൬. ഛട്ഠോ കണ്ഡോ (ത്യാദി)
൧. വത്തമാനേ തി അന്തി സി ഥ മി മ തേ അന്തേ സേ വ്ഹേ ഏ മ്ഹേ.
വത്തമാനേ ആരദ്ധാപരിസമത്തേ അത്ഥേ വത്തമാനതോ ക്രിയത്ഥാ ത്യാദയോ ഹോന്തി. ഗച്ഛതി, ഗച്ഛന്തി, ഗച്ഛസി ഗച്ഛഥ, ഗച്ഛാമി ഗച്ഛാമ, ഗച്ഛതേ ഗച്ഛന്തേ, ഗച്ഛസേ ഗച്ഛവ്ഹേ, ഗച്ഛേ ഗച്ഛാമ്ഹേ. കഥം ‘പുരേ അധമ്മോ ദിപ്പതി, പുരാ മരാമീ’തി? വത്തമാനസ്സേവവത്തുമിട്ഠത്താ തംസമീപസ്സ തഗ്ഗഹണേന ഗഹണാ, പുരേപുരാസദ്ദേഹി വാ അനാഗതത്താവഗമേ തദാ തസ്സ വത്തമാനത്താ, കാലബ്യത്തയോ വാ ഏസോ, ഭവന്തേവ ഹി കാലന്തരേപി ത്യാദയോ ബാഹുലകാ ‘സന്തേസു പരിഗൂഹാമി, മാ ച കിഞ്ച ഇതോ അദം’ ‘കായസ്സ ഭേദാ അഭിസമ്പരായം, സഹബ്യതം ഗച്ഛതി വാസവസ്സ, ‘അനേകജാതിസംസാരം സന്ധാവിസ്സം’ അതിവേലം ന മസ്സിസ്സ’ന്തി.
൨. ഭവിസ്സതി സ്സതി സ്സന്തി സ്സസി സ്സഥ സ്സാമി സ്സാമ സ്സതേ സ്സന്തേ സ്സസേ സ്സവ്ഹേ സ്സം സ്സാമ്ഹേ.
ഭവിസ്സതി അനാരദ്ധേ അത്ഥേ വത്തമാനതോ ക്രിയത്ഥാ സ്സത്യാദയോ ഹോന്തി. ഗമിസ്സതി ഗമിസ്സന്തി, ഗമിസ്സസി ഗമിസ്സഥ, ഗമിസ്സാമി ഗമിസ്സാമ, ഗമിസ്സതേ ഗമിസ്സന്തേ, ഗമിസ്സസേ ഗമിസ്സവ്ഹേ, ഗമിസ്സം ഗമിസ്സാമ്ഹേ.
൩. നാമേ ഗരഹാവിമ്ഹയേസു.
നാമസദ്ദേ നിപാതേ സതി ഗരഹായം വിമ്ഹയേ ച ഗമ്യമാനേ സ്സത്യാദയോ ഹോന്തി. ഇമേ ഹി നാമ കല്യാണധമ്മാ പടിജാനിസ്സന്തി, ന ഹി നാമ ഭിക്ഖവേ തസ്സ മോഘപുരിസസ്സ പാണേസു അനുദ്ദയാ ഭവിസ്സതി, കഥം ഹി നാമ സോ ഭിക്ഖവേ മോഘപുരിസോ സബ്ബമത്തികാമയം കുടികം കരിസ്സതി? തത്ഥ നാമ ത്വം മോഘപുരിസ മയാ വിരാഗായ ധമ്മേ ദേസിതേ സരാഗായ ചേതേസ്സസി? അത്ഥി നാമ താത സുദിന്ന ആഭിദോസികം കുമ്മാസം പരിഭുഞ്ജിസ്സസി, അത്ഥിയേവിഹാപി നിന്ദാവഗമോ. വിമുയേ-അച്ഛരിയം വത ഭോ അബ്ഭുതം വത ഭോ സന്തേന വത ഭോ പബ്ബജിതാ വിഹാരേന വിഹരന്തി, യത്ര ഹി നാമ സഞ്ഞീ സമാനോ ജാഗരോ പഞ്ചമത്താനി സകടസതാനി നിസ്സായ നിസ്സായ അഭിക്കന്താനി നേവ ദക്ഖതി ന പന സദ്ദം സോസ്സതി, അച്ഛരിയം അന്ധോ നാമ പബ്ബതമാരോഹിസ്സതി, ബധിരോ നാമ സദ്ദം സോസ്സതി.
൪. ഭൂതേ ഈഉം ഓത്ഥ ഇം മ്ഹാ ആ ഊ സേ വ്ഹം അ മ്ഹേ.
