൫. |ഓ൦.൦൦൪൫| ധാതുനിധാനാധികാരോ

തതോ വിമംസേത്വാ ഭുമിഭാഗം ഗഹേതും വട്ടതീ’തി ഭൂമി ഭാഗം വീമംസേന്തോ മങ്ഗലസമ്മതേ അട്ഠ ഗോണേ ആഹരാപേത്വാ ഗന്ധോദകേന നഹാപേത്വാ സിങ്ഗേസു സുവണ്ണകഞ്ചുകം പതിമുഞ്ചാപേത്വാ ഗന്ധപഞ്ചങ്ഗുലികം ദാപേത്വാ ഗീവായ മാലാദാമം ബന്ധാപേത്വാ അയോദാമേന ബന്ധാപേത്വാ ഏവം ചിന്തേസി? യദി പന ഭഗവതോ നലാടധാതു യസ്മിം ഠാനേ പതിട്ഠഹിത്വാ ലോകത്ഥചരിയം കരോന്തീ പഞ്ചവസ്സസഹസ്സാനി സാസനം പതിട്ഠഹിസ്സതി തസ്മിം ഠാനേ ഗോണാ സയമേവ അയോദാമതോ മുഞ്ചിത്വാ ഥുപട്ഠാനം സമന്തതോ വിചരിത്വാ ചതുസു ദിസാസു സയന്തുതി അധിട്ഠഹിത്വാ പുരിസേ ആണാപേസി. തേ തഥേവ അകംസു. തതോ വിഭാതായ രത്തിയാ രാജാഗോണേ ഗാഹാപനത്ഥായ ആയുത്തകേ ആണാപേസി. തേ മനുസ്സാ ഗന്ത്വാ ഗോണേ അപസ്സിത്വാ ന പസ്സാമ ദേവാ’തി രഞ്ഞോ ആരോചേസും. ഗച്ഛ ഭണേ, ഗോണാനം ഗതട്ഠാനം ഓലോകേഥാ’തി ആഹ. തേ ഗവേസമാനാ ബന്ധനട്ഠാനേ അദിസ്വാ പദാനുപദം ഗന്ത്വാ ഥൂപകരണട്ഠാനം സമന്താ വിചരിത്വാ ചതുസു ദിസാസു സയിതഗോണേ ദിസ്വാ സയിതട്ഠാനതോ നങ്ഗുട്ഠാദീനി മദ്ദന്താപി ഉട്ഠാപേതും അസക്കോന്താ ഗന്ത്വാ രഞ്ഞോ ആരോചേസും; ദേവ, ഗോണാ ന ഉട്ഠഹന്തി, ഏകം ഠാനം സമന്താ വിചരിത്വാ ചതുസു ദിസാസു സയിതാ’തി. തം സുത്വാ രാജാ സേനങ്ഗപരിവുതോ സയമേവ ഗന്ത്വാ’പി ഗോണേ ഉട്ഠാപേതും അസക്കോന്തോ രാജാ ഏവം അധിട്ഠാസി; യദി ഇമസ്മിം ഠാനേ ധാതു പതിട്ഠാപേതബ്ബാ ഭവേയ്യ ഗോണാ ഉട്ഠഹിത്വാ ഗച്ഛന്തു’തി. ഗോണാ ചിത്തക്ഖണേയേവ ഉട്ഠഹിത്വാ പലായിംസു. രാജാ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ പസന്നമനോ ഹുത്വാ പുനേകദിവസം വുത്തനിയാമേനേവ അസ്സേ |ഓ൦.൦൦൪൬| അലങ്കാരാപേത്വാ അയോദാമേന ബന്ധാപേത്വാ ഠപേസി. അസ്സാപി തേ ഗോണാ വിയ ഗന്ത്വാ നിപജ്ജിംസു. രാജാ ഗന്ത്വാ തഥേവ അധിട്ഠഹിത്വാ അസ്സേ ഉട്ഠാപേസി. പുനേകദിവസം ഹത്ഥീം അലങ്കാരാപേത്വാ തഥേവ അധിട്ഠാസി. സോപി ബന്ധദാമേ ഛിന്ദിത്വാ പച്ഛിമയാമസമനന്തരേ ഗന്ത്വാ ചേതിയകരണട്ഠാനേ നിപജ്ജി. പഭാതായ രത്തിയാ രാജാ ഹത്ഥീഗോപകേ പക്കോസാപേത്വാ ഹത്ഥിം ആനേഥാ’തി ആഹ. ഹത്ഥിഗോപകാ ഹത്ഥിം ബന്ധനട്ഠാനേ അദിസ്വാ, ഹത്ഥിം ബന്ധനട്ഠാനേ ന പസ്സാമ ദേവാ’തി ആഹംസു. തേനഹി ഭണേ, സീഘം ഉപധാരേഥാ’തി വുത്തേ ഹത്ഥിഗോപകാ പദാനുപദം ഗവേസമാനാ ചേതിയട്ഠാനേ നിപന്നം ഹത്ഥിം ദിസ്വാ ആഗന്ത്വാ രഞ്ഞോ ആരോചേസും. തം സുത്വാ രാജാ ഹേട്ഠാ വുത്തപ്പകാരേന പടിപജ്ജിത്വാ ഹത്ഥിം പുരേ കത്വാ ആഗച്ഛി.

