(൩) തതിയോ കണ്ഡോ (സമാസോ)

൧. സ്യാദി സ്യാദിനേകത്ഥം.

സ്യാദ്യന്തം സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥം ഹോതീതി ഇദമധികതം വേദിതബ്ബം, സോ ച ഭിന്നത്ഥാനമേകത്ഥീഭാവോ സമാസോതി വുച്ചതേ.

൨. അസങ്ഖ്യംവിഭത്തി സമ്പത്തി സമീപ സാകല്യാഭാവ യഥാ പച്ഛായുഗപദത്ഥേ.

അസങ്ഖ്യം, സ്യാദ്യന്തം വിഭത്യാദീനമത്ഥേ വത്തമാനം സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥം ഭവതി, തത്ഥ വിഭത്യത്ഥേ താവ ഇത്ഥീസു കഥാ പവത്താ അധിത്ഥി. സമ്പത്തി ദ്വിധാ അത്തസമ്പത്തി സമിദ്ധി ച, സമ്പന്നം ബ്രഹ്മം സബ്രഹ്മം ലിച്ഛവീനം, സമിദ്ധി ഭിക്ഖാനം സുഭിക്ഖം. സമീപേ കുമ്ഭസ്സ സമീപമുപകുമ്ഭം. സാകല്യേസതിണമജ്ഝോഹരതി, സാഗ്യധീതേ. അഭാവോ സമ്ബന്ധിഭേദാ ബഹുവിധോ, തത്ര ഇദ്ധാഭാവേ-വിഗതാ ഇദ്ധി സദ്ദികാനം ദുസ്സദ്ദികം, അത്ഥാഭാവേ-അഭാവോ മക്ഖികാനം നിമ്മക്ഖികം, അഹിക്കമാഭാവേ-അതിഗതാനി തിണാനി നിത്തിണം, സമ്പത്യാഭാവേ-അതിഗതം ലഹുപാവുരണം അതിലഹുപാവുരണം, ലഹുപാവുരണസ്സ നായമുപഭോഗകാലോതി അത്ഥോ. യഥാ ഏത്ഥാ-നേകവിധോ, തത്ര യോഗ്ഗതായം-അനുരൂപം സുരൂപോവഹതി, വിച്ഛായം-അന്വദ്ധമാസം, അത്ഥാനതിവത്തിയം-യഥാസത്തി, സദിസത്തേ, സദിസോ കിഖിയാ സകിഖി, ആനുപുബ്ബിയേ-അനുജേട്ഠം, പച്ഛാദത്ഥേഅനുരഥം, യുഗപദത്ഥേ-സചക്കം നിധേഹി.

൩. യഥാ ന തുല്യേ.

യഥാസദ്ദോ തുല്യത്ഥേ വത്തമാനോ സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥോ ന ഭവതി, യഥാ ദേവദത്തോ തഥാ യഞ്ഞദത്തോ.

൪. യാവാവധാരണേ.

യാവസദ്ദോ-വധാരണേ വത്തമാനോ സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥോ ഭവതി, അവധാരണ മേത്തകതാ പരിച്ഛേദോ, യാവാമത്തം ബ്രാഹ്മണേ ആമന്തയ, യാവജീവം, അവധാരണേതി കിം? യാവ ദിന്നം താവ ഭുത്തം, നാവധാരയാമി കിത്തകം മയാ ഭുത്തന്തി.

൫. പയ്യപാ ബഹി തിരോ പുരേ പച്ഛാ വാ പഞ്ചമ്യാ.

പരിആദയോ പഞ്ചമ്യന്തേന സഹേകത്ഥാ ഹോന്തി വാ, പരിപബ്ബതം വസ്സി ദേവോ പരിപബ്ബതാ, അപപബ്ബതം വസ്സി ദേവോ അപപബ്ബതാ, ആപാടലിപുത്തം വസ്സി ദേവോ ആപാടലിപുത്താ, ബഹിഗാമം ബഹി ഗാമാ, തിരോപബ്ബതം തിരോപബ്ബതാ, പുരേഭത്തം പുരേഭത്താ, പച്ഛാഭത്തം പച്ഛാഭത്താ, വേതാധികാരോ.

൬. സമീപായാമേസ്വനു.

അനുസദ്ദോ സാമീപ്യേ ആയാമേ ച വത്തമാനോ സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥോ ഹോതി വാ, അനുവനമസനി ഗതാ, അനുഗങ്ഗം ബാരാണസീ, സമീപായാമേസ്വീതി കിം? രക്ഖമനുവിജ്ജോതതേ വിജ്ജു.

൭. തിട്ഠഗ്വാദീനി.

തിട്ഠഗുപ്പഭുതീനി ഏകത്ഥീഭാവവിസയേ നിപാതീയന്തേ, തിട്ഠന്തീ ഗാവോ യസ്മിം കാലേ തിട്ഠഗു കാലോ, വഹഗ്ഗു കാലോ. ആയതീഗവം, ഖലേയവം, ലൂനയവം ലൂയമാനയവമിച്ചാദി, ച്യന്തോ പേത്ഥ കേസാ കേസി, ദണ്ഡാ ദണ്ഡി, തഥാ വേലാപ്പഭാവനത്ഥോപി, പാതോ നഹാനം പാതരഹാനം, സായം നയാനം സായനഹാനം, പാതകാലം സായകാലം, പാതമേഘം സായമേഘം, പാതമഗ്ഗം സായമഗ്ഗം.

൮. ഓരേ പരി പടി പാരേ മജ്ഝേ ഹേട്ഠുദ്ധാധോ-ന്തോവാഛട്ഠിയാ. ഓരാദയോ സദ്ദാ ഛട്ഠിയന്തേന സഹേകത്ഥാ വാ ഹോന്തി, ഏകാരന്തത്തം നിപാതനതോ, ഓരേഗങ്ഗം, പരിസിഖരം, പടിസോതം, പാരേയമുനം, മജ്ഝേഗങ്ഗം, ഹേട്ഠാപാസാദം, ഉദ്ധഗങ്ഗം, അധോഗങ്ഗം, അന്ഥോപാസാദം, പുന വാവിധാനാ ‘ഗങ്ഗാഓര’ മിച്ചാദീപി ഹോന്തി.

൯. തം നപുംസകം.

