൫൦. ദാരു

സമാസത്ഥോ (ഏത്ഥ) ദാരു, നാസ്സ മുഖ്യാഹി അങ്ഗുലീഹി സമ്ബന്ധോ യുജ്ജതി, നനു ദ്വേ അങ്ഗുലീ പമാണമസ്സ ദാരുനോച്ചാദിം മുഖ്യോ അങ്ഗുലിസദ്ദോഗഹിതോതി സമ്ബന്ധോ സമ്ഭവതി കിമേവം വുച്ചതേച്ചാസങ്കിയാഹ-‘യദിപി’ച്ചാദി, പമാണവചനേനാതി മത്താദിപച്ചയത്ഥഭൂതപമാണവാചകേന, അങ്ഗുലി സദ്ദസ്സ ദാരുനോ പമാണവാചകത്താ വുത്തം- ‘ദാരുനോ സമ്ബന്ധോ അത്ഥീ’തി. വിസേസനസമാസതോ പരം തദത്ഥവിസയേ തസ്മിംപമാണത്ഥവിസയേ ‘‘മാനേമത്തോ’’തിആദിനാ (൪-൪൬) മത്താദിപ്പച്ചയേനഭവിതബ്ബന്തിഅത്ഥോ, ലോപേനഭവിതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ, ‘‘അസങ്ഖ്യേഹി ചാങ്ഗുല്യാ നഞ്ഞാസങ്ഖ്യത്ഥേസു’’ഇച്ചത്ര (൩-൪൪) യദാഖ്യാതം, തദിഹാപ്യതിദിസമാഹ-‘പുബ്ബേ വിയസിദ്ധ’ന്തി, അനകാരന്താനന്തി ഭൂമിആദീനം, തബ്ബിധാനേ തസ്സ അപ്പച്ചയസ്സ വിധാനേ പയോജനംസിസ്സോകാരോതിസമ്ബന്ധോ. ഇമിനാ കച്ചായനാനം പകരണേ പയോജനം ദസ്സിതം. അഥച പനേത്ഥ ‘‘ക്വചി സമാസന്തഗതാനമകാരന്തോ’’തി (ക, ൨-൭-൨൨) ഇമിനാ അകാരന്തസ്സ സമാസന്തേ കതേ സാമത്ഥിയാ ‘സ്യാച’ഇതി (ക, ൨-൩-൨൯) സിസ്സാകാരാദേസാഭാവാ നിച്ചമോകാരന്തരൂപം സമ്പജ്ജതീതി പരികപ്പിയതസ്സായുത്തഭാവം ദസ്സേതും യം വുത്തംവുത്തികാരേന, തം ദസ്സേതുമാഹ‘അകാരന്തസ്സപി’ച്ചാദി, യം-വുത്തം സിസ്സാകാരാ ദേസനിവത്തനേ അകാരകരണേ സാമത്ഥിയം, തദഭാവാ സിസ്സാകാരാദേസോ ന നിവാരീയതീതി ദസ്സേതുമാഹ-‘നചേ’ച്ചാദി. ചരിതത്ഥതായ നിട്ഠിതപ്പയോജനതായ, തേനേവ കച്ചായനവുത്തികാരേനേവ അപ്പച്ചയന്ത മുദാഹടം സക്കതഗന്ഥാനുസാരേന, അബ്യഞ്ജനന്തത്താതി ഇമിനാ തിണ്ണമേസം സദ്ദാനം സക്കതേ ബ്യഞ്ജനന്തത്തമേവ ബോധേതി, നിരത്ഥകന്തി പുബ്ബേവ അകാരന്തത്താ നിരത്ഥകം, ആകാരവിധാനേനേവാതി (ക, ൨-൭-൨൫) ‘‘ധനുമ്ഹാച’’ ഇത്യാകാരവിധാനേനേവ.