പണ്ഡിതകണ്ഡ

൩. നീതി സാരോ മനുസ്സാനം, മിത്തോ ആചരിയോപി ച;

മാതാ പിതാ ച നീതിമാ, സുതവാ ഗന്ഥകാരകോ.

൪. അലസസ്സ കുതോ സിപ്പം, അസിപ്പസ്സ കുതോ ധനം;

അധനസ്സ കുതോ മിത്തം, അമിത്തസ്സ കുതോ സുഖം;

അസുഖസ്സ കുതോ പുഞ്ഞം, അപുഞ്ഞസ്സ കുതോ വരം.

൫. സുചിന്തിതചിന്തീ ചേവ, സുഭാസിതഭാസീപി ച;

സുകതകമ്മകാരീ ച, പണ്ഡിതോ സാധുമാനുസോ.

൬. കവിഹേരഞ്ഞകാ കത്വാ, ഉത്തത്തം സത്ഥകഞ്ചനം;

ഭൂസനം ഗജ്ജപജ്ജാദിം, കരോന്തി ച മനോഹരം.

൭. ബഹും ലഹുഞ്ച ഗഹണം, സമ്മൂപധാരണമ്പി ച;

ഗഹിത അസമ്മുസ്സനം, ഏതം സുവിഞ്ഞുലക്ഖണം.

൮. അജരാമരംവ പഞ്ഞോ, വിജ്ജമത്ഥഞ്ച ചിന്തയേ;

ഗഹിതോ ഇവ കേസേസു, മച്ചുനാ ധമ്മമാചരേ.

൯. സിപ്പസമം ധനം നത്ഥി, സിപ്പം ചോരാ ന ഗണ്ഹരേ;

ഇധ ലോകേ സിപ്പം മിത്തം, പരലോകേ സുഖാവഹം.

൧൦. ഭുഞ്ജനത്ഥം കഥനത്ഥം, മുഖം ഹോതീതി നോ വദേ;

യം വാതം വാ മുഖാരുള്ഹം, വചനം പണ്ഡിതോ നരോ.

൧൧. ദുമ്മേധേഹി പസംസാ ച, വിഞ്ഞൂഹി ഗരഹാ ച യാ;

ഗരഹാവ സേയ്യോ വിഞ്ഞൂഹി, യഞ്ചേ ബാലപ്പസംസനാ.

൧൨. അചിന്തിയേ സാട്ഠകഥേ, പണ്ഡിതോ ജിനഭാസിതേ;

ഉപദേസം സദാ ഗണ്ഹേ, ഗരും സമ്മാ ഉപട്ഠഹം.

തസ്മാ സാട്ഠകഥേ ധീരോ, ഗമ്ഭീരേ ജിനഭാസിതേ;

ഉപദേസം സദാ ഗണ്ഹേ, ഗരും സമ്മാ ഉപട്ഠഹം.

൧൩. ഗരൂപദേസഹീനോ ഹി, അത്ഥസാരം ന വിന്ദതി;

അത്ഥസാരവിഹീനോ സോ, സദ്ധമ്മാ പരിഹായതി.

൧൪. ഗരൂപദേസലാഭീ ച, അത്ഥസാരസമായുതോ;

സദ്ധമ്മം പരിപാലേന്തോ, സദ്ധമ്മസ്മാ ന ഹായതി.

൧൫. സബ്ബദബ്ബേസു വിജ്ജേവ, ദബ്ബമാഹു അനുത്തരം;

അഹാരത്താ അനഗ്ഘത്താ, അക്ഖയത്താ ച സബ്ബദാ.

൧൬. അപ്പകേനപി മേധാവീ, പാഭതേന വിചക്ഖണോ;

സമുട്ഠാപേതി അത്താനം, അണും അഗ്ഗിംവ സന്ധമം.

൧൭. പണ്ഡിതേ ച ഗുണാ സബ്ബേ, മൂള്ഹേ ദോസാ ഹി കേവലം;

തസ്മാ മൂള്ഹസഹസ്സേസു, പഞ്ഞോ ഏകോ വിസേസിയതേ.

൧൮. ബാലാ ഇസ്സന്തി ദുമ്മേധാ, ഗുണീ നിദ്ദോസകാരിനോ;

ഗരുകോ പണ്ഡിതോ ഏതസ-മിസ്സം തേഹ്യവിദ്വാ സമോ.