യദേതമതിക്കന്തമേകത്ഥം, തം നപുംസകലിങ്ഗം വേദിതബ്ബം, തഥാ ചേവോദാഹടം, വാ ക്വചി ബഹുലാധികാരാ, യഥാപരിസം യഥാപരിസായ, സകായ സകായ പരിസായാതി അത്ഥോ.

൧൦. അമാദി.

അമാദി സ്യാദ്യന്തം സ്യാദ്യന്തേന സഹ ബഹുലമേകത്ഥം ഹോതി ഗാമം ഗതോ ഗാമഗതോ, മുഹുത്തം സുഖം മുഹുത്തസുഖം, വുത്തിയേവോപപദസമാസേ കുമ്ഭകാരോ, സപാകോ, തന്തവായോ, വരാഹരോ. ന്തമാനക്തവന്തൂതി വാക്യമേവ, ധമ്മം സുണന്തോ, ധമ്മം സുണമാനോ, ഓദനം ഭുത്തവാ.

രഞ്ഞാ ഹതോ രാജഹതോ, അസിനാ ഛിന്നോ അസിച്ഛിന്നോ, പിതുസദിസോ, പിതുസമോ, സുഖസഹഗതം, ദധിനാ ഉപസിത്തം ഭോജനം ദധിഭോജനം, ഗുളേന മിസ്സോ ഓദനോ ഗുളോദനോ, വുത്തിപദേനേവോപസിത്താദികിരിയായാഖ്യാപനതോ നത്ഥായുത്തത്ഥതാ. ക്വചി വുത്തിയേവ ഉരഗോ, പാദപോ. ക്വചി വാക്യമേവ ഫരസുനാ ഛിന്നവാ, ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ.

ബുദ്ധസ്സ ദേയ്യം ബുദ്ധദേയ്യം, യൂപായ ദാരു യൂപാദാരു, രജനായ ദോണി രജനദോണി. ഇധ ന ഹോതി സങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബം. കഥം ‘ഏതദത്ഥോ ഏതദത്ഥാ ഏതദത്ഥ’ന്തി? അഞ്ഞപദത്ഥേ ഭവിസ്സതി.

സവരേഹി ഭയം സവരഭയം, ഗാമനിഗ്ഗതോ, മേഥുനാപേതോ, ക്വചി വുത്തിയേവ കമ്മജം, ചിത്തജം, ഇധ ന ഹോതി രുക്ഖാ പതിതോ.

രഞ്ഞോ പുരിസോ രാജപുരിസോ. ബഹുലാധികാരാ ന്തമാനനിദ്ധാരിയപൂരണഭാവതിത്തത്ഥേഹി ന ഹോതി-മമാനുകുബ്ബം, മമാനുകുരുമാനോ, ഗുന്നം കണ്ഹാ സമ്പന്നഖീരതമാ, സിസ്സാനം പഞ്ചമോ, പടസ്സ സുക്കതാ, ക്വചി ഹോതേവ-വത്തമാനസാമീപ്യം, കഥം ‘ബ്രാഹ്മണസ്സ സുക്കാ ദന്താ’തി? സാപേക്ഖതായ ന ഹോതി. ഇധ പന ഹോതേവ ‘ചന്ദനഗന്ധോ, നദിഘോസോ, കഞ്ഞാരൂപം, കായസമ്ഫസ്സോ, ഫലരസോ’തി, ഫലാനം തിത്തോ, ഫലാനമാസിതോ, ഫസാനം സുഹിതോ.

ബ്രാഹ്മണസ്സ ഉച്ചം ഗേഹന്തി സാപേക്ഖതായ ന ഹോതി, ‘രഞ്ഞോ പാടലിപുത്തകസ്സ ധന’ന്തി ധനസമ്ബന്ധേ ഛട്ഠീതി പാടലിപുത്തകേന സമ്ബന്ധാഭാവാ ന ഹേസ്സതി, ‘രഞ്ഞോ ഗോ ച അസ്സോ ച പുരിസോ ചാ’തി ഭിന്നത്ഥതായ വാക്യമേവ, ‘രഞ്ഞോ ഗവാസ്സപുരിസാ രാജഗവാസ്സപുരിസാ’തി വുത്തി ഹോതേവേകത്തിഭാവേ.

ദാനേ സോണ്ഡോ ദാനസോണ്ഡോ, ധമ്മരതോ, ദാനാഭിരതോ. ക്വചി വുത്തിയേവ കുച്ഛിസയോ, ഥലട്ഠോ, പങ്കജം, സരോരുഹം. ഇധ ന ഹോതി ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതാ, ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരതാ, ആസനേ നിസിന്നോ, ആസനേ നിസീദിതബ്ബം.

൧൧. വിസേസനമേകത്ഥേന.

വിസേസനം സ്യാന്തം വിസേസ്സേന സ്യാദ്യന്തേന സമാനാധികരണേന സഹേകത്ഥം ഹോതി, നീലഞ്ച തം ഉപ്പലഞ്ചേതി നീലുപ്പലം, ഛിന്നഞ്ച തം പരുള്ഹഞ്ചേതി ഛിന്നപരള്ഹം, സത്ഥീവ സത്ഥീ, സത്ഥീ ച സാ സാമാ ചേതി സത്ഥിസാമാ, സീഹോവ സീഹോ, മുനി ച സോ സീഹോ ചേതി മുനിസീഹോ, സീലമേവ ധനം സീലധനം.

ക്വചി വാക്യമേവ പുണ്ണോ മന്താണിപുത്തോ, ചിത്തോ ഗഹപതി. ക്വചി വുത്തിയേവ കണ്ഹസപ്പോ, ലോഹിതസാലി, വിസേസനന്തി കിം? തച്ഛകോ സപ്പോ, ഏകത്ഥേനേതി കിം? കാളമ്ഹാ അഞ്ഞോ. കഥം ‘പത്തജീവികോ, ആപന്നജീവികോ, മാസജാതോ’തി? അഞ്ഞപദത്ഥേ ഭവിസ്സതി.

൧൨. നഞ.

നഞിച്ചേതം സ്യാദ്യന്തം സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥം ഹോതി, ന ബ്രാഹ്മണോ അബ്രാഹ്മണോ, ബഹുലാധികാരതോ അസമത്ഥത്ഥേഹി, കേഹിചി ഹോതി ‘അപുനഗേയ്യാ ഗാഥാ, അനോകാസം കാരേത്വാ, അമൂലാ മൂലം ഗന്ത്വാ. ഈസംകളാരോ, ഈസംപിങ്ഗലോതി ‘സ്യാദി സ്യാദിനേ’തി സമാസോ, വാക്യമേവ വാതിപ്പസങ്ഗാഭാവാ.