ഏവം തീഹി വിമംസനാഹി വീമംസേത്വാ ഭുമിഗഹിതഭാവം ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഉപട്ഠഹമാനോ ആരോചേസി. തസ്മിം കാലേ സേരുനഗരേ സിവരാജാ ബഹൂ പണ്ണാകാരേ ഗാഹാപേത്വാ രാജാനം പസ്സിസ്സാമി’തി ആഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. രാജാ തേന സദ്ധിം സമ്മോദനീയം കഥം കത്വാ നിസിന്നകാലേ ലോണനഗരേ മഹാനാഗരാജാ’പി ബഹുപണ്ണാകാരം ഗാഹാപേത്വാ രാജാനം പസ്സിസ്സാമി’തി ആഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. തേന സദ്ധിം സമ്മോദനീയം കഥം അകാസി; ഇമസ്മിം ഠാനേ ദസബലധാതും പതിട്ഠാപേസ്സാമി, തുമ്ഹേ മമ സഹായാ ഹോഥാ’തി തേ ഗഹേത്വാ ഗന്ത്വാ ധാതും വന്ദഥാ’തി വന്ദാപേസി. തസ്മിം ഖണേ ധാതുതോ ഛബ്ബണ്ണരംസിയോ ഉഗ്ഗച്ഛിംസു. ദേവാ സാധുകാരം കരോന്താ ആകാസതോ മാലായോ ഖിപിംസു. രാജാനോ സോമനസ്സപ്പത്താ അമ്ഹാകം ലങ്കായം ദസബലസ്സ നലാടധാതു അമ്ഹാകം രട്ഠേ പതിട്ഠഹിസ്സതി. ഏസാ ധാതു മഹാ ജനസ്സ സത്ഥുകിച്ചം സാധേയ്യാതി വന്ദിത്വാ ഗതാ. രാജാ തേസം ഗതകാലേ ഗിരിഅഭയം പക്കോസാപേത്വാ താത, ഇട്ഠകം ജനസ്സ പീളനം അകത്വാ കാരാപേമാ’തീ ആഹ. മാ ചിന്തയിത്ഥ ദേവ, അഹം |ഓ൦.൦൦൪൭| ഇട്ഠകം കാരാപേസ്സാമീതി. ഏവഞ്ഹി സതി പപഞ്ചോ ഭവിസ്സതീ’തി ആഹ. അമ്ഹാകം സന്തികേ സുവണ്ണരജതാനി മന്ദാനി കുതോ ലഭിസ്സാമാ’തി വുത്തേ ഗിരിഅഭയോ ഏവമാഹ; ദേവ, സത്ഥാ മഹാപുഞ്ഞോ മഹന്തം പൂജാസക്കാരസമ്മാനം ലഭിസ്സതി. ത്വം അചിന്തേത്വാ ചേതിയകമ്മം പട്ഠപേഹീ’തി ആഹ.

സോ തസ്സ തം അചിന്തനീയം കഥം സുത്വാ സോമനസ്സപ്പത്തോ ഥേരസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ ധാതും വന്ദിത്വാ നഗരം ഗന്ത്വാ ഭുത്തസായമാസോ സയനേ നിപന്നോ നിദ്ദം ഓക്കമി. വിഭാതായ രത്തിയാ പബുജ്ഝിത്വാ ഇട്ഠകം ചിന്തയമാനസ്സ ദോമനസ്സം അഹോസി. തസ്മിം കാലേ സക്കോ ദേവരാജാ വിസ്സകമ്മം ദേവപുത്തം ആമന്തേത്വാ; താത, വിസ്സകമ്മ, കാകവണ്ണതിസ്സമഹാരാജാ അമ്ഹാകം സത്ഥുനോ നലാട ധാതും നിദഹിത്വാ മഹന്തം ചേതിയം കാരാപേതുകാമോ ഇട്ഠകം ചിന്തയി. ത്വം ഗന്ത്വാ ഫാസുകട്ഠാനേ ഇട്ഠകം മാപേഹീതി ആഹ. തം സുത്വാ വിസ്സകമ്മദേവപുത്തോ ദുഗ്ഗതസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഖേത്തേ ഇട്ഠകം മാപേത്വാ ദേവലോകമേവ ഗതോ. തസ്മിം ഖണേ ഖേത്തസാമികോ ദുഗ്ഗതബ്രാഹ്മണോ പാതോവ അത്തനോ ഖേത്തം ഓലോകനത്ഥായ ഗതോ ഇതോവിതോ ഓലോകേന്തോ ഇട്ഠകരാസിം ദിസ്വാ ചിന്തേസി; ഹീയോ രാജാ ഇട്ഠകം കഥം ലഭിസ്സാമീതി കഥേസി. മഹന്തം വത പണ്ണാകാരം മയാ ലദ്ധന്തി തുട്ഠോ ദേവ്ैട്ഠകാനി കാജേന ഗഹേത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സനത്ഥായ ഗന്ത്വാ രാജദ്വാരേ ഠത്വാ സാസനം പഹിണി. തം പക്കോസാപേത്വാ കസ്മാ പാതോ’വ ആഗതോസീ’തി പുച്ഛി. ദേവ മയ്ഹം ഖേത്തേ ഇട്ഠകരാസിം ദിസ്വാ പാതോ’വ ഇട്ഠകാനി ഗഹേത്വാ ആഗതോമ്ഹീ’തി. ഈദിസാനി ഇട്ഠകാനി ചേതിയസ്സ അനുച്ഛവികാനീതി ദസ്സേസി. രാജാ പസ്സിത്വാ സോമനസ്സപ്പത്തോ ബ്രാഹ്മണസ്സ ബഹും ധനം ദാപേസി.

തസ്മിം |ഓ൦.൦൦൪൮| ഖണേ അഞ്ഞം സാസനം ആഹരി. മദനപട്ടനദ്വാരതോ ചതസ്സോ രജതനാവാ സുവണ്ണഭുമിതോ ചതസ്സോ സുവണ്ണനാവാ ഉക്കമിംസൂതി പട്ടനമുഖദ്വാരേ വിഹരന്തോ ആരക്ഖക ജേട്ഠകോ ധമ്മപാലോ നാമ ആഗന്ത്വാ രഞ്ഞോ ആരോചേസി. രാജാ തുട്ഠോ സുവണ്ണരജതേ ആഹരാപേസി.

(ഇട്ഠകം രജതഞ്ചേവ സുവണ്ണഞ്ച മഹാരഹം;

ആഹരിത്വാന തം സബ്ബം കമ്മം ആരഭി ചേതിയേ.

സത്ഥു പുഞ്ഞാനുഭാവേന രഞ്ഞോ പുഞ്ഞബലേന ച;

ചിന്തിതചിന്തിതം സബ്ബം ഖണേനേവ സമിജ്ഝതി.)

തതോ രാജാ ചൂളപിണ്ഡപാതിയതിസ്സത്ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ? അയ്യ ഇട്ഠകഭുമിം ഗമിസ്സാമീതി ആഹ. ഥേരോ സുത്വാ തുട്ഠോ അത്തനോ പരിവാരേഹി പഞ്ചസതഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം ഇട്ഠക ഭൂമിം ഗതോ. തതോ മഹാസാഗലത്ഥേരോ ച മഹിന്ദത്ഥേരോ ച അത്തനോ പരിവാരേഹി ഭിക്ഖുഹി സദ്ധിം ഇട്ഠകഭുമിം ഗതാ. സിവ നഗരേ രാജാപി ഇട്ഠകഭുമിം ഗതോ. ലോണനഗരേ നാഗരാജാപി ഇട്ഠകഭുമിം ഗതോ. സോമനഗരേ ഗിരിഅഭയരാജാപി അത്തനോ സേനങ്ഗേഹി പരിവാരേത്വാ ഇട്ഠകഭുമിം ഗതോ. തേസം സമണ ബ്രാഹ്മണാനം രാജബളാനഞ്ച സമ്പിണ്ഡിതത്താ സോ പിട്ഠിപാസാണോ ബലവാഹനോ നാമ ജാതോ. തേ സബ്ബേ ഇട്ഠകഭുമിം സമോസരിംസു. ഥേരോ ഇട്ഠകരാസിം ഓലോകേത്വാ രാജാനം ഏവമാഹ? മഹാരാജ, അയം ഇട്ഠകരാസി ചേതിയേ സബ്ബകമ്മത്ഥായ പഹോതീ’തി. രാജാ അത്തമനോ സേനങ്ഗപരിവുതോ സയമേവ പഠമം ഇട്ഠകം ഗണ്ഹി. തം ദിസ്വാ സേസരാജാനോ ച അമച്ചാദയോ ച പരിസാ ച സബ്ബേ ഭിക്ഖു ച ഇട്ഠകാനി ഗണ്ഹിംസു തസ്മിം കാലേ ഭാരം ഉക്ഖിപിത്വാ ഗമനം പപഞ്ചം ഭവിസ്സതീ’തി രാജാ ചിന്തേസി. ഥേരോ തസ്സ ചിത്തം ജാനിത്വാ ഏവമാഹ? മാ ചിന്തയിത്ഥ മഹാരാജ, ഇട്ഠകാനി ഗഹേത്വാ ഗച്ഛ. പച്ഛാ ദേവനാഗാദയോ ഇട്ഠകഭുമിതോ പട്ഠായ യാവ ചേതിയട്ഠാനം നിരന്തരാ ഠിതാ ആഹരിസ്സന്തീ’തി. തേ ആഹരിത്വാ ചേതിയട്ഠാനേ രാസിം കരോന്തി. തേനേവ |ഓ൦.൦൦൪൯| നീയാമേന യാവ ചേതിയസ്സ നിട്ഠങ്ഗമാ താവ ദേവനാഗസുപണ്ണാദയോ നിരന്തരം ഠത്വാ ഇട്ഠകാനി ആഹരിത്വാ ചേതിയകരണട്ഠാനേവ ചതുസു ദിസാസു രാസിം അകംസു.

തതോ രാജാ സബ്ബേ ഇട്ഠകവഡ്ഢകീ രാസിം കാരാപേത്വാ തേസം വഡ്ഢകീനം അന്തരേ ജയസേനം നാമ ഇട്ഠകവഡ്ഢകിം പരിഗണ്ഹിത്വാ തസ്സ പന സതസഹസ്സഗ്ഘനകാനി ദ്വേ സാടകാനി കഹാപണസതസഹസ്സാനി ച സുവണ്ണകുണ്ഡലാദയോ ആഭരണാനി ച ദാപേസി. തസ്സ പരിവാരാനം വഡ്ഢകീനം അഹതവത്ഥാദീനി സബ്ബുപകരണാനി ദാപേസി. അനേകവിധം മഹന്തം സമ്മാനം കാരേത്വാ ഥേരേന സദ്ധിം മന്തേന്തോ; അയ്യ അജ്ജ വിസാഖപുണ്ണമീ ഉപോസഥദിവസോ, തസ്മാ നലാടധാതുയാ മങ്ഗലം കരിത്വാ ചേതിയട്ഠാനേ ഇട്ഠകം പതിട്ഠാപേതും വട്ടതീ’തി ആഹ. തം സുത്വാ ഥേരോ; ഭദ്ദകം മഹാരാജ, ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ജാതദിവസോ’തി വത്വാ ചേതിയകമ്മകരണത്ഥായ പഞ്ച ജനേ ഗണ്ഹി. തേസു ഏകോ വരദേവോ നാമ, ഏകോ സങ്ഖോ നാമ, ഏകോ വിജ്ജോ നാമ, ഏകോ പുസ്സദേവോ നാമ, ഏകോ മഹാദേവോ നാമ. ഇമേസം വഡ്ഢകീനം മങ്ഗലം കാരാപേത്വാ ഛണവേസം ഗഹേത്വാ സബ്ബാലങ്കാരേന അലങ്കാരാപേത്വാ രാജാ സയമ്പി സബ്ബാലങ്കാരേന പതിമണ്ഡിതോ മങ്ഗലവിധാനം കാരാപേത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജേത്വാ തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ ചതുസു ഠാനേസു പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ വിജമ്ഹേത്വാ സുവണ്ണഘട്ഠാനം പവിസിത്വാ സുവണ്ണഖചിതം മണിമുത്താരതനമയം പരിബ്ഭമനദണ്ഡം ജീവമാനകമാതാപിതരേന ഉഭതോസുമണ്ഡിതപസാധിതേന അഭിമങ്ഗലസമ്മതേന അമച്ചപുത്തേന ഗാഹാപേത്വാ മഹന്തം ചേതിയം തത്ഥ കരോന്തോ സയമ്പി പരിബ്ഭമനദണ്ഡം ഗഹേത്വാ പരികമ്മകതഭുമിയം പരിബ്ഭമിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. തതോ മഹാവഡ്ഢകീ സുനക്ഖത്തേന സുമുഹുത്തേന ചേതിയട്ഠാനേ ഇട്ഠകം പതിട്ഠാപേസി.