൧൯. മനുഞ്ഞമേവ ഭാസേയ്യ, നാമനുഞ്ഞം കുദാചനം;

മനുഞ്ഞം ഭാസമാനസ്സ, ഗരും ഭാരം ഉദദ്ധരി;

ധനഞ്ച നം അലാഭേസി, തേന ചത്തമനോ അഹു.

൨൦. വിജ്ജാ ദദാതി വിനയം, വിനയാ യാതി പത്തതം;

പത്തത്താ ധനം പപ്പോതി, ധനാ ധമ്മം തതോ സുഖം.

൨൧. യേ വുഡ്ഢമപചയന്തി, നരാ ധമ്മസ്സ കോവിദാ;

ദിട്ഠേവ ധമ്മേ പാസംസാ, സമ്പരായേ ച സുഗ്ഗതിം.

൨൨. മാതരിവ പരദാരേസു, പരദബ്ബേസു ലേദ്ദുംവ;

അത്തനീവ സബ്ബഭൂതേസു, യോ പസ്സതി സോ പണ്ഡിതോ.

൨൩. ആസീസേഥേവ പുരിസോ, ന നിബ്ബിന്ദേയ്യ പണ്ഡിതോ;

അനവജ്ജേസു കമ്മേസു, പസംസിതേസു സാധുഭി.

ആസീസേഥേവ പുരിസോ, ന നിബ്ബിന്ദേയ്യ പണ്ഡിതോ;

പസ്സാമി വോഹം അത്താനം, യഥാ ഇച്ഛിം തഥാ അഹു.

൨൪. വായമേഥേവ പുരിസോ, ന നിബ്ബിന്ദേയ്യ പണ്ഡിതോ;

പുഞ്ഞക്രിയവത്ഥൂസു, പസംസിതേസു വിഞ്ഞുഭി.

൨൫. ലോകേ ഉസ്സാഹവന്താനം, ജനാനം കിമസാധിയം;

സാഗരേപി മഹാസേതും, കപിയൂഥേഹി ബന്ധതി.

൨൬. കിം കുലേന വിസാലേന, ഗുണഹീനോ തു യോ നരോ;

അകുലിനോപി സത്ഥഞ്ഞോ, ദേവതാഹിപി പുജ്ജതേ.

൨൭. ഉക്കട്ഠേ സൂരമിച്ഛന്തി, മന്തീസു അകുതൂഹലം;

പിയഞ്ച അന്നപാനമ്ഹി, അത്ഥേ ജാതേ ച പണ്ഡിതം.

൨൮. രൂപയോബ്ബന്നസമ്പന്നാ, വിസാലകുലസമ്ഭവാ;

വിജ്ജാഹീനാ ന സോഭന്തേ, നിഗ്ഗന്ധാ ഇവ കിം സുകാ.

൨൯. വുത്യം വിസദഞാണസ്സ, ഞാതോ അത്ഥോ തരസ്സന;

സൂരപ്പഭായ ആദാസോ, ഛായം ദിസ്സേ ന മാകരേ.

൩൦. അവേയ്യാകരണോ ത്വന്ധോ, ബധിരോ കോസവജ്ജിതോ;

സാഹിച്ചരഹിതോ പങ്ഗു, മൂഗോ തക്കവിവജ്ജിതോ.

൩൧. ധീരോ ച വിവിധാനഞ്ഞൂ, പരേസം വിവരാനുഗൂ;

സബ്ബാമിത്തേ വസീകത്വാ, കോസിയോവ സുഖീ സിയാ.

൩൨. മഹാതേജോപി തേജോയം, മത്തികം ന മുദും കരേ;

ആപോ ആപേസി മുദുകം, സാധുവാചാവ കക്ഖളം.

൩൩. കോത്ഥോ പുത്തേന ജാതേന, യോ ന വിദൂ ന ധമ്മികോ;

കാണേന ചക്ഖുനാ കിം വാ, ചക്ഖു പീളേവ കേവലം.

൩൪. മുദുനാവ രിപും ജേതി, മുദുനാ ജേതി ദാരുണം;

നോ ന സിദ്ധം മുദു കിഞ്ചി, തതോ ച മുദുനാ ജയേ.

൩൫. സജാതോ യേന ജാതേന, യാതി വംസോ സമുന്നതിം;

പരിവത്തിനിസംസാരേ, മതോ കോ വാ ന ജായതേ.

൩൬. ദാനേ തപസി സൂരേ ച, യസ്സ ന പത്ഥിതോ യസോ;

വിജ്ജായ മത്ഥലാഭേ ച, കേവലം അധികോവസോ.