൧൩. കുപാദയോ നിച്ചമസ്യാദിവിധിമ്ഹി.

കുസദ്ദോ പാദയോ ച സ്യാദ്യന്തേന സഹേകത്ഥാ ഹോന്തി നിച്ചം സ്യാദിവിധിവിസയതോ-ഞത്ഥ, കുച്ഛിതോ ബ്രാഹ്മണോ കുബ്രാഹ്മണോ, ഈസകം ഉണ്ഹം കദുണ്ഹം, പനായകോ, അഭിസേകോ, പകരിത്വാ, പകതം, ദുപ്പുരിസോ, ദുക്കടം, സുപുരിസോ, സുകതം, അഭിത്ഥുതം, അതിത്ഥുതം, ആകളാരോ, ആബദ്ധോ.

(൯) ‘‘പാദയോ ഗതാദ്യത്ഥേ പഠമായ’’. പഗതോ ആചരിയോ പാചരിയോ, പന്തേവാസീ.

(൧൦) ‘‘അച്ചാദയോ കന്താദ്യത്ഥേ ദുതിയായ’’. അതിക്കന്തോ മഞ്ചമതിമഞ്ചോ, അതിമാലോ.

(൧൧) ‘‘അവാദയോ കുട്ഠാദ്യത്ഥേ തതിയായ’’. അവകുട്ഠം കോകിലായ വനം അവകോകിലം, അവമയൂരം.

(൧൨) ‘‘പരിയാദയോ ഗിലാനാദ്യത്ഥേ ചതുത്ഥിയാ’’. പരിഗിലാനോ അജ്ഝേനായ പരിയജ്ഝേനോ.

(൧൩) ‘‘ന്യാദയോ കന്താദ്യത്ഥേ പഞ്ചമിയാ’’.

നിക്ഖന്തോ കോസമ്ബിയാ നിക്കോസമ്പി, അസ്യാദിവിധിമ്ഹീതി കിം? രുക്ഖം പതി വിജ്ജോതതേ.

൧൪. ചീ ക്രിയത്ഥേഹി.

ചീപ്പച്ചയന്തോ കിരിയത്ഥേഹി സ്യാദ്യന്തേഹി സഹേകത്ഥോ ഹോതി, മലിനീകരിയ.

൧൫. ഭൂസനാദരാനാദരേസ്വലംസാസാ.

ഭൂസനാദിസ്വത്ഥേ സ്വലമാദയോ സദ്ദാ കിരിയത്ഥേഹി സ്യാദ്യന്തേഹി സഹേകത്ഥാ ഹോന്തി, അലംകരിയ, സക്കച്ച, അസക്കച്ച. ഭൂസനാദീസൂതി കിം? അലംഭുത്വാ ഗതോ, സക്കത്വാ ഗതോ, അസക്കത്വാ ഗതോ, പരിയത്തം സോഭനമസോഭനന്തി അത്ഥോ.

൧൬. അഞ്ഞേ ച.

അഞ്ഞേ ച സദ്ദാ കിരിയത്ഥേഹി സ്യാദ്യന്തേഹി സഹ ബഹുലമേകത്ഥാ ഭവന്തി, പുരോഭൂയ, തിരോഭൂയ, തിരോകരിയ, ഉരസികരിയ, മനസികരിയ, മജ്ഝേകരിയ, തുണ്ഹീഭൂയ.

൧൭. വാനേകഞ്ഞത്ഥേ.

അനേകം സ്യാദ്യന്തമഞ്ഞസ്സ പദസ്സത്ഥേ ഏകത്ഥം വാ ഹോതി, ബഹൂനി ധനാനി യസ്സ സോ ബഹുധനോ, ലമ്ബാ കണ്ണാ യസ്സ സോ ലമ്ബകണ്ണോ, വജിരം പാണിമ്ഹി യസ്സ സോയം വജിരപാണി, മത്താ ബഹവോ മാതങ്ഗാ ഏത്ഥ മത്തബഹുമാതങ്ഗം വനം, ആരുള്ഹോ വാനരോ യം രുക്ഖം സോ ആരുള്ഹവാനരോ, ജിതാനി ഇന്ദ്രിയാനി യേന സോ ജിതിന്ദ്രിയോ, ദിന്നം ഭോജനം യസ്സ സോ ദിന്നഭോജനോ, അപഗതം കാളകം യസ്മാ പടാ സോ-യമപഗതകാളകോ, ഉപഗതാ ദസ യേസം തേ ഉപദസാ, ആസന്നദസാ, അദൂരദസാ, അധികദസാ, തയോ ദസ പരിമാണമേസം തിദസാ, കഥം ദസസദ്ദോ സങ്ഖ്യാനേ വത്തതേ? പരിമാണസദ്ദസന്നിധാനാ, യഥാ പഞ്ച പരിമാണമേസം പഞ്ചകാ സകുനാതി, ദ്വേ വാ തയോ വാ പരിമാണമേസം ദ്വത്തയോ വാസദ്ദത്ഥേ വാ ദ്വേ വാ തയോ വാ ദ്വത്തയോ.

ദക്ഖിണസ്സാ ച പുബ്ബസ്സാ ച ദിസായ യദന്തരാളം ദക്ഖിണപുബ്ബാ ദിസാ, ദക്ഖിണാ ച സാ പുബ്ബാ ചാതി വാ, സഹ പുത്തേനാഗതോ സപുത്തോ, സലോമകോ വിജ്ജമാനലോമകോതി അത്ഥോ, ഏവം സപക്ഖകോ, അത്ഥീ ഖീരാ ബ്രാഹ്മണീതി അത്ഥിസദ്ദോ വിജ്ജമാനത്ഥേ നിപാതോ, ക്വചി ഗതത്ഥതായ പദന്തരാനമപ്പയോഗോ, കണ്ഠട്ഠാ കാളാ അസ്സ കണ്ഠേകാളോ, ഓട്ഠസ്സ മുഖമിവ മുഖമസ്സ ഓട്ഠമുഖോ, കേസസങ്ഘാതോ ചൂളാ അസ്സ കേസചൂളോ, സുവണ്ണവികാരോ അലങ്കാരോ അസ്സ സുവണ്ണാലങ്കാരോ, പപതിതം പണ്ണമസ്സ പപതിതപണ്ണോ, പപണ്ണോ, അവിജ്ജമാനാ പുത്താ അസ്സ അവിജ്ജമാനപുത്തോ, ന സന്തി പുത്താ അസ്സ അപുത്തേ, ക്വചി ന ഹോതി പഞ്ച ഭുത്തവന്തോ അസ്സ ഭാതുനോ പുത്തോ അസ്സ അത്ഥീതി ബഹുലാധികാരതോ.