തസ്മിം |ഓ൦.൦൦൫൦| ഖണേ ചതുനഹുതാധിക ദ്വിയോജന സതസഹസ്സബഹുലാ അയം മഹാപഥവീ സാധുകാരം പവത്തേന്തീ വിയ മഹാനാദം പവത്തേസി. ദേവമനുസ്സാ ദിവസേ ദിവസേ പഹോനക-മത്തികം നിസദേന പിംസിത്വാ സുപ്പേഹി പപ്ഫോഠേത്വാ ദേന്തി. ഏവം കരോന്തോ കതിപയേനേവ ദിവസേന പുപ്ഫാധാനത്തയം ചിനിത്വാ മഹാഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ നിവേദേസി. തം സുത്വാ സങ്ഘോ ചുന്ദുത്തരനാമകേ ദ്വേ സാമണേരേ ആണാപേസി? തുമ്ഹേ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ മേദവണ്ണപാസാണേ ആഹരഥാ’തി. തേ പന സാമണേരാ ജാതിയാ സോളസവസ്സികാ ഛളഭിഞ്ഞാപ്പഭേദേന പടിസമ്ഭിദപ്പത്താ. മഹാഖീണാസവഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ സന്തികാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ വചനം സമ്പടിച്ഛിത്വാ ആകാസം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ഹിമവന്തതോ അത്തനോ ഇദ്ധിബലേന മേദവണ്ണപാസാണേ ആഹരിംസു. ഏതേസു ഏകം പാസാണം ധാതുഗബ്ഭസ്സ ഭുമിയം പത്ഥരിത്വാ ചതുസു പസ്സേസു ചത്താരോ പാസാണേ പതിട്ഠാപേത്വാ അപരം ധാതുഗബ്ഭം പിദഹിതും അദസ്സനം കത്വാ ഠപയിംസു.

തദാ രാജാ ധാതുഗബ്ഭേ കമ്മം നിട്ഠപേന്തോ നവ കോടിപ്പമാണം സുവണ്ണം ആഹരാപേത്വാ സുവണ്ണകാരാനം ദത്വാ ധാതുഗബ്ഭസ്സ ഇട്ഠകാനി കരോഥാ’തി ആണാപേസി. തേ സുവണ്ണകാരാ ദീഘതോ രതനപ്പമാണം പുഥുലതോ വിദത്ഥീപ്പമാണം ബഹലതോ ചതുരങ്ഗുലപ്പമാണം ഇട്ഠകം കത്വാ ധാതുഗബ്ഭം ചിനിംസു. തം പന ധാതുഗബ്ഭം ഉച്ചതോ സോളസഹത്ഥം വിത്ഥാരതോപി ഇതോചിതോ ദസദസരതനം കത്വാ സുവണ്ണിട്ഠകേഹേവ നിട്ഠപേത്വാ ധാതുഗബ്ഭസ്സ മജ്ഝേ സത്തരതനമയം സിനേരും കാരാപേത്വാ സിനേരുസ്സ ഉപരി ജാതിഹിങ്ഗുലകേന പണ്ഡുകമ്ബലസിലാസനം സത്തരതനേന പാരിച്ഛത്തകരുക്ഖം രജതമയം സേതച്ഛത്തം ബ്രഹ്മുനാ ഗാഹാപേത്വാ സത്ഥുനോ പടിമായ ഉപരി ധാരിയമാനം കാരേസി. സിനേരുപാദമൂലേ ഗന്ധകലലപൂരിത നീലുപ്പലവിഭുസിതസുവണ്ണമയഅട്ഠുത്തരസതഘടപന്തിയോ ഠപാപേസി. തദനന്തരം ഗന്ധകലലപൂരിതരത്നപദുമവിഭുസിതരജതമയഅട്ഠുത്തര- |ഓ൦.൦൦൫൧| സതഘടപന്തിയോ ഠപാപേസി. തദനന്തരം ഗന്ധകലലപൂരിത സേതുപ്പലമാലാവിഭുസിതമണിമയഅട്ഠുത്തരസതഘടപത്തിയോ ഠപാപേസി. തദനന്തരം ഗന്ധകലലപൂരിതസേതുപ്പലവിഭുസിത-മസാരഗല്ലമയ അട്ഠുത്തരസതഘടപന്തിയോ ഠപാപേസി. തദനന്തരം ഗന്ധകലലപൂരിതചമ്പകപുപ്ഫവിഭുസിതലോഹിതങ്കമയഅട്ഠുത്തരസത ഘടപത്തിയോ ഠപാപേസി. തദനന്തരം ഗന്ധകലലപൂരിതപഞ്ചുപ്പലവിഭുസിതമത്തികാമയഅട്ഠുത്തരസതഘടപന്തിയോ ഠപാപേസി. താസം ഘടപന്തീനം അന്തരേ ഗന്ധകലലപൂരിതസത്തരതനമയസരാവകേ ഠപാപേസി. കഞ്ചനമയ-സത്തരതനമയ-വിചിത്തമാലാലതാപുണ്ണഘടസിരിവച്ഛനന്ദിയാവട്ടഭദ്ദപീഠാദയോ ച ഹത്ഥിഅസ്സസീഹവ്യഗ്ഘോസഭപന്തിആദയോ ച കാരേസി. ദേവോരോഹണം യമകപാടിഹീരാദയോ ധനപാല-അങ്ഗുലിമാല-ആളവകദമനാദയോ, സാരിപുത്ത-മോഗ്ഗല്ലാന-മഹാകസ്സപത്ഥേരാദയോ, അസീതിമഹാസാവകരൂപാദീനി ച കാരാപേസി. സിനേരുസ്സ മജ്ഝിമഭാഗേ താരാഗണപരിവാരിതം രജതമയം ചന്ദമണ്ഡലഞ്ച കാരാപേസി. രംസിജാലവിഭുസിതം കനകമയം സൂരിയമണ്ഡലഞ്ച കാരാപേസി.