ഭൂതേ പരിസമത്തേ അത്ഥേ വത്തമാനതോ ക്രിയത്ഥാ ഈ ആദയോ ഹോന്തി. അഗമീ അഗമും, അഗമോ അഗമിത്ഥ, അഗമിം അഗമിമ്ഹാ, അഗമാ അഗമൂ, അഗമിസേ അഗമിവ്ഹം, അഗമ അഗമിമ്ഹേ. ഭൂതസാമഞ്ഞവചനിച്ഛായമനജ്ജതനേപി ‘സുവോ അഹോസി ആനന്ദോ’.
൫. അനജ്ജതനേ ആ ഊ ഓ ത്ഥ അ മ്ഹാ ത്ഥ ത്ഥും സേ വ്ഹം ഇം മ്ഹസേ.
അവിജ്ജമാനജ്ജതനേ ഭൂതേ-ത്ഥേ വത്തമാനതോ ക്രിയത്ഥാ ആആദയോ ഹോന്തി.
ആഞായ്യാ ച ഉട്ഠാനാ, ആഞായ്യാ ച സംവേസനാ;
ഏസജ്ജതനോ കാലോ, അഹരുഭതഡ്ഢരത്തം വാ.
അഗമാ അഗമൂ, അഗമോ, അഗമത്ഥ, അഗമ അഗമമ്ഹാ, അഗമത്ഥ അഗമത്ഥും, അഗമസേ അഗമവ്ഹം, അഗമിം അഗമമ്ഹസേ. അഞ്ഞപദത്ഥോ കിം? അജ്ജ ഹിയ്യോ വാ അഗമാസി.
൬. പരോക്ഖേ അ ഉ ഏ ത്ഥ അ മ്ഹ ത്ഥ രേ ത്ഥോ വ്ഹോ ഇ മ്ഹേ.
അപച്ചക്ഖേ ഭൂതാനജ്ജതനേ-ത്ഥേ വുത്തമാനതോ ക്രിയാത്ഥാ അ ആദയോ ഹോന്തി. ജഗാമ ജഗമു, ജഗമേ ജഗപിത്ഥ, ജഗമ ജഗമിമ്ഹ, ജഗമിത്ഥ ജഗമിരേ, ജഗമിത്ഥോ ജഗമിവ്ഹോ, ജഗമി ജഗമിമ്ഹേ. മൂള്ഹവിക്ഖിത്തബ്യാസത്തചിത്തേന അത്തനാപി ക്രിയാകതാഭിനിബ്ബത്തിതകാലേ-നുപലദ്ധാ സമാനാ ഫലേനാ-നുമീയമാനാ പരോക്ഖാവ വത്ഥുതോ, തേനുത്തമവിസയേപി പയോഗസമവോ.
൭. ഏയ്യാദോ വാതിപത്തിയം സ്സാ സ്സം സു സ്സേ സ്സഥ സ്സം സ്സാമ്ഹാ സ്സഥ സ്സിംസു സസ്സേ സ്സവ്ഹേ സ്സിം സ്സാമ്ഹസേ.
ഏയ്യാദോ വിസയേ ക്രിയാതിപത്തിയം സ്സാദയോ ഹോന്തി വിഭാസാ. വിധുരപ്പച്ചയോപനിപാതതോ കാരണവേകല്ലതോ വാ ക്രിയായാതിപതനമനിപ്ഫത്തി ക്രിയാതിപത്തി, ഏതേ ച സ്സാദയോ സാമത്ഥിയാതീതാനാഗതേസ്വേവ ഹോന്തി ന വത്തമാനേ തത്ര… ക്രിയാതിപത്യസമ്ഭവാ, സചേ പഠമവയേ പബ്ബജ്ജം അലഭിസ്സാ അരഹാ അഭവിസ്സാ, ദക്ഖിണേന ചേ അഗമിസ്സാ ന സകടം പരിയാ ഭവിസ്സാ, ദക്ഖിണേന ചേ അഗമിസ്സംസു, അഗമിസ്സേ അഗമിസ്സഥ, അഗമിസ്സം അഗമിസ്സാമ്ഹാ, അഗമിസ്സഥ അഗമിസ്സിംസു, അഗമിസ്സസേ അഗമിസ്സവ്ഹേ, അഗമിസ്സിം അഗമിസ്സാമ്ഹസേ, ന സകടം പരിയാഭവിസ്സാ, വാതികിം? ദക്ഖിണേ ന ചേ ഗമിസ്സതി ന സകടം പരിയാ ഭവിസ്സതി.
൮. ഹേതുഫലേസ്വേയ്യ ഏയ്യും ഏയ്യാസി ഏയ്യാഥ ഏയ്യാമി ഏയ്യാമ ഏഥ ഏരം ഏഥോ ഏയ്യവ്ഹോ ഏയ്യം ഏയ്യാമ്ഹേ.
ഹേതുഭൂതായം ഏലഭൂതായഞ്ച ക്രിയായം വത്തമാനതോ ക്രിയത്ഥാ ഏയ്യാദയോ വാ ഹോന്തി, സചേ സങ്ഖാരാ നിച്ചാ ഭവേയ്യും ന നിരുജ്ഝേയ്യും, ദക്ഖിണേന ചേ ഗച്ഛേയ്യ ന സകടം പരിയാഭവേയ്യ, ദക്ഖിണേന ചേ ഗച്ഛേയ്യും, ഗച്ഛേയ്യാസി ഗച്ഛേയ്യാഥ, ഗച്ഛേയ്യാമി ഗച്ഛേയ്യാമ, ഗച്ഛേഥ ഗച്ഛേരം, ഗച്ഛേഥോ ഗച്ഛേയ്യവ്ഹോ, ഗച്ഛേയ്യം ഗച്ഛേയ്യാമ്ഹേ, ന സകടം പരിയ്യാഭവേയ്യ, ഭവനം ഗമനം ച ഹേതു, അനിരുജ്ഝനം അപരിയാഭവനം ച ഫലം, ഇഹ കസ്മാ ന ഹോതി ‘ഹന്തീഹി പലായതി, വസ്സതീതി ധാവതി, ഹനിസ്സതീതി പലായിസ്സതീ’തി? ഇതി സദ്ദേനേവ ഹേതുഹേതുമന്തതായ ജോതിതത്താ, വാതി കിം? ദക്ഖിണേന ചേ ഗമിസ്സതി ന സകടം പരിയാഭവിസ്സതി.
൯. പഞ്ഹപത്ഥനാവിധീസു.
പഞ്ഹോ=സമ്പുച്ഛനം സമ്പധാരണം നിരൂപണം കാരിയാനിച്ഛയനം പത്ഥനാ=യാചനം ഇട്ഠാസിം ഭനഞ്ച, വിധി=വിധാനം നിയോജനം ക്രിയാസു ബ്യാപാരണാ, സാ ച ദുവിധാവ സാദരാനാദരവസേന… വിസയഭേദേന ഭിന്നായപി തദുഭയാനതിവത്തനതോ, ഏതേസു പഞ്ഹാദീസു ക്രിയത്ഥതോ ഏയ്യോദയോ ഹോന്തി, പഞ്ഹേ - കിമായസ്മാ വിനയം പരിയാപുണേയ്യ? ഉദാഹു ധമ്മം, ഗച്ഛേയ്യം വാഹം ഉപോസഥം ന വാ ഗച്ഛേയ്യം, പത്ഥനായം-ലഭേയ്യാ-ഹം ഭന്തേ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദം, പസ്സേയ്യം തം വസ്സസതം അരോഗം, വിധിമ്ഹി-ഭവം പത്തം പചേയ്യ, ഭവം പുഞ്ഞം കരേയ്യ, ഇഹ ഭവം ഭുഞ്ജേയ്യ, ഇഹ ഭവം നിസീദേയ്യ, മാണവകം ഭവം അജ്ഝാപേയ്യ, അനുഞ്ഞാപത്തകാലേസുപി സിദ്ധാവ… തത്ഥാപി വിധിപ്പതീതിതോ, അനുഞ്ഞായം-ഏവം കരേയ്യാസി, പത്തകാലേ-കടം കരേയ്യാസി, പത്തോ തേ കാലോ കടകരണേ, യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം സങ്ഘോ ഉപോസഥം കരേയ്യ, ഏതസ്സ ഭഗവാ കാലോ ഏതസ്സ സുഗത കാലോ യം ഭഗവാ സാവകാനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേയ്യ, പേസനേപിച്ഛന്തി ‘ഗാമം ത്വം ഭണേ ഗച്ഛേയ്യാസി’.
൧൦. തു അന്തു ഹി ഥ മി മ തം അന്തം സ്സു വ്ഹോ ഏ ആമസേ.
പഞ്ഹാദീസ്വേതേ ഹോന്തി ക്രിയത്ഥതോ. ഗച്ഛതു ഗച്ഛന്തു, ഗച്ഛാഹി ഗച്ഛഥ, ഗച്ഛാമി ഗച്ഛാമ, ഗച്ഛതം ഗച്ഛന്തം, ഗച്ഛസ്സു ഗച്ഛവ്ഹോ, ഗച്ഛേ, ഗച്ഛാമസേ, പഞ്ഹേ-കിന്നു ഖലു ഭോ ബ്യാകരണമധീയസ്സു, പത്ഥനായം-ദദാഹി മേ, ജീവതു ഭവം, വിധിമ്ഹി-കടം കരോതു ഭവം, പുഞ്ഞം കരോതു ഭവം, ഇഹ ഭവം ഭുഞ്ജതു, ഇഹ ഭവം നിസീദതു, ഉദ്ദിസതു ഭന്തേ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂനം പാതിമോക്ഖം, പേസനേ-ഗച്ഛ ഭണേ ഗാമം, അനുമതിയം - ഏവം കരോഹി, പത്തകാലേ-കാലോ-യം തേ മഹാവീര ഉപ്പജ്ജ മാതുകുച്ഛിയം.
൧൧. സത്യരഹേസ്വേയ്യാദീ.
സത്തിയം അര ഹത്ഥേ ച ക്രിയത്ഥാ ഏയ്യാദയോ ഹോന്തി. ഭവം ഖലു രജ്ജം കരേയ്യ, ഭവം സത്തോ അരഹോ.
൧൨. സമ്ഭാവനേ വാ.
സമ്ഭാവനേ ഗമ്യമാനേ ധാതുനാ വുച്ചമാനേ ച ഏയ്യാദയോ ഹോന്തി വിഭാസാ. അപി പബ്ബതം സിരസാ ഭിന്ദേയ്യ, ക്രിയാതിപത്തിയന്തു സ്സാദീ-അസനിയാപി ഹതോ നാപതിസ്സാ, സമ്ഭാവേമി സദ്ദഹാമി അവകപ്പേമി ഭുഞ്ജേയ്യ ഭവം ഭുഞ്ജിസ്സതി ഭവം അഭുഞ്ജി ഭവം, ക്രിയാതിപത്തിയന്തു സ്സാദീ-സമ്ഭാവേമി നാഭുഞ്ജിസ്സാ ഭവം.
൧൩. മായോഗേ ഈആആദീ.
മാ യോഗേ സതി ഈആദയോ ആആദയോ ച വാ ഹോന്തി. മാ സു പുനപി ഏവരൂപമകാസി, മാ ഭവം അഗമാ വനം, വാത്വേവ? മാ തേ കാമഗുണേ ഭമസ്സു ചിത്തം, മാ ത്വം കരിസ്സസി, മാ ത്വം കരേയ്യാസി, അസകകാലത്ഥോയമാരമ്ഭോ, ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതീതി പദന്തരസമ്ബന്ധേനാനാഗതകാലതാ പതീയതേ, ഏവം കതോ കടോ സ്വേ ഭവിസ്സതി, ഭാവി കിച്ചമാസീതി.
ലുനാഹി ലുനാഹിത്വേവായം ലുനാതി, ലുനസ്സു ലുനസ്സുത്വേവായം ലുനാ-തീതി ത്വാദീനമേവേതം മജ്ഝിമപുരിസേകവചനാനമാഭിക്ഖഞ്ഞേ ദ്വിബ്ബവചനം, ഇദം വുത്തം ഹോതി ‘ഏവ മേസ തുരിതോ അഞ്ഞേപി നിയോജേന്തോവിയ കിരിയം കരോതീ’തി, ഏവം ലുനാഥ ലുനാഥത്വേവായം ലുനാതി, ലുനവ്ഹോ ലുനവ്ഹോത്വേവായം ലുനാതി, തഥാ കാലന്തരേസുപി ലുനാഹി ലുനാഹിത്വേവായം അലുനി, അലുനാ, ലുലാവ, ലുനിസ്സതീതി, ഏവം സ്സുമ്ഹി ച യോജനീയം, തഥാ സമുച്ചയേപി മഠമട, വിഹാരമടേത്വേവായമടതി, മഠമടസ്സു, വിഹാരമടസ്സുത്വേവായമടതി, ബ്യാപാരഭേദേ തുസാമഞ്ഞവചനസ്സേവ ബ്യാപകത്താ അനുപ്പയോഗോ ഭവതി, ഓദനം ഭുഞ്ജ, യാഗും പിവ, ധാനാ ഖാദേത്വേവായ-മജ്ഝോഹരതി.
൧൪. പുബ്ബപരച്ഛക്കാനമേകാനേകേസു തുമ്ഹാമ്ഹസേസേസു ദ്വേ ദ്വേ മജ്ഝിമുത്തമപഠമാ.
ഏകാനേകേസു തുമ്ഹാമ്ഹസദ്ദവചനീയേസു തദഞ്ഞസദ്ദവചനീയേസു ച കാരകേസു പുബ്ബച്ഛക്കാനം പരച്ഛക്കാനം മജ്ഝിമുത്തമപഠമാ ദ്വേ ദ്വേ ഹോന്തി യഥാക്കമം ക്രിയത്ഥാ, ഉത്തമസദ്ദോ-യം സഭാവതോ തതിയദുകേ രുള്ഹോ, ത്വം ഗച്ഛസി, തുമ്ഹേ ഗച്ഛഥ, ത്വം ഗച്ഛസേ, തുമ്ഹേ ഗച്ഛവ്ഹേ, അഹം ഗച്ഛാമി, മയം ഗച്ഛാമ, അഹം ഗച്ഛേ, മയം ഗച്ഛാമ്ഹേ, സോ ഗച്ഛതി, തേ ഗച്ഛന്തി, സോ ഗച്ഛതേ, തേ ഗച്ഛന്തേ, സാമത്ഥിയാ ലദ്ധത്താ അപ്പയുജ്ജമാനേസുപി തുമ്ഹാമ്ഹസേസേസു ഭവന്തി. ഗച്ഛസി, ഗച്ഛഥ, ഗച്ഛസേ, ഗച്ഛവ്ഹേ, ഗച്ഛാമി, ഗച്ഛാമ, ഗച്ഛേ, ഗച്ഛാമ്ഹേ, ഗച്ഛതി, ഗച്ഛന്തി, ഗച്ഛതേ, ഗച്ഛന്തേ.
൧൫. ആഈസ്സാദീസ്വഞ വാ.
ആആദോ ഈആദോ സ്സാ ആദോ ച ക്രിയത്ഥസ്സ വാ അഞ ഹോതി. ഞകാരോ-നുബന്ധോ, അഗമാ, ഗമാ, അഗമീ, ഗമീ, അഗമിസ്സാ, ഗമിസ്സാ.
൧൬. അആദീസ്വാഹോ ബ്രൂസ്സ.
ബ്രൂസ്സ ആഹോ ഹോതി അആദീസു. ആഹ, ആഹു.
൧൭. ഭൂസ്സ വുക.
അആദീസു ഭൂസ്സ വുക ഹോതി. കകാരോ-നുബന്ധോ, ഉകാരോ ഉച്ചാരണത്ഥോ, ബഭൂവ.
൧൮. പുബ്ബസ്സ അ.
അആദീസു ദ്വിത്തേ പുബ്ബസ്സ ഭൂസ്സ അ ഹോതി, ബഭൂവ.
൧൯. ഉസ്സംസ്വാഹാ വാ.
ആഹാദേസാ പരസ്സ ഉസ്സ അംസുവാ ഹോതി. അഹംസു, ആഹു.
൨൦. ത്യന്തീനം ടടൂ.
ആഹാ പരേസം തിഅന്തീനം ടടൂ ഹോന്തി. ടകാരാ സബ്ബാദേസത്ഥാ, ആഹ, ആഹു, അതോയേവ ച ഞാപകാ തിഅന്തീസു ച ബ്രൂസ്സാ-ഹോ.
൨൧. ഈആദോ വചസ്സോമ.
ഈആദീസു വചസ്സ ഓമ ഹോതി. മകാരോ-നുബന്ധോ, അവോച, ഈആദോതി കിം? അവചാ.
൨൨. ദാസ്സ ദം വാ മിമേസ്വദ്വിത്തേ.
അദ്വിതേ വത്തമാനസ്സ ദാസ്സ ദം വാ ഹോതി മിമേസു. ദമ്മി ദേമി, ദമ്മ ദേമ, അദ്വിത്തേതി കിം? ദദാധി ദദാമ.
൨൩. കരസ്സ സോസ്സ കും.
കരസ്സ സഓകാരസ്സ കും വാ ഹോതി മിമേസു. കുമ്മി കുമ്മ, കരോമി കരോമ.
൨൪. കാ ഈആദീസു.
കരസ്സ സഓകാരസ്സ കാ ഹോതി വാ ഈആദീസു. അകാസി അകരി, അകംസു അകരിംസു, അകാ അകരാ.
൨൫. ഹാസ്സ, ചാഹങ സ്സേന.
കരസ്സ സോസ്സ ഹാസ്സ ച ആഹങ വാ ഹോതി സ്സേന സഹ. കാഹതി കരിസ്സതി, അകാഹാ അകരിസ്സാ, ഹാഹതി ഹായിസ്സതി, അഹാഹാ അഹായിസ്സാ.
൨൬. ലഭവസച്ഛിദഭിദരുദാനം ച്ഛങ.
ലഭാദീനം ച്ഛങ വാ ഹോതി സ്സേനസഹ. അലച്ഛാ അലഭിസ്സാ, ലച്ഛതി ലഭിസ്സാതി, അവച്ഛാ അവസിസ്സാ, വച്ഛതി വസിസ്സതി, അച്ഛേച്ഛാ അച്ഛിന്ദിസ്സാ, ഛേച്ഛതി ഛിന്ദിസ്സതി, അഭേച്ഛാ അഭിന്ദിസ്സാ, ഭേച്ഛതി ഭിന്ദിസ്സതി, അരുച്ഛാ അരോദിസ്സാ, രുച്ഛതി രോദിസ്സതീ, അഞ്ഞസ്മിമ്പി ഛിദസ്സ വാ ച്ഛങ യോഗവിഭാഗാ, അച്ഛേച്ഛും അച്ഛന്തിംസു, അഞ്ഞേസഞ്ച ഗച്ഛം ഗച്ഛിസ്സം.
൨൭. ഭുജ മുച വച വിസാനം ക്ഖങ.
ഭുജാദീനം ക്ഖങ വാ ഹോതി സ്സേന സഹ. അഭോക്ഖാ അഭുഞ്ജിസ്സാ, ഭോക്ഖതി ഭുഞ്ജിസ്സതി, അമോക്ഖാ അമുഞ്ചിസ്സാ, മോക്ഖതിമുഞ്ചിസ്സതി, അവക്ഖാ അവചിസ്സാ, വക്ഖതി വച്ചിസ്സതി, പാവേക്ഖാ പാവിസിസ്സാ, പവേക്ഖതി പവിസിസ്സതി, വിസസ്സാ-ഞ്ഞസ്മിമ്പി വാ ക്ഖങ യോഗവിഭാഗാ പാവേക്ഖി, പാവിസി.
൨൮. ആഈആദീസു ഹരസ്സാ.
ആആദോ ഈആദോ അ ഹരസ്സ ആ ഹോതി വാ. അഹാ അഹരാ, അഹാസി അഹരി.
൨൯. ഗമിസ്സ.
ആആദോ ഈആദോ അ ഗമിസ്സ ആ ഹോതി വാ. അഗാ അഗമാ, അഗാ അഗമീ.
൩൦. ഡംസസ്സ ച ഛങ.
ഡംസസ്സ ഗമിസ്സ ച ഛങ വാ ഹോതി ആഈആദീസു. അഡഞ്ഛാ അഡംസാ, അഡഞ്ഛി അഡംസീ, അഗഞ്ഛാ അഗച്ഛാ, അഗഞ്ഛി അഗച്ഛീ.
൩൧. ഹൂസ്സ ഹേഹേഹിഹോഹി സ്സത്യാദോ.
ഹൂസ്സ ഹേആദയോ ഹോന്തി സ്സത്യാദോ. ഹേസ്സതി, ഹേഹിസ്സതി, ഹോഹിസ്സതി.
൩൨. ണാനാസു രസ്സോ.
ക്ണാക്നാസു ക്രിയത്ഥസ്സ രസ്സോ ഹോതി. കിണാതി, ധുനാതി.
൩൩. ആ ഈ ഞു മ്ഹാ സ്സാ സ്സമ്ഹാനം വാ.
ഏസം വാ രസ്സോ ഹോതി. ഗമ ഗമാ, ഗമി ഗമീ, ഗമു ഗമൂ, ഗമിമ്ഹ ഗമിമ്ഹാ, ഗമിസ്സ ഗമിസ്സാ, ഗമിസ്സമ്ഹ ഗമിസ്സമ്ഹാ.
൩൪. കുസരുഹേഹീസ്സ ഛി.
കുസാ രുഹാ ച പരസ്സ ഈസ്സ ഛി വാ ഹോതി. അക്കോച്ഛി അക്കോസി, അഭിരുച്ഛി അഭിരുഹി.
൩൫. അ ഈ സ്സാആദീനം ബ്യഞ്ജനസ്സിഞ.
ക്രിയത്ഥാ പരേസം അആദീനം ഈആദീനം സ്സആദീനഞ്ച-ബ്യഞ്ജനസ്സ ഇഞ ഹോതി വിഭാസാ. ബഭുവിത്ഥ, അഭവിത്ഥാ, അനുഭവിസ്സാ, അനുഭവിസ്സതി അനുഭോസ്സതി ഹരിസതി ഹസ്സതി, ഏതേസന്തി കിം? ഭവതി, ബ്യഞ്ജനസ്സാതി കിം? ബഭൂവ.
൩൬. ബ്രൂതോ തിസ്സീഞ.
ബ്രൂതോ പരസ്സ തിസ്സ ഈഞ വാ ഹോതി. ബ്രവീതി, ബ്രൂതി.
൩൭. ക്യസ്സ.
ക്രിയത്ഥാ പരസ്സ ക്യസ്സ ഈഞ വാ ഹോതി. പചീയതി, പച്ചതി.
൩൮. ഏയ്യാഥ സ്സേ അ ആ ഈഥാനം ഓ, അ, അം, ത്ഥ, ത്ഥോ, വ്ഹോക.
ഏയ്യാഥാദീനം ഓആദയോ വാ ഹോന്തി യഥാക്കമം. തുമ്ഹേ ഭവേയ്യാഥോ ഭവേയ്യാഥ, ത്വം അഭവിസ്സ അഭവിസ്സേ, അഹം അഭവം അഭവ, സോ അഭവിത്ഥ അഭവാ, സോ അഭവിത്ഥോ, അഭവീ, തുമ്ഹേ ഭവഥവ്ഹോ ഭവഥ, ആസഹചരിതോവ അകാരോ ഗയ്ഹതേ, ഥോ പന-ന്തേ നിദ്ദേസാ ത്വാദിസമ്ബന്ധീയേവ, തസ്സേവ വാ നിസ്സിതത്താ, നിസ്സയകരണമ്പി ഹി സുത്തകാരാചിണ്ണം.
൩൯. ഉംസ്സിം സ്വംസു.
ഉമീച്ചസ്സ ഇംസു അംസു വാ ഹോന്തി. അഗമിംസു, അഗമംസു, അഗമും.
൪൦. ഏഓത്താ സും.
ഏആദേസതോ ഓആദേസതോ ച പരസ്സ ഉമിച്ചസ്സ സും വാ ഹോതി. നേസും, നയിംസു, അസ്സോസും, അസ്സും, ആദേസത്താഖ്യാപനത്ഥംത്തഗ്ഗഹണം.
൪൧. ഹൂതോ രേസും.
ഹൂതോ പരസ്സ ഉമിച്ചസ്സ രേസും വാ ഹോതി. അഹേസും, അഹവും.
൪൨. ഓസ്സ അ ഇ ത്ഥ ത്ഥോ.
ഓസ്സ അആദയോ വാ ഹോന്തി. ത്വം അഭവ, അഭവി, അഭവിത്ഥ, അഭവിത്ഥോ അഭവോ.
൪൩. സി.
ഓസ്സ സി വാ ഹോതി. അഹോസി ത്വം അഹുവോ.
൪൪. ദീഘാ ഈസ്സ.
ദീഘതോ പരസ്സ ഈസ്സ സി വാ ഹോതി. അകാസി അകാ, അദാസി അദാ.
൪൫. മ്ഹാത്ഥാനമുഞ.
മ്ഹാത്ഥാനമ്ഹഞ വാ ഹോതി. അഗമ്ഹമ്ഹാ അഗമിമ്ഹാ, അഗമുത്ഥ അഗമിത്ഥ.
൪൬. ഇംസ്സ ച സിഞ.
ഇമിച്ചസ്സ സിഞ വാ തോതി മ്ഹാത്ഥാനഞ്ച ബഹുലം. അകാസിം അകരിം, അകാസിമ്ഹാ അകരിമ്ഹാ അകാസിത്ഥ അകരിത്ഥ.
൪൭. ഏയ്യുംസ്സും.
ഏയ്യുമിച്ചസ്സ ഞം വാ ഹോതി. ഗച്ഛും ഗച്ഛേയ്യും.
൪൮. ഹിസ്സ-തോ ലോപോ.
അതോ പരസ്സ ഹിസ്സ ലോപോ വാ ഹോതി. ഗച്ഛ ഗച്ഛാഹി, അതോതി കിം? കരോഹി.
൪൯. ക്യസ്സ സ്സേ.
ക്യസ്സ വാ ലോപോ ഹോതി സ്സേ. അന്വഭവിസ്സാ അന്വഭൂയിസ്സാ, അനുഭവിസ്സതി അനുഛൂയിസ്സതി.
൫൦. അത്ഥിതേയ്യാദിച്ഛന്നം സ സു സ സഥ സം സാമ.
അസ=ഭുവിച്ചസ്മാ പരേസം ഏയ്യാദിച്ഛന്നം സാദയോ ഹോന്തി യഥാക്കമം. അസ്സ, അസ്സു, അസ്സ, അസ്സഥ, അസ്സം, അസ്സാമ.
൫൧. ആദിദ്വിന്നമിയാഇയും.
അത്ഥിതേയ്യാദിച്ഛന്നം ആദിഭൂതാനം ദ്വിന്നം ഇയാ ഇയും ഹോന്തി യഥാക്കമം. സിയാ, സിയും.
൫൨. തസ്സ ഥോ.
അത്ഥിതോ പരസ്സ തകാരസ്സ ഥോ ഹോതി. അത്ഥി, അത്ഥു.
൫൩. സിഹിസ്വട.
അത്ഥിസ്സ അട ഹോതി സിഹിസു, ടോ സബ്ബാദേസത്ഥോ. അസി അഹി.
൫൪. മിമാനം വാ മ്ഹിമ്ഹാ ച.
അത്ഥിസ്മാ പരേസം മിമാനം മ്ഹിമ്ഹാ വാ ഹോന്തി, തംസന്നിയോഗേനഅത്ഥിസ്സ അട ച. അമ്ഹി അസ്മി, അമ്ഹ അസ്മ.
൫൫. ഏസു സി.
ഏസു മിമേസു അത്ഥിസ്സ സകാരോ ഹോതി. അസ്മി അസ്മ, പരരൂപബാധനത്ഥം.
൫൬. ഈആദോ ദീഘോ.
അത്ഥിസ്സ ദീഘോ ഹോതി ഈആദിമ്ഹി. ആസി, ആസും, ആസി, ആസിത്ഥ, ആസിം, ആസിം മ്ഹാ.
൫൭. ഹിമിമേസ്വസ്സ.
അകാരസ്സ ദീഘോ ഹോതി ഹിമിമേസു. പചാഹി, പചാമി, പചാമ, മുയ്ഹാമി.
൫൮. സകാ ണാസ്സ ഖ ഈആദോ.
സകസ്മാ ക്ണാസ്സഖോഹോതി ഈആദീസു. അസക്ഖി, അസക്ഖിംസു.
൫൯. സ്സേ വാ.
സകസ്മാ ക്ണസ്സഖോ വാ ഹോതി സ്സേ. സക്ഖിസ്സാ സക്കുണിസ്സാ, സക്ഖിസ്സതി, സക്കുണിസ്സതി.
൬൦. തേസു സുതോ ക്ണോക്ണാനം രോട.
തേസു ഈആദിസ്സേസു സുതോ പരേസം ക്ണോക്ണാനം രോട വാ ഹോതി. അസ്സോസി അസുണി, അസ്സോസ്സാ അസുണിസ്സാ, സോസ്സതി സുണിസ്സതി.
൬൧. ഞാസ്സ സനാസ്സ നായോ തിമ്ഹി. സനാസ്സ ഞാസ്സ നായോ വാ ഹോതി തിമ്ഹി. നായതി, ജാനാതി.
൬൨. ഞാമ്ഹി ജം.
ഞാദേസേ സനാസ്സ ഞാസ്സ ജം (വാ) ഹോതി. ജഞ്ഞാ (ജാനേയ്യ).
൬൩. ഏയ്യാസ്സിയാഞാ വാ.
ഞാതോ ഏയ്യാസ്സ ഇയാഞാ ഹോന്തി വാ. ജാനിയാ, ജഞ്ഞാ ജാനേയ്യ.
൬൪. ഈസ്സത്യാദീസു ക്നാലോപോ.
ഈആദോ സ്സത്യാദോ ച ഞാതോ ക്നാലോപോ വാ ഹോതി. അഞ്ഞാസി അജാനി, ഞസ്സതി ജാനിസ്സതി.
൬൫. സ്സസ്സ ഹി കമ്മേ.
ഞാതോ പരസ്സ സ്സസ്സ ഹി വാ ഹോതി കമ്മേ. പഞ്ഞായിഹിതി പഞ്ഞായിസ്സതി.
൬൬. ഏതിസ്മാ.
ഏതിസ്മാ പരസ്സ സ്സസ്സ ഹി ഹോതി വാ. ഏഹിതി ഏസ്സതി.
൬൭. ഹനാ ഛഖാ.
ഹനാ സ്സസ്സ ഛഖാ വാ ഹോന്തി. ഹഞ്ഛാമി ഹനിസ്സാമി, പടിഹങ്ഖാമി പടിഹനിസ്സാമി.
൬൮. ഹാതോ ഹ.
ഹാതോ പരസ്സ സ്സസ്സ ഹ ഹോതി വാ. ഹാഹതി ജഹിസ്സതി.
൬൯. ദക്ഖ ഖ ഹേഹി ഹോഹീഹി ലോപോ.
ദക്ഖാദീഹി ആദേസേഹി പരസ്സ സ്സസ്സ ലോപോ വാ ഹോതി. ദക്ഖതി ദക്ഖിസ്സതി, സക്ഖതി സക്ഖിസ്സതി, ഹേഹിതി ഹേഹിസ്സതിഹോഹിതി ഹോഹിസ്സതി.
൭൦. കയിരേയ്യസ്സേയ്യുമാദീനം.
കയിരാ പരസ്സ ഏയ്യുമാദീനം ഏയ്യസ്സ ലോപോ ഹോതി. കയിരും, കയിരാസി, കയിരാഥ, കഹിരാമി, കയിരാമ.
൭൧. ടാ.
കയിരാ പരസ്സ ഏയ്യസ്സ ടാ ഹോതി. സോ കയിരാ.
൭൨. ഏഥസ്സാ.
കയിരാ പരസ്സ ഏഥസ്സ ആ ഹോതി. കയിരാഥ.
൭൩. ലഭാ ഇം ഈനം ഥം ഥാ വാ.
ലഭസ്മാ ഇംഈഇച്ചേസം ഥംഥാ ഹോന്തി വാ. അലത്ഥം അലഭിം, അലത്ഥ അലഭി.