൧൮. തത്ഥ ഗഹേത്വാ തേന പഹരിത്വാ യുദ്ധേ സരൂപം.

സത്തമ്യന്തം തതിയന്തഞ്ച സരൂപമനേകം തത്ഥ ഗഹേത്വാ തേന പഹരിത്വാ യുദ്ധേ-ഞ്ഞപദത്ഥേ ഏകത്ഥം വാ ഹോതി, കേസേസു ച കേസേസു ച ഗഹേത്വാ യുദ്ധം പവത്തം കേസാകേസി, ദണ്ഡേഹി ച ദണ്ഡേഹി ച പഹരിത്വാ യുദ്ധം പവത്തം ദണ്ഡാദണ്ഡി, മുട്ഠാമുട്ഠി, ‘‘ചി വീതിയാരേ’’ (൩-൫൧) തി ചി സമാസന്തോ, ‘‘ചിസ്മിം’’ (൩.൬൬) തി അകാരോ. തത്ഥ തേനേതി കിം? കായഞ്ച കായഞ്ച ഗഹേത്വാ യുദ്ധം പവത്തം. ഗഹേത്വാ പഹരിത്വാതി കിം? രഥേ ച രഥേ ച ഠത്വാ യുദ്ധം പവത്തി. യുദ്ധേതി കിം? ഹത്ഥേ ച ഹത്ഥേ ച ഗഹേത്വാ സഖ്യം പവത്തം. സരൂപന്തി കിം? ദണ്ഡേഹി ച മുസലേഹി ച പഹരിത്വാ യുദ്ധ പവത്തം.

൧൯. ചത്ഥേ.

അനേകം സ്യാദ്യന്തം ചത്ഥേ ഏകത്ഥം വാ ഭവതി. സമുച്ചയോന്വാചയോ ഇതരീതരയോഗോ സമാഹാരോ ച ച സദ്ദത്ഥാ, തത്ഥ സമുച്ചയാന്വാചയേസു നേകത്ഥീഭാവോ സമ്ഭവതി, തേസു ഹി സമുച്ചയോ അഞ്ഞമഞ്ഞനിരപേക്ഖാ നമത്തപ്പധാനാനം കത്ഥചി കിരിയാവിസേസേ ചീയമാനതാ, യഥാ ‘ധവേ ച ഖദിരേ ച പലാസേ ച ഛിന്ദാ’തി. അന്വാചയോ ച യത്ഥേകോ പധാനഭാവേന വിധീയതേ അപരോ ച ഗുണഭാവേന, യഥാ ‘ഭിക്ഖഞ്ചര ഗാവോ ചാനയേ’തി. ഇതരദ്വയേ തു സമ്ഭവതി, തേസു ഹി അഞ്ഞമഞ്ഞസാപേക്ഖാനമവയവഭദാനുഗതോ ഇതരീതരയോഗോ, യഥാ ‘സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ’തി, അസ്സാവയവപ്പധാനത്താ ബഹുവചനമേവ. അഞ്ഞമഞ്ഞസാപേക്ഖാനമേവ തിരോഹിതാവയവഭേദോ സമുദായപ്പധാനോ സമാഹാരോ, യഥാ ‘ഛത്തുപാഹന’ന്തി, അസ്സ പന സമുദായപ്പധാനത്താ ഏകവചനമേവ.

തേ ച സമാഹാരീതരീതരയോഗാ ബഹുലം വിധാനാ നിയതവിസയായേവ ഹോന്തി, തത്രായം വിസയവിഭാഗോ നിരുത്ഥിപിടകാഗതോ-പാണിതൂരിയയോഗ്ഗസേനങ്ഗാനം, നിച്ചവേരീനം, സങ്ഖ്യാപരിമാണ-സഞ്ഞാനം, ഖുദ്ദജന്തുകാനം, പചനചണ്ഡാലാനം, ചരണസാധാരണാനം, ഏകജ്ഝായനപാവചനാനം, ലിങ്ഗവിസേസാനം, വിവിധവിരുദ്ധാനം ദിസാനം, നദീനഞ്ച നിച്ചം സമാഹാരേകത്തം ഭവതി, തിണരുക്ഖപസുസകുനധനധഞ്ഞബ്യഞ്ജനജനപ്പദാനം വാ, അഞ്ഞേസമിതരീതരയോഗോവ.

പാണ്യങ്ഗാനം-ചക്ഖുസോതം, മുഖനാസികം, ഹനുഗീവം, ഛവിമംസലോഹിതം, നാമരൂപം, ജരാമരണം. തുരിയങ്ഗാനം-അലസതാലമ്ബരം, മുരജഗോമുഖം, സങ്ഖദേണ്ഡിമം, മദ്ദവികപാണവികം, ഗീതവാദിതം, സമ്മതാലം. യോഗ്ഗങ്ഗാനം ഫാലപാചനം, യുഗനങ്ഗലം. സേനങ്ഗാനം-അസിസത്തിതോമരപിണ്ഡം, അസിചമ്മം, ധനുകലാപം, പഹരണാവരണം. നിച്ചവേരീനം-അഹിനകുലം, ബീളാലമൂസികം, കാകോലൂകം, നാഗസുപണ്ണം. സങ്ഖ്യാപരിമാണ സഞ്ഞാനം-ഏകകദുകം, ദുകതികം, തികചതുക്കം, ചതുക്കപഞ്ചകം, ദസേകാദസകം. ഖുദ്ദജന്തുകാനം കീടപടങ്ഗം, കുന്ഥകിപില്ലികം, ഡംസമകസം, മക്ഖികകിപില്ലികം. പചനചണ്ഡാലാനം-ഓരബ്ഭികസൂകരികം, സാകുന്തി കമാഗവികം, സപാകചണ്ഡാലം, വേനരഥകാരം, പുക്കുസ ഛവഡാഹകം. ചരണസാധാരണാനം-അതിസഭാരദ്വാജം, കഠകലാപം, സീലപഞ്ഞാണം, സമഥവിപസ്സനം, വിജ്ജാചരണം. ഏകജ്ഝായനപാവചനാനം ദീഘമജ്ഝിമം, ഏകുത്തരസംയുത്തകം, ഖന്ധകവിഭങ്ഗം. ലിങ്ഗവിസേസാനം-ഇത്ഥിപുഖം, ദാസിദാസം, ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരം, തിണകട്ഠസാഖാപലാസം, ‘ലാഭീ ഹോതി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാ- സനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാന’ന്തിപി ദിസ്സതി. വിവിധവിരുദ്ധാനം കുസലാകുസലം, സാവജ്ജാനവജ്ജം, ഹീനപ്പണീതം, കണ്ഹസുക്കം, ഛേകപാപകം. ദിസാനം പുബ്ബാപരം, ദക്ഖിണുത്തരം, പുബ്ബദക്ഖിണം, പുബ്ബുത്തരം, അധരുത്തരം, അപരദക്ഖിണം, അപരുത്തരം. നദീനം-ഗങ്ഗായമുനം, മഹിസരഭു.