൩൭. വരോ ഏകോ ഗുണീ പുത്തോ, ന ച മൂള്ഹസതാന്യപി;

ഏകോ ചന്ദോ തമോ ഹനതി, ന ച താരാഗണോ തഥാ.

൩൮. പുഞ്ഞതിത്ഥകതോ യേന, തപോ ക്വാപി സുദുക്കരോ;

തസ്സ പുത്തോ ഭവേ വസ്സോ, സമിദ്ധോ ധമ്മികോ സുദ്ധേ.

൩൯. ലാലയേ പഞ്ചവസ്സാനി, ദസവസ്സാനി താലയേ;

പത്തേതു സോളസേ വസ്സേ, പുത്തം മിത്തംവ ആചരേ.

൪൦. ലാലനേ ബഹവോ ദോസാ, താലനേ ബഹവോ ഗുണാ;

തസ്മാ പുത്തഞ്ച സിസ്സഞ്ച, താലയേ ന തു ലാലയേ.

൪൧. മാഗധാ പാകതാ ചേവ, സക്കതവോഹാരോപി ച;

ഏതേസു കോവിദോ പഞ്ഞോ, ധീരോ പാളിം വിസോധയേ.

൪൨. സക്കതം പാകതഞ്ചേവ-പഭംസോ ച പിസാചികീ;

മാഗധീ സോരസേനീവ, ഛ ഭാസാ പരികിത്തിതാ.

൪൩. ചന്ദനം സീതലം ലോകേ, ചന്ദികാ സീതലാ തതോ;

ചന്ദന ചന്ദികാതോപി, വാക്യം സാധു സുഭാസിതം.

൪൪. പത്തകാലോദിതം അപ്പം, വാക്യം സുഭാസിതം ഭവേ;

ഖുദിതസ്സ കദന്നമ്പി, ഭുത്തം സാദുരസം സിയാ.

൪൫. സത്ഥകാപി ബഹൂവാചാ, നാദരാ ബഹുഭാണിനോ;

സോപകാരമുദാസിനാ, നനു ദിട്ഠം നദീജലം.

൪൬. പാസാണഛത്തം ഗരുകം, തതോ ദേവാനാചിക്ഖനാ;

തതോ വുഡ്ഢാനമോവാദോ, തതോ ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൭. തൂലം സല്ലഹുകം ലോകേ, തതോ ചപലജാതികോ;

തതോനോസാവകോ തതോ, യതി ധമ്മപമാദകോ.

൪൮. പണ്ഡിതസ്സ പസംസായ, ദണ്ഡോ ബാലേന ദീയതേ;

പണ്ഡിതോ പണ്ഡിതേനേവ, വണ്ണിതോവ സുവണ്ണിതോ.

൪൯. സതേസു ജായതേ സൂരോ, സഹസ്സേസു ച പണ്ഡിതോ;

വുത്താ സതസഹസ്സേസു, ദാതാ ഭവതി വാ ന വാ.

൫൦. വിദ്വത്തഞ്ച രാജത്തഞ്ച, നേവ തുല്യം കദാചിപി;

സദേസേ പൂജിതോ രാജാ, വിദ്വാ സബ്ബത്ഥ പൂജിതോ.

൫൧. സതം ദീഘായുകം സബ്ബ-സത്താനം സുഖകാരണം;

അസതം പന സബ്ബേസം, ദുക്ഖഹേതു ന സംസയോ.

൫൨. പണ്ഡിതേ സുജനേ സന്തേ, സബ്ബേപി സുജനാ ജനാ;

ജാതേകസ്മിം സാരഗന്ധേ, സബ്ബേ ഗന്ധമയാ ദുമാ.

൫൩. അത്താവ യദി വിനീതോ, നിജസ്സിതാ മഹാജനാ;

വിനീതം യന്തി സബ്ബേപി, കോ തം നാസേയ്യ പണ്ഡിതോ.

൫൪. സരീരസ്സ ഗുണാനഞ്ച, ദൂരമച്ചന്തമന്തരം;

സരീരം ഖണവിദ്ധംസീ, കപ്പന്തട്ഠായിനോ ഗുണാ.

൫൫. അമ്ബും പിവന്തി നോ നജ്ജോ, രുക്ഖോ ഖാദതി നോ ഫലം;

മേഘോ ക്വചിപി നോ സസ്സം, പരത്ഥായ സതം ധനം.

൫൬. സച്ചം പുനപി സച്ചന്തി, ഭുജമുക്ഖിപ്പ മുച്ചതേ;

സകത്ഥോ നത്ഥി നത്ഥേവ, പരസ്സത്ഥ മകുബ്ബതോ.

൫൭. സതം ഫരുസവാചാഹി, ന യാതി വികതിം മനോ;

തിണുക്കാഹി ന സക്കാവ, താപേതും സാഗരേ ജലം.

൫൮. സേലോ യഥാ ഏകഘനോ, വാതേന ന സമീരതി;

ഏവം നിന്ദാപസംസാസു, ന സമിഞ്ജന്തി പണ്ഡിതാ.

൫൯. ധമ്മത്ഥകാമമോക്ഖാനം, യസ്സേകോപി ന വിജ്ജതി;

അജഗലഥനസ്സേവ, തസ്സ ജാതി നിരത്ഥകാ.

൬൦. ന കമ്മമപി ചിന്തേത്വാ, ചജേ ഉയ്യോഗമത്തനോ;

അനുയ്യോഗേന തേലാനി, തിലേഹി ന സക്കാ ലദ്ധും.

൬൧. യഥാ ഹ്യേകേന ചക്കേന, ന രഥസ്സ പതി ഭവേ;

ഏവം പുരിസകാരേന, വിനാ കമ്മം ന സിജ്ഝതി.

൬൨. ഉയ്യാമേന ഹി സിജ്ഝന്തി, കാരിയാനി ന മനോരഥം;

ന ഹി സുത്തസ്സ സീഹസ്സ, പവിസന്തി മിഗാമുഖേ.

൬൩. മാതാപിതു കതാഭ്യാസോ, ഗുണിതമേതി ബാലകോ;

ന ഗബ്ഭജാതിമത്തേന, പുത്തോ ഭവതി പണ്ഡിതോ.

൬൪. മാതാ സത്തു പിതാ വേരീ, യേന ബാലോ ന പാഠിതോ;

ന സോഭതേ സഭാമജ്ഝേ, ഹംസമജ്ഝേ ബകോ യഥാ.

൬൫. കാചോ കഞ്ചനസംസഗ്ഗോ, ധത്തേ മരകതിം ജുതിം;

തഥാ സബ്ഭിസന്നിധാനാ, മൂള്ഹോ യാതി പവീണതം.

൬൬. തസ്മാ അക്ഖരകോസല്ലം, സമ്മാദേയ്യ ഹിതത്ഥികോ;

ഉപട്ഠഹം ഗരും സമ്മാ, ഉട്ഠാനാദീഹി പഞ്ചഹി.

൬൭. ഉട്ഠാനാ ഉപട്ഠാനാ, ച, സുസ്സൂസാ പാരിചരീയാ;

സക്കച്ചം സിപ്പുഗ്ഗഹണാ, ഗരും ആരാധയേ ബുധോ.

൬൮. കാബ്യസത്ഥ വിനോദേന, കാലോ ഗച്ഛതി ധീമതം;

ബ്യസനേന ച മൂള്ഹാനം, നിദായ കലഹേന വാ.

൬൯. ഛ ദോസാ പുരിസേനേഹ, ഹാതബ്ബാ ഭൂതിമിച്ഛതാ;

നിദ്ദാതന്ദീ ഭയം കോധോ, ആലസ്യം ദീഘസുത്തതാ.

നിദ്ദാസീലീ സഭാസീലീ, അനുട്ഠാതാ ച യോ നരോ;

അലസോ കോധപഞ്ഞാണോ, തം പരാഭവതോ മുഖം.

൭൦. നിഗ്ഗുണേസുപി സത്തേസു, ദയാ കുബ്ബന്തി സാധവോ;

ന ഹി സംഹരതേ ജുതിം, ചന്ദോ ചണ്ഡാലവേസ്മേ.

൭൧. യത്ര വിദ്വജ്ജനോ നത്ഥി, സീലാഘ്യോ തത്ര അപ്പധിപി;

നിരത്ഥപാദമേ ദേസേ, ഏരണ്ഡോപി ദുമായതേ.

൭൨. ഠാനഭട്ഠാ ന സോഭന്തേ, ദന്താ കേസാ നഖാ നരാ;

ഇതിവിഞ്ഞായ മതിമാ, സട്ഠാനം ന പരിച്ചജേ.

൭൩. പരോപദേസേ പണ്ഡിച്ചം, സബ്ബേസം സുകരഞ്ഹി ഖോ;