൧൧൮. അസം

ലിങ്ഗവചനഭേദേപി ബ്യയരഹിതത്താ അബ്യയവന്തഉപസങ്ഗനിപാതാനം പുബ്ബാചരിയസഞ്ഞാ, അസതീ സങ്ഖ്യാ യേസന്ത്യാന്യസങ്ഖ്യാനീത്യാഹ- ‘ഏകത്തേ’ച്ചാദി, ഏകാനേകേസൂതി വുത്തത്താ സങ്ഖ്യാവിസേസേ വിധീയമാനാസ്യാദയോ കഥമസങ്ഖ്യേഹി ഉപ്പജ്ജിതുമുസ്സഹന്തേ ഇച്ചാസയേനാഹ- ‘കഥമസങ്ഖ്യേഹി സ്യാദീനം സമ്ഭവോ’തി. അഥ നിസ്സങ്ഖ്യേഹി ഹോതുസ്യാദീനമസമ്ഭവോ ഉച്ചം രുക്ഖസ്സിച്ചാദോതു സങ്ഖ്യാസമ്ഭവേ ഭവിതബ്ബമേവ സ്യാദീഹിച്ചാഹ-‘സങ്ഖ്യാസമ്ഭവേവേ’ച്ചാദി. വുത്തിഗന്ഥസ്സാധിപ്പായം വിവരതി ‘അഞ്ഞഥേ’ ത്യാദിനാ, കിമേസമുപ്പത്തിയമ്പയോജനം യേനാസങ്ഖ്യേഹി തദുപ്പത്തി നോ-നുമീയതേ ച്ചാസങ്കിയാഹ-‘തസ്സഞ്ച സതിയ’ന്ത്യാദി, അസതി ഹി സ്യാദീനമുപ്പത്തിയമുച്ചമാദീനമസങ്ഖ്യാനമ്പദത്തം നത്ഥീതി യോ ആദീസു പദസ്മാ പരേസം തുമ്ഹാമ്ഹസദ്ദാനം സവിഭത്തീനം വോനോആദികം പദനിമിത്തം കാരിയം ന സിയാതി ‘ഉച്ചം വോ, ഉച്ചം നോ’തിആദയോ പയോഗാ ന സിജ്ഝന്തി, സതി തു സ്യാദുപ്പത്തിയം ലുത്തേസുപി തേസു പദത്തനിപ്ഫത്തിയായേവ തദുപ്പത്തിതോ പദത്തേ സിദ്ധേ പദലക്ഖണം കാരിയം സിജ്ഝതേവാതി ഭാവോ. പരേഹി ഏത്ഥ ‘തസ്സം സാലായ’ന്തി വചനിച്ഛായം ‘തത്ര സാലായ’ന്തി യഥാ സിയാതി ‘‘അബ്യയത്വാ സ്യാദിനോ’’തി (പാ, ൨-൪-൮൨) അബ്യയതോ പരസ്സിത്ഥിയമാപ്പച്ചയസ്സാപി ലോപോ വിഹിതോ, തേനാഹ- ‘അസങ്ഖ്യേഹി’ച്ചാദി, തദയുത്തന്തി ആപ്പച്ചയസ്സ ലോപവിധാന മയുത്തംത്യത്ഥോ. അഥ കേനാത്ര ആപ്പച്ചയോ വിധീയതേ യേനാസ്സാപി ലോപോ-നുസാസീയതേ ‘‘ഇത്ഥിയമത്വാ’’തി (൩-൨൬) ചേ നേതദത്ഥി, ഇത്ഥിയമാപ്പച്ചയസ്സ വിധാനതോ-സങ്ഖ്യാനഞ്ചാലിങ്ഗത്താ, തസ്മാ അസങ്ഖ്യേഹി ആപ്പച്ചയസ്സ സമ്ഭവോയേവ നത്ഥീത്യനത്ഥകമാപ്പച്ചയസ്സ ലോപവചനന്തി നാനത്ഥകം ഇത്ഥിയന്തി (൩-൨൬) ഹി ഗുണിപ്പധാനോ നിദ്ദേസോ ഇത്ഥത്തവതി ആപ്പച്ചയാദയോ വിധീയന്തേ ‘തസ്സം സാലായ (മിച്ചേ തസ്മിം പദത്ഥേ) തത്രേ’തി അസങ്ഖ്യമിദമിത്ഥത്തവതി വത്തതേ, തസ്മാ സിയായേ വേതസ്മാ ആപ്പച്ചയോത്യവസ്സമാപ്പച്ചയസ്സ ലോപോ വിധേയ്യോതി യോ മഞ്ഞതേ, തമ്പതി ആഹ-‘യദീപി’ച്ചാദി, വിസേസാഭിധാനാത്യുപഗമേ വത്ത മാനോയമസങ്ഖ്യസമുദായോ‘നിദ്ദേസോ വത്തതേ’തി ചോഭയമിക്ഖതേ, ഇത്ഥിയന്തി നിദ്ദേസസ്സ ഗുണിപ്പധാനത്തം സാധേതും ‘ഇത്ഥത്തവതി ഹി ആപ്പച്ചയാദയോ’തിആഹ, തത്രേതീമസ്സാസങ്ഖ്യസ്സ സാലായം വത്തനതോ ആഹ- ‘ഇത്ഥത്തവതി ചാ’തി, അയമ്പസിദ്ധിരൂപേന ന വത്തതേതി സമ്ബന്ധോ, യദി അയമ്പസിദ്ധിരൂപേന വത്തതേ, കുതോ ചരഹി ഇത്ഥത്താവസായോത്യാഹ- ‘ഇത്ഥത്താവസായോ’ച്ചാദി. ഇദാനി ജിനിന്ദബുദ്ധിവചനമാനീയ തസ്സാ യുത്തത്തമുബ്ഭാവയിതുമാഹ- ‘യോപ്യാഹി’ച്ചാദി, യദീപിച്ചാദി ജിനിന്ദബുദ്ധിവചനം, തസ്സാതി ഇത്ഥത്തസ്സ, പദത്ഥോ ച ഇത്ഥത്തം സിയാതി യോപ്യാഹേതി സമ്ബന്ധോ, ഗമ്മമാനത്ഥത്താ ഇതിസദ്ദാപ്പയോഗോ, തസ്സായുത്തന്തി തസ്സേവം വാദിനോ ജിനിന്ദബുദ്ധിനോ വചനമയുത്തംത്യത്ഥോ, കുതോച്ചാഹ- ‘ഏവം ഹി’ച്ചാദി, യദി ഇത്ഥത്തസ്സ വാക്യത്ഥതാ ഇത്ഥിപ്പച്ചയനിവത്തികതാ, ഏവം സതി സാലായമിച്ചാദിസദ്ദന്തരാപേക്ഖാ ഇത്ഥത്തപ്പതീതി തത്രേത്യാദീസു സിയാതി അത്ഥോ, നേവ തഥാ പതീയതീതി ഭാവോ, വുത്തമേവത്ഥം ഫുടയിതുമാഹ- ‘തഥാഹി’ച്ചാദി, അവിദ്ദസുഅയന്തി ദിട്ഠന്തോ പഞ്ഞാസോ, അവിദ്ദസു അയന്തി ഉഭയത്രാപ്യത്രേകവചനസിസ്സ നിവത്തിയാ കതം യമേകത്തം, തം സദ്ദന്തരാദ്യനപേക്ഖമേവ പതീയതേത്യത്ഥോ, ഇത്ഥത്ത വുത്തിനാ സാലാദിസദ്ദേന സാമാനാധികരണ്യം തത്രേത്യേതസ്സാതി ഏതാവതാ ആപ്പച്ചയോ ഉപ്പജ്ജതീതി ച ന സക്കാ വത്തുന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ-‘സമാനാധികരണത്തമ്പി’ച്ചാദി, സമാനാധികരണത്തമ്പീതി (ഇത്ഥി) വുത്തിനാ സാലാദിസദ്ദേന സാമാനാധികരണ്യമ്പി, ആപ്പച്ചയാദീനം നാങ്ഗന്തി സമ്ബന്ധോ.