തിണവിസേസാനം-കാസകുസം കാസകുസാ, ഉസീരബീരണം ഉസീരബീരണാ, മുഞ്ജപബ്ബജം മുഞ്ജപബ്ബജം മുഞ്ജപബ്ബജാ. രുക്ഖവിസേസാനം ഖദിരപലാസം ഖദിരപലാസാ, വോസ്സകണ്ണം ധവാസ്സകണ്ണാ, പിലക്ഖനിഗ്രോധം പിലക്ഖനിഗ്രോധാ, അസ്സത്ഥകപിത്ഥനം അസ്സത്ഥകപിത്ഥനാ, സാകസാലം സാകസാലാ. പസുവിസേസാനം-ഗജഗവജം ഗജഗവജാ, ഗോമഹിസം ഗോമഹിസാ, ഏണേയ്യഗോമഹിസം ഏണേയ്യഗോമഹിസാ, ഏണേയ്യവരാഹം ഏണേയ്യവരാഹാ, അജേളകം അജേളകാ, കുക്കുരസൂകരം കുക്കുരസൂകരാ, ഹത്ഥിഗവാസ്സവളവം ഹത്ഥിഗവാസ്സവളവാ. സകുനവിസേസാനം-ഹംസബലാവം ഹംസബലാവാ, കാരണ്ഡവചക്കവാകം കാരണ്ഡവചക്കവാകാ, ബകബലാകം ബകബലാകാ. ധനാനം-ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണം ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണാ, മണിസങ്ഖമുത്താവേളുരിയം മണിസങ്ഖമുത്താവേളുരിയാ, ജാതരൂപരജതം ജാതരൂപരജതാ. ധഞ്ഞാനം-സാലിയവകം സാലിയവകാ, തിലമുഗ്ഗമാസം തിലമുഗ്ഗമാസാ, നിപ്ഫാവകുലത്ഥം നിപ്ഫാവകുലത്ഥാ. ബ്യഞ്ജനാനം-സാകസുവം സാകസുവാ, ഗബ്യമാഹിസം ഗബ്യമാഹിസാ, ഏണേയ്യവാരാഹം ഏണേയ്യവാരാഹാ, മിഗമായൂരം മിഗമായൂരാ. ജനപദാനം-കാസികോസലം കാസികോസലാ, വജ്ജിമല്ലം വജ്ജിമല്ലാ, ചേതിവംസം ചേതിവംസാ, മച്ഛസൂരസേനം മച്ഛസൂരസേനാ, കുരുപഞ്ചാലം കുരുപഞ്ചാലാ. ഇതരീതരയോഗോ യഥാ-ചന്ദിമസൂരിയാ, സമണബ്രാഹ്മണാ മാതാപിതരോ ഇച്ചാദി.

ഏതസ്മിം ഏകത്ഥീഭാവകണ്ഡേ യം വുത്തം പുബ്ബം, തദേവ പുബ്ബം നിപതതി കമാതിക്കമേ പയോജനാഭാവാ. ക്വചി വിപല്ലാസോപി ഹോതി ബഹുലാധികാരതോ, ദന്താനം രാജാ രാജദന്തോ, കത്ഥചി കമം പച്ചാനാദരാ പുബ്ബകാലസ്സാപി പരനിപാതോ, ലിത്തവാസിതോ, നഗ്ഗമുസിതോ, സിത്തസമ്മട്ഠോ, ഭട്ഠലുഞ്ചിതോ. ചത്ഥേ യദേകത്ഥം തത്ഥ കേചി പുബ്ബപദം ബഹുധാ നിയമേന്തി, തദിഹ ബ്യഭിചാരദസ്സാന ന വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം.

൨൦. സമാഹാരേ നപുംസകം.

ചത്ഥേ സമാഹാരേ യദേകത്ഥം, തം നപുംസകലിങ്ഗം ഭവതി, തഥാചേവോദാഹടം, കത്ഥചി ന ഹോതി ‘സഭാപരിസായാ’തി ഞാപകാ, ആധിപച്ചപരിവാരോ, ഛന്ദപാരിസുദ്ധി, പടിസന്ധിപവത്തിയം.

൨൧. സങ്ഖ്യാദി.

ഏകത്ഥേ സമാഹാരേ സങ്ഖ്യാദി നപുംസകലിങ്ഗം ഭവതി, പഞ്ചഗവം, ചതുപ്പഥം, സമാഹാരസ്സേകത്താ ഏകവചനമേവ ഹോതി, സമാഹാരേത്വേവ പഞ്ചകാപാലോ പൂവോ, തിപുത്തോ.

൨൨. ക്വചേകത്തഞ്ച ഛട്ഠിയാ.

ഛട്ഠിയേകത്ഥേ ക്വചി നപുംസകത്തം ഹോതേകത്ഥഞ്ച, സലഭാനം ഛായാ സലഭച്ഛായം, ഏവം സകുന്താനം ഛായാ സകുന്തച്ഛായം, പാസാദച്ഛായം പാസാദച്ഛായാ, ഘരച്ഛായം ഘരച്ഛായാ, അമനുസ്സസഭായ നപുംസകേകത്തം ഭവതി ബ്രഹ്മസഭം, ദേവസഭം, ഇന്ദസഭം, യക്ഖസഭം, സരഭസഭം, മനുസ്സസഭായം പന ഖത്തിയസഭാ, രാജസഭാ ഇച്ചേവമാദി, ക്വചീതി കിം രാജപുരിസോ.

൨൩. സ്യാദീസു രസ്സോ.

നപുംസകേ വത്തമാനസ്സ രസ്സോ ഹോതി സ്യാദീസു. സലഭച്ഛായം, സ്യാദീസൂതി കിം? സലഭച്ഛായേ.

൨൪. ഘപസ്സന്തസ്സാപ്പധാനസ്സ.

അന്തഭൂതസ്സ അപ്പധാനസ്സ ഘപസ്സ സ്യാദീസു രസ്സോ ഹോതി. ബഹുമാലോ പോസോ, നിക്കോസമ്ബി, അതിവാമോരു, അന്തസ്സാതി കിം? രാജാ കഞ്ഞാപിയോ, അപ്പധാനസ്സാതി കിം? രാജകുമാരീ ബ്രഹ്മബന്ധൂ.

൨൫. ഗോസ്സു.

അന്തഭൂതസ്സ അപ്പധാനസ്സ ഗോസ്സ സ്യാദീസു ഉ ഹോതി. ചിത്തഗു, അപ്പധാനസ്സാത്വേവ? സുഗോ, അന്തസ്സാത്വേവ? ഗോകുലം.

൨൬. ഇത്ഥിയമത്വാ.

ഇത്ഥിയം വത്തമാനതോ അകാരന്തതോ നാമസ്മാ ആപച്ചയോ ഹോതി. ധമ്മദിന്നാ.

൩൭. നദാദിതോ വീ.

നദാദീഹി ഇത്ഥിയം വീപ്പച്ചയോ ഹോതി. നദീ, മഹീ, കുമാരീ, തരുണീ, വാരുണീ, ഗോതമീ. (൧൪) ‘‘ഗോതോവാ’’ ഗാവീ ഗോ, ആകതിഗണോ-യം, കോരോ ‘‘ന്തന്തൂനം വീമ്ഹി തോ വാ’’ (൩-൩൬) തി വിസേസനത്ഥോ.

൨൮. യക്ഖാദിതിനീ ച.

യക്ഖാദിതോ ഇത്ഥിയം ഇനീ ഹോതി വീച. യക്ഖിനീ യക്ഖീ, നാഗിനീ നാഗീ, സീഹിനീ സീഹീ.

൨൬. ആരാമികാദീഹി.

ആരാമികാദിതോ ഇനീ ഹോതിത്ഥിയം. ആരാമികിനീ, അനന്തരായികിനീ, രാജിനീ (൧൫) ‘‘സഞ്ഞായം മാനുസോ’’ മാനുസിനീ, അഞ്ഞത്ര മാനുസീ.

൩൦. യുവണ്ണേഹി നീ.

ഇത്ഥിയമിവണ്ണുവണ്ണന്തേഹി നീ ഹോതി ബഹുലം. സദാപയതപാണിനീ, ദണ്ഡിനീ, ഭിക്ഖുനീ, ഖത്തബന്ധുനീ, പരചിത്തവിദുനീ, മാതുആദിതോ കസ്മാ ന ഹോതി? ഇത്ഥിപ്പച്ചയം വിനാപി ഇത്ഥത്താഭിധാനതോ.

൩൧. ക്തിമ്ഹാഞ്ഞത്ഥേ.

ക്തിമ്ഹാഞ്ഞത്ഥേയേവ ഇത്ഥിയം നീ ഹോതി ബഹുലം. സാഹം അഹിം സാരതിനീ, തസ്സാ മുട്ഠസ്സതിനിയാ, സാ ഗാവീ വച്ഛഗിദ്ധിനീ, അഞ്ഞത്ഥേതി കിം? ധമ്മരതി.

൩൨. ഘരണ്യാദയോ.

ഘരണിപ്പഭുതയോ നീപ്പച്ചന്താസാധവോ ഭവന്തി. ഘരണീ, പോക്ഖരണീ, ഈസ്സ-ത്തം നിപാതനാ, (൧൬) ‘‘ആചരിയാ വാ യ-ലോപോ ച’’ ആചരിനീ, ആചരിയാ.

൩൩. മാതുലാദിത്വാനീ ഭരിയായം.

മാതുലാദിതോ ഭരിയായമാനീ ഹോതി. മാതുലാനീ, വാരുണാനീ, ഗഹപതാനീ, ആചരിയാനീ, (൧൭) ‘‘അഭരിയായം ഖത്തിയാ വാ’’ ഖത്തിയാനീ ഖത്തിയാ, നദാദിപാഠാ ഭരിയായന്തു ഖത്തിയീ.

൩൪. ഉപമാസംഹിത സഹിത സഞ്ഞത സഹ സഫവാമ ലക്ഖണാദിതൂരുതൂ.

ഊരുസദ്ദാ ഉപമാനാദിപുബ്ബാ ഇത്തിയമൂ ഹോതി. കരഭോരൂ, സംഹിതോരൂ, സഹിതോരൂ, സഞ്ഞതോരൂ, സഹോരൂ, സഫോരൂ, വാമോരൂ, ലക്ഖണോരൂ, ഊതിയോഗവിഭാഗാ ഊ ബ്രഹ്മബന്ധൂ.

൩൫. യുവാ തി.

യുവസദ്ദതോ തി ഹോതിത്ഥിയം. യുവതി.

൩൬. ന്തന്തൂനം വീമ്ഹിതോ വാ.

വീമ്ഹി ന്തന്തൂനം തോ വാ ഹോതി. ഗച്ഛതീ ഗച്ഛന്തീ, സീലവതീ സീലവന്തീ.

൩൭. ഭവതോ ഭോതോ.

വീമ്ഹി ഭവതോ ഭോതാദേസോ ഹോതി വാ. ഭോതീ ഭവന്തീ.

൩൮. ഗോസ്സാവങ.

ഗോസദ്ദസ്സ വീമ്ഹാവങ ഹോതി. ഗാവീ.

൩൯. പുഥുസ്സ പഥവപുഥവാ.

വീമ്ഹി പുഥുസ്സ പഥവപുഥവാ ഹോന്തി. പഥവീ, പുഥവീ, ഠേ പഥവീ.

൪൦. സമാസന്ത്വ.

സമാസന്ത്വ ഇതി ചാധികരീയതി.

൪൧. പാപാദീഹി ഭൂമിയാ.

പാപാദീഹീ പരാ യാ ഭൂമി തസ്സാ സമാസന്തോ അ ഹോതി. പാപഭൂമം, ജാതിഭൂമം.

൪൨. സങ്ഖ്യാഹി.

സങ്ഖ്യാഹി പരാ യാ ഭൂമി തസ്സാ സമാസന്തോ അ ഹോതി. ദ്വിഭൂമം, തിഭൂമം.

൪൩. നദീഗോദാവരീനം.

സങ്ഖ്യാഹി പരാസം നദീഗോദാവരീനം സമാസന്തോ അ ഹോതി, പഞ്ചനദം, സത്തഗോദാവരം, സങ്ഖ്യാഹിത്വേവ? മഹാനദീ, നദീഗോദാവരീനന്തി കിം? ദസിത്ഥി.

൪൪. അസങ്ഖ്യേഹി ചാങ്ഗുല്യാനഞ്ഞാസങ്ഖ്യത്ഥേസു.

അസങ്ഖ്യേഹി സങ്ഖ്യാഹി ച പരായ അങ്ഗുല്യാ സമാസന്തോ അ ഹോതി നോ ചേ അഞ്ഞപദത്ഥേ അസങ്ഖ്യത്ഥേ ച സമാസോ വത്തതേ. നിഗ്ഗതമങ്ഗുലീഹി നിരങ്ഗുലം, അച്ചങ്ഗുലം, ദ്വേ അങ്ഗുലിയോ സമാഹടാ ദ്വങ്ഗുലം, അനഞ്ഞാസങ്ഖ്യത്ഥേസൂതി കിം? പഞ്ചങ്ഗുലി ഹത്ഥോ, ഉപങ്ഗുലി, കഥം ‘ദ്വേ അങ്ഗുലീമാനമസ്സാതി ദ്വങ്ഗുല’ന്തി? നാത്ര സമാസോഞ്ഞപദത്ഥേ വിഹിതോ മത്താദീനം ലോപേ കതേ തത്ഥ വത്തതേ. അങ്ഗുലസദ്ദോ വാ പമാണവാചി സദ്ദന്തരം, യഥാ ‘സേനങ്ഗുലപ്പമാണേന അങ്ഗുലാനം സതം പുണ്ണം ചതുദ്ദസ വാ അങ്ഗുലാനീ’തി.

൪൫. ദീഘാഹോവസ്സേകദേസേഹി ച രത്ത്യാ.

ദീഘാദീഹി അസങ്ഖ്യേഹി സങ്ഖ്യാഹി ച പരമസ്മാ രത്തിയാ സമാസന്തോ അ ഹോതി. ദീഘരത്തം, അഹോരത്തം (ത്തോ), വസ്സാരത്തം (ത്തോ), പുബ്ബരത്തം, അപരരത്തം, അഡ്ഢുരത്തം, അതിക്കന്തോ രത്തിം അതിരത്തോ, ദ്വേരത്തീ സമാഹടാ ദിരത്തം (ത്തോ), വാ ക്വചി ബഹുലാധികാരാ ഏകരത്തം (ത്തോ), ഏകരത്തി, അനഞ്ഞാസങ്ഖ്യത്ഥേസുത്വേവ? ദീഘരത്തിഹേമന്തോ, ഉപരത്തി, ക്വചി ഹോതേവ ബഹുലം വിധാനായഥാരത്തം.

൪൬. ഗോത്വചത്ഥേ ചാലോപേ.

ഗോസദ്ദാ അലോപവിസയാ സമാസന്തോ അ ഹോതി ന ചേ ചത്ഥേ സമാസോ അഞ്ഞപദത്ഥേ അസങ്ഖ്യത്ഥേ ച, രാജഗവോ, പരമഗവോ, പഞ്ചഗവധനോ, ദസഗവം, അലോപേതി കിം? പഞ്ചഹി ഗോഹി കീതോ പഞ്ചഗു, അചത്ഥേതി കി? അജസ്സഗാവോ, അനഞ്ഞാസങ്ഖ്യത്ഥേസുത്വേവ? ചിത്തഗു, ഉപഗു.

൪൭. രത്തിന്ദിവദാരഗവചതുരസ്സാ.

ഏതേ സദ്ദാ അഅന്താ നിപച്ചന്തേ. രത്തോ ച ദിവാ ച രത്തിന്ദിവം, രത്തി ച ദിവാ ച രത്തിന്ദിവം, ദാരാ ച ഗാവോ ച ദാരഗവം, ചതസ്സോ അസ്സിയോ അസ്സ ചതുരസ്സോ.

൪൮. ആയാമേനുഗവം.

അനുഗവന്തി നിപച്ചതേ ആയാമേ ഗമ്യമാനേ. അനുഗവം സകടം, ആയാമേതി കിം? ഗുന്നം പഞ്ഛാ അനുഗു.

൪൯. അക്ഖിസ്മാഞ്ഞത്ഥേ. അക്ഖിസ്മാ സമാസന്തോ അ ഹോതി അഞ്ഞത്ഥേ ചേ സമാധസാ. വിസാലക്ഖോ, വിസാലക്ഖീ.

൫൦. ദാരുമ്യങ്ഗുല്യാ.

അങ്ഗുലന്താ അഞ്ഞപദത്ഥേ ദാരുമ്ഹി സമാസന്തോ അ ഹോതി. ദ്വങ്ഗുലംദാരു, പഞ്ചങ്ഗുലം, അങ്ഗുലിസദിസാവയവം ധഞ്ഞാദീനം വിക്ഖേപകം ദാരും വുച്ചതേ, പമാണേ തു പുബ്ബേ വിയ സിദ്ധം സഖരാജസദ്ദാ അകാരന്താവ, സിസ്സോപി ന ദിസ്സതി, ഗാണ്ഡീ വധന്വാതി പകതന്തരേന സിദ്ധം.

൫൧. ചി വീതിഹാരേ.

ഓഘാബ്യതിഹാരേ ഗമ്യമാനേ അഞ്ഞപദത്ഥേ വത്തമാനതോ ചി ഹോതി. കേസാകേസി ദണ്ഡാദണ്ഡി, ചകാരോ ‘‘ചിസ്മി’’ന്തി (൩.൬൬) വിസേസനത്ഥോ, സുഗന്ധി, ദുഗ്ഗന്തീതി പയോഗോ ന ദിസ്സതേ.

൫൨. ല്ത്വിത്ഥിയൂഹി കോ.

ല്തുപ്പച്ചയന്തേഹി, ഇത്ഥിയമീകാരൂകാരന്തേഹി ച ബഹുലം കപ്പച്ചയോ ഹോതി അഞ്ഞപദത്ഥേ. ബഹുകത്തുകോ, ബഹുകുമാരികോ, ബഹുബ്രഹ്മബന്ധുകോ, ബഹുലംത്വേവ? സുബ്ഭൂ.

൫൩. വാഞ്ഞതോ.

അഞ്ഞേഹി അഞ്ഞപദത്ഥേ കോ വാ ബഹുലം ഹോതി. ബഹുമാലകോ, ബഹുമാലോ.

൫൪. ഉത്തരപദേ. ഏതമധികതം വേദിതബ്ബം.

൫൫. ഇമസ്സിദം.

ഉത്തരപദേ പരതോ ഇമസ്സ ഇദം ഹോതി. ഇദമട്ഠിതാ, ഇദപ്പച്ചയതാ, നിഗ്ഗഹീതലോപോ പസ്സ ച ദ്വിഭാവോ.

൫൬. പും പുമസ്സ വാ. പുമസ്സ പും ഹോതുത്തരപദേ വിഭാസാ. പുല്ലിങ്ഗം, പുമലിങ്ഗം.

൫൭. ടന്തന്തൂനം.

ഏസം ട ഹോതുത്തരപദേ ക്വചി വാ. ഭവമ്പതിട്ഠാമയം, ഭഗവംമൂലകാ നോ ധമ്മാ, ബഹുലാധികാരാ തരാദീസു ച പഗേവ മഹത്തരീ, രത്തഞ്ഞുമഹത്തം.

൫൮. അ. ഏസം അ ഹോതുത്തരപദേ. ഗുണവന്തപതിട്ഠോ-സ്മി.

൫൯. മനാദ്യാപാദീനമോ മയേ ച. മനാദീനമാപാദീനം ച ഓ ഹോതുത്തരപദേ മയേ ച. മനോസേട്ഠാ, മനോമയാ, രജോജല്ലം, രജോമയം, ആപോഗതം, ആപോമയം, അനുയന്തി ദിസോദിസം.

൬൦. പരസ്സ സങ്ഖ്യാസു.

സങ്ഖ്യാസുത്തരപദേസു പരസ്സ ഓ ഹോതി. പരോസതം, പരോസഹസ്സം, സങ്ഖ്യാസൂതി കിം? പരദത്തൂപജീവിനോ.

൬൧. ജനേ പുഥസ്സു.

ജനേ ഉത്തരപദേ പുഥസ്സ ഉ ഹോതി. അരിയേഹി പുഥഗേവായം ജനോതി പുഥുജ്ജനോ.

൬൨. സോ ഛസ്സാഹായതനേ വാ.

അഹേ ആയതനേ ചുത്തരപദേ ഛസ്സ സോ വാ ഹോതി. സാഹം ഛാഹം, സളായതനം, ഛളായതനം.

൬൩. ല്തുപിതാദീനമാരങരങ.

ല്തുപ്പച്ചയന്താനം പിതാദീനഞ്ച യഥാക്കമമാരങരങ വാ ഹോന്തുത്തരപദേ, സത്ഥാരദസ്സനം, കത്താരനിദ്ദേസോ, മാതരപിതരോ, വാത്വേവ? സത്ഥുദസ്സനം, മാതാപിതരോ.

൬൪. വിജ്ജായോനിസമ്ബന്ധാനമാ തത്ര ചത്ഥേ.

ല്തുപിതാദീനം വിജ്ജാസമ്ബന്ധീനം യോനിസമ്ബന്ധീനം ച തേസ്വേവ ല്തുപിതാദീസു വിജ്ജായോനിസമ്ബന്ധിസുത്തരപദേസു ചത്ഥവിസയേ ആ ഹോതി. ഹോതാപോതരോ മാതാപിതരോ, ല്തുപിതാദീനം ത്വേവ? പുത്തഭാതരോ, തത്രേതി കിം? പിതുപിതാമഹാ, ചത്ഥേതി കിം? മാതുഭാതാ, വിജ്ജായോനിസമ്ബന്ധാനന്തി കിം? ദാതുഭത്താരോ.

൬൫. പുത്തേ.

പുത്തേ ഉത്തരപദേ ചത്ഥവിസയേ ല്തുപിതാദീനം വിജ്ജായോനി സമ്ബന്ധാനമാ ഹോതി. പിതാപുത്താ, മാതാപുത്താ.

൬൬. ചിസ്മിം.

ചിപ്പച്ചയന്തേ ഉത്തരപദേ ആ ഹോതി. കേസാകേസി, മുട്ഠാമുട്ഠി.

൬൭. ഇത്ഥിയമ്ഭാസിതപുമിത്ഥീ പുമേവേകത്ഥേ.

ഇത്ഥിയം വത്തമാനേ ഏകത്ഥേ സമാനാധികരണേ ഉത്തരപദേ പരേ ഭാസിതപുമാ ഇത്ഥീ പുമേവ ഹോതി. കുമാരഭരിയോ, ദീഘജങ്ഘോ, യുവജായോ, ഇത്ഥിയന്തി കിം? കല്യാണീ പധാനമേസം കല്യാണിപ്പധാനാ, ഭാസിതപുമേതി കിം? കഞ്ഞാഭരിയോ, ഇത്ഥീതി കിം? ഗാമണികുലം ദിട്ഠി അസ്സ ഗാമണിദിട്ഠി, ഏകത്ഥേതി കിം? കല്യാണിയാ മാതാ കല്യാണിമാതാ.

൬൮. ക്വചി പച്ചയേ.

ഭാസിതപുമിത്ഥീ പച്ചയേ ക്വചി പുമേവ മോതി. ബ്യത്തതരാ, ബ്യത്തതമാ.

൬൯. സബ്ബാദയോ വുത്തിമത്തേ.