തതോ സിനേരുസ്സ മത്ഥകേ പാരിച്ഛത്തകമുലേ പണ്ഡുകമ്ബലസിലാസനേ അമ്ഹാകം സത്ഥുനോ പടിമം ഘനകോട്ടിമ രത്തസുവണ്ണമയം കാരാപേത്വാ മാതുദേവപാമോക്ഖ ദസസഹസ്സ ചക്കവാളദേവതാനം സത്തപ്പകരണം അഭിധമ്മം ദേസനാകാരേന നിസീദാപേസി. തസ്സ വീസതിനഖാ അക്ഖിതലാനം സേതട്ഠാനാനി ജാതിഫലികമയാനി. അങ്ഗുലിയോ സുവണ്ണമയാ ഹത്ഥപാദതലാനി ച ദന്താവരണാനി ച അക്ഖീനം രത്തട്ഠാനാനി ച ജാതിപവാളമയാനി, കേസമസ്സുഭമുകട്ഠാനാനി ഇന്ദനീലമയാനി, സമചത്താലീസ ദന്താ വജിരമയാ അഹേസും. ഉണ്ണലോമം പന സുവണ്ണ ഭിത്തിയം ഠപിതരജതബുബ്ബുളവിലാസം രജതമയം അഹോസി. ഭഗവതോ അനവലോകിത മുദ്ധനി മത്ഥകേ സത്തരതനമയം വിചിത്തകിംകിണിജാലം പരിക്ഖിപാപേസി. മണ്ഡപസ്സ അന്തോ നവസതസഹസ്സഗ്ഘനകം മുത്താകലാപമോലമ്ബകം മനോരമം ചേലവിതാനം ബന്ധാപേത്വാ മണ്ഡപകോടിയം മുത്താജാലം തദനന്തരം സത്ത രതനവിചിത്തം കിംകിണിജാലം പരിക്ഖിപാപേസി.

അമ്ഹാകം |ഓ൦.൦൦൫൨| ഭഗവതോ മാതുദേവപുത്തമ്പി സത്തരതനേന കാരാപേസി. തഥാ ഏരാവണവിസ്സകമ്മദേവപുത്താദയോ ച സപരിവാരോ സക്കോ ദേവരാജാ ച ചത്താരോ മഹാരാജാനോ ച പഞ്ചസിഖദേവപുത്താദയോ ഗന്ധബ്ബദേവപുത്താ ച സഹമ്പതി മഹാ ബ്രഹ്മാദയോ മഹാബ്രഹ്മനോ ച കാരാപേസി. വേസ്സന്തരജാതകം കരോന്തോ സംജയമഹാരാജാ ഫുസതീദേവീ ആദയോ ച മദ്ദീദേവീ ദ്വേ ദാരകേ ച ജൂജകബ്രാഹ്മണാദയോ ച കാരാപേസി. വിധുര-സോണദത്ത മഹാനാരദകസ്സപ-സുതസോമ-സുപ്പാരക-സങ്ഖപാലജാതകാദീനി ച, ധമ്മചക്കപ്പവത്തന-മഹാസമയസുത്താദി ദേസനാകാരോ ച, സുദ്ധോദനമഹാരാജാ മഹാമായാ മഹാപജാപതീ ഗോതമീ ഭദ്ദകച്ചാനാ രാഹുലമാതാദേവീ ച രാഹുലകുമാരോ ച ഛന്നഞ്ച കന്ഥകഞ്ച മഹാഭിനിക്ഖമനം മഹാബോധിമണ്ഡലം അസീതിമഹാസാവകാ കോസലമഹാരാജാ അനാഥപിണ്ഡികമഹാസേട്ഠി ചൂളഅനാഥപിണ്ഡിക-വിസാഖാ സുപ്പവാസാ ച പച്ഛാ ചൂളപിണ്ഡപാതിയ തിസ്സത്ഥേരഞ്ച അത്താനഞ്ച കാരാപേത്വാ തേ സബ്ബേ ധാതു ഗബ്ഭേ പതിട്ഠാപേസി.

ധാതുഗബ്ഭവണ്ണണാ സമത്താ.

ഏവം ധാതുഗബ്ഭേ പൂജാവിധാനം സുവിഭത്തം സുമനോരമം കാരാപേത്വാ ഥേരേന സദ്ധിം കഥേസി? ഭന്തേ ധാതുഗബ്ഭേ മയാ കത്തബ്ബം നിട്ഠാപിതം. സ്വേ രോഹിണീനക്ഖത്തേന ധാതു നിധാനം കരിസ്സാമീ. അയ്യാ പന കേസധാതുയോ ഗഹേത്വാ ആഗച്ഛന്തുതി. തിസ്സത്ഥേരസ്സ ഭാരമകാസി. ഥേരോ തം സുത്വാ ഭദ്ദകം മഹാരാജ, കേസധാതുയോ വിചിനിത്വാ ആഹരാപേസ്സാമാതി വത്വാ അത്തനോ സദ്ധിവിഹാരികം സിവത്ഥേരം പക്കോസാപേത്വാ ആവുസോ ഭൂമിന്ധരനാഗവിമാനേ ജയസേനോ നാമ നാഗരാജാ വസതി. തസ്സ സന്തികേ (കേസധാതുയോ സന്തി.) തപുസ്സ ഭല്ലികാനം ദ്വേഭാതികവാണിജാനം പരിചരണകാലേ തേസം പമാദം ഞത്വാ നാഗരാജാ ദ്വേ കേസധാതുയോ ഗഹേത്വാ നാഗഭവനേ ഠപേസി. ത്വം താ ധാതുയോ ആഹരിത്വാ രഞ്ഞോ ദേഹീതി ആണാപേസി. ഥേരോ തം വചനം സമ്പടിച്ഛിത്വാ ഗതോ.

തതോ രാജാ അത്തനോ ഭഗിനിയാ സോമദേവിയാ ച ഭാഗിനേയ്യസ്സ ഗിരിഅഭയരഞ്ഞോ ച സാസനം പേസേസി? സ്വേ ധാതുനിധാനംകരിസ്സാമ. തുമ്ഹേ സേനങ്ഗം ഗഹേത്വാ ആഗച്ഛഥാ’തി. ലോണനഗരേ |ഓ൦.൦൦൫൩| മഹാനാഗരഞ്ഞോ ച സേരു നഗരേ സിവരഞ്ഞോ ച തഥേവ സാസനം പേസേത്വാ സയമ്പി അത്തനോ വിജിതേ യേന മയ്ഹം ഹത്ഥതോ അന്തമസോ ഏകകരീസമത്തമ്പി ലദ്ധം തദുപാദായ സബ്ബേപി തുമ്ഹേ സദ്ധിം പരിവാരേന ആഗച്ഛഥാ’തി ഭേരിം ചരാപേസി. തം സുത്വാ സോമനസ്സപ്പത്താ മഹാജനാ അത്തനോ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന അലങ്കതപടിയത്താ അഗമിംസു. രാജാ പഭാതായ രത്തിയാ സബ്ബേ സേനിയോ ഗന്ധമാലാധൂപധജാദയോ ഗഹേത്വാ ധാതുനിധാനം ആഗച്ഛന്തുതി വത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മഹാദാനം ദത്വാ തിവീവരത്ഥായ മഹഗ്ഘവത്ഥാദീനി ദത്വാ സയമ്പി സബ്ബാലങ്കാരപതിമണ്ഡിതോ നാനഗ്ഗരസഭോജനം ഭുഞ്ജിത്വാ ഉപോസഥം അധിട്ഠായ മണികുണ്ഡലമേഖലാനൂപുര വലയാദിവിചിത്തസബ്ബാലങ്കാരവിഭൂസിതാഹി കോസേയ്യാദിസുഖുമനാനാവിധവിചിത്തവത്ഥനിവത്ഥാഹി നച്ചഗീതവാദിതതുരിയഭണ്ഡഗഹിത ഹത്ഥാഹി ദേവച്ഛരാപടിഭാഗനാടകിത്ഥീഹി പരിവാരിതോ വുത്തപ്പകാരേഹി സദ്ധിം ചേതിയട്ഠാനം ഗന്ത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ അട്ഠാസി.

തതോ സോമനഗരേ ഗിരിഅഭയരാജാ’പി സബ്ബേ നാഗരാ അത്തനോ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന ധാതുനിധാനട്ഠാനം ആഗച്ഛന്തുതി നഗരേ ഭേരിം ചരാപേത്വാ സയം സബ്ബാലങ്കാരപതിമണ്ഡിതോ സുസജ്ജിതഅമച്ചഗണപരിവാരിതോ നിക്ഖമി. സോമ ദേവീപി സീസം നഹാത്വാ അഹതവത്ഥനിവത്ഥാ സബ്ബാലങ്കാരപതിമണ്ഡിതാ ദേവച്ഛരാ വിയ അത്തനോ പരിവാരാ പഞ്ചസതകുമാരിയോ നീലവത്ഥേഹി പരിദഹാപേത്വാ തഥേവ അലങ്കാരേത്വാ പുണ്ണഘടേ ഗാഹാപേത്വാ താസം അനന്തരാ പഞ്ചസതകുമാരിയോ പീതവത്ഥേഹി പരിദഹാപേത്വാ തഥേവ അലങ്കാരേത്വാ പൂജാഭണ്ഡാനി ഗാഹാപേത്വാ, താസം അനന്തരാ പഞ്ചസത കുമാരിയോ രത്തവത്ഥേഹി പരിദഹാപേത്വാ തഥേവ. അലങ്കാരേത്വാ വിചിത്രപുപ്ഫപൂരിതമഞ്ജുസായോ ഗാഹാപേത്വാ താസം അനന്തരാ പഞ്ചസതകുമാരിയോ സേതവത്ഥേഹി പരിദഹാപേത്വാ തഥേവ അലങ്കാരേത്വാ ധൂമ കടച്ഛുകേ ഗാഹാപേത്വാ ഏവം പൂജാവിധാനം സംവിദഹിത്വാ പരിവാരേന |ഓ൦.൦൦൫൪| ചേതിങ്ഗണം ഗന്ത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കത്വാ അത്തനോ സാമിനാ ഗിരിഅഭയരാജേന സദ്ധിം ഏകപസ്സേ ഠീതാ.

ലോണനഗരേ മഹാനാഗരാജാ’പി സബ്ബാലങ്കാരേഹി പതിമണ്ഡിതോ സബ്ബാഭരണേഹി സുസജ്ജീതഅമച്ചമണ്ഡലപരിവുതോ നച്ചഗീതതുരീയാനി പഗ്ഗണ്ഹാപയമാനോ ഗന്ധമാലാ ധൂമകടച്ഛു ഗാഹാപേത്വാ ചേതിയട്ഠാനം ആഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി.

സേരുനഗരേ സിവരാജാ’പി അത്താനം സബ്ബാലങ്കാരേഹി അലങ്കരിത്വാ മഹന്തേന പരിവാരേന പൂജാവിധാനം ഗാഹാപേത്വാ ചേതിയട്ഠാനം ആഗന്ത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. രാജപരിസാ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന വത്ഥാലങ്കാരേഹി ചന്ദന മാലാദീഹി ച സോഭമാനാ നലാടേ മുത്താകലാപമോലമ്ബക വിചിത്തസുവണ്ണപട്ടാനി ബന്ധിത്വാ ഹത്ഥാഭരണാദി അനേകാഭരണേഹി ദിബ്ബപരിസാ വിയ സുമണ്ഡിതപസാധിതാ വേസാനുരൂപാനി വിവിധാവുധാനി ഗഹേത്വാ ഏകപസ്സേ ഠീതാ. സീഹവ്യഗ്ഘദീപിചമ്മേഹി പസാധിതസുവണ്ണാലങ്കാരസുവണ്ണധജഹേമജാലസഞ്ഛന്നേ രഥ വരേ ച സബ്ബാലങ്കാരവിഭുസിതാ രഥികാ ആരുയ്ഹ ഏകപസ്സേ ഠീതാ. ബ്രാഹ്മണപുത്താദയോ മണ്ഡിതചമ്മേ പാരുപിത്വാ ഉപസോഭയമാനാ ഏകപസ്സേ ഠീതാ. ബഹു അമച്ചാ അത്തനോ അത്തനോ വേസാനുരൂപേന മഹഗ്ഘവത്ഥാഭരണവിഭൂസിതാ സപരിവാരാ ഏകപസ്സേ ഠീതാ. ഗന്ധോദക പൂരിത ദക്ഖിണാവത്ത സങ്ഖം ഗഹേത്വാ ഉപവീതസുത്തം ഏകംസം കരിത്വാ ബ്രാഹ്മണവേഠനം വേഠേത്വാ പുരോഹിതബ്രാഹ്മണാ മഹന്തേന പരിവാരേന പൂജാവിധാനം ഗാഹാപേത്വാ ചേതിയട്ഠാനം ആഗന്ത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ ജയഘോസം സാവേന്താ ഏവമാഹംസു?

ഖേമം സുഭിക്ഖം ഭവതു നിച്ചം ജനപദം സിവം;

സസ്സാനി സമുപ്പജ്ജന്തു രഞ്ഞോ ഏവം ജയാ സിയും.

അവസേസാ മഹാജനാ ഏവമാഹംസു? സമുദ്ദപരിയന്തം |ഓ൦.൦൦൫൫| ഹി മഹിം സാഗരകുണ്ഡലം വസുന്ധരം ആവസതു അമച്ചപരിവാരിതോ. ഏവം വത്വാ? അമ്ഹാകം അയ്യോ കാകവണ്ണതിസ്സോ മഹാ രാജാ സദേവകേ ലോകേ ഏകപുഗ്ഗലസ്സ ലോകനാഥസ്സനലാടധാതും പതിട്ഠാപേതീ’തി അത്തനോ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന സുമണ്ഡിതപസാധിതാ. ഖുജ്ജവാമനകാദയോ’പി സബ്ബേ ജനാ പൂജാഭണ്ഡാനി ഗഹേത്വാ സാധുകാരം ദദമാനാ അട്ഠംസു. ഇമസ്മിം ചേതിയട്ഠാനേ രാസീഭൂതാ പരിസാ ഏവം വേദിതബ്ബാ? ഖത്തിയാ ബ്രാഹ്മണാ വേസ്സാ നേഗമാ ച സമാഗതാ പുപ്ഫാദിഗഹിതാ സബ്ബേ അലങ്കാരവിഭൂസിതാ.

ഗണനാ വീതിവത്താ തേ അനേകേ ച മഹാജനാ;

സമുദ്ദോ പത്ഥരന്തോവ ഖത്തിയാ സമുപാഗതാ.

അലങ്കതോ മഹാരാജാ സരാജപരിവാരിതോ;

ദേവരാജാ യഥാ സക്കോ അട്ഠാസി ചേതിയങ്ഗണേ.

സാധുവാദേന സത്താനം പഞ്ചങ്ഗതുരിയേഹി ച;

ഹത്ഥസ്സരഥസദ്ദേന സമാകിണ്ണം മഹീതലം.

തതോ ചൂളപിണ്ഡപാതിയതിസ്സത്ഥേരോ അത്തനോ സദ്ധിവിഹാരീകേ പഞ്ചസത ഖീണാസവേ പരിവാരേത്വാ ചേതിയട്ഠാനമേവ ആഗതോ. മഹാസാഗലത്ഥേരോ’പി പഞ്ചസത ഖീണാസവേ പരിവാരേത്വാ ചേതിയട്ഠാനമേവ ആഗതോ. മഹിന്ദത്ഥേരോ’പി അത്തനോ സാവകേ സട്ഠിമത്തേ ഖിണാസവേ ഗഹേത്വാ ചേതിയട്ഠാനമേവ ആഗതോ. ഇതി ഇമിനാ നിയാമേനേവ ഏകോ ദ്വേ തയോ ചത്താരോ പഞ്ച ഖീണാസവാ ആഗച്ഛന്താ സത്ത സഹസ്സമത്താ അഹേസും. തതോ ചൂളപിണ്ഡപാതിയതിസ്സത്ഥേരോ ഏത്തകേ ഭിക്ഖൂ പരിവാരേത്വാ ചേതിയങ്ഗണേ നിസീദീ. തതോ രാജാ ആഗന്ത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ ഥേരേന സദ്ധിം കഥേസി? |ഓ൦.൦൦൫൬| കേസധാതു കുതോ ലഭിസ്സാമ അയ്യാ’തി. തസ്മിം ഖണേ തിസ്സത്ഥേരോ അത്തനോ സദ്ധിവിഹാരികം സിവത്ഥേരം ഓലോകേസി. സോ ഓലോകിതക്ഖണേയേവ നിസിന്നട്ഠാനതോ ഉട്ഠായ ചീവരം പാരുപിത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം വന്ദിത്വാ ഛളഭിഞ്ഞോ മഹാഖീണാസവോ ചതുത്ഥജ്ഝാനം സമാപജ്ജിത്വാ തതോ വുട്ഠായ പഥവിയം നിമുജ്ജിത്വാ ഭുമിന്ധരനാഗവിമാനേ പാതുരഹോസി.

(സുത്വാസ്സ സിവഥേരോ ച വസിപ്പത്തോ വിസാരദോ;

പാകടോ അഭവി നാഗനഗരം പുരതോ ഖണേ.)

തസ്മിം ഖോ പന സമയേ ജയസേനോ നാഗരാജാ അത്തനോ ഭാഗിനേയ്യം ദ്വികോടിമത്തേ നാഗേ പരിവാരേത്വാ മഹാ യസം അനുഭവമാനം നിസിന്നം ഇങ്ഗിതസഞ്ഞം ദത്വാ ഥേരം ദുരതോവ ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ ചിന്തേസി? ഇമസ്മിം നാഗഭവനേ സമണേഹി കത്തബ്ബകിച്ചം നത്ഥീ. നിസ്സംസയം കേസധാതും നിസ്സായ ആഗതോ ഭവിസ്സതീതി ഉട്ഠായ ധാതുഘരം പവിസിത്വാ ധാതുകരണ്ഡകം ഗിലിത്വാ കിഞ്ചി അജാനന്തോ വിയ നിസീദി. തസ്മിം കാലേ ഥേരോ തസ്സ സന്തികം അഗമാസി. നാഗരാജാ പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പടിസന്ഥാരം കരോന്തോ ഥേരേന സദ്ധിം കഥേസി. കസ്മാ അയ്യോ ആഗതോ’തി വുത്തേ ഏവമാഹ? തിലോകനാഥസ്സ അമ്ഹാകം സമ്ബുദ്ധസ്സ കേസധാതൂനം അത്ഥായ ആഗതോ, തുയ്ഹം സന്തികേ ഠപിതകേസധാതുയോ പപഞ്ചം അകത്വാ മയ്ഹം ദേഹി, തേയേവ സന്ധായ ഉപജ്ഝായേന പേസിതോമ്ഹീ’തി വുത്തേ അമ്ഹാകം സമ്മാ സമ്ബുദ്ധസ്സ കേസധാതുയോ മമ സന്തികേ നത്ഥീ’തി ആഹ. ഥേരോ ധാതുകരണ്ഡകം ഗിലിതഭാവം ഞത്വാ ഗണ്ഹാമി മഹാരാജാ കേസധാതുയോ’തി വുത്തേ ആമ പസ്സന്തോ ഗഹേത്വാ ഗച്ഛാഹീതി ആഹ. ഏവം തയോ വാരേ പടിഞ്ഞം ഗഹേത്വാ തഥേവ ഠീതോ?

ഇദ്ധിയാ മാപയിത്വാന തതോ സോ സുഖുമം കരം,

പവേസേത്വാ മുഖേ തസ്സ ഗണ്ഹീ ധാതുകരണ്ഡകം;

നാഗാലയാഭിനിക്ഖമി തിട്ഠ നാഗാ’തി ഭാസിയ.

തസ്മിം |ഓ൦.൦൦൫൭| ഖണേ ജയസേനോ നാഗരാജാ സമണം വഞ്ചേത്വാ പേസിതോമ്ഹീ’തി വത്വാ തസ്സ ഗതകാലേ ധാതുകരണ്ഡകം ഓലോകേത്വാ ധാതു അപസ്സിത്വാ സമണേന നാസിതോമ്ഹീ’തി ദ്വേ ഹത്ഥേ ഉക്ഖിപിത്വാ ഠപേത്വാ അത്തനോ സകലനാഗഭവനം ഏക കോലാഹലം കത്വാ മഹന്തേന സദ്ദേന പരിദേവന്തോ? അമ്ഹാകം ചക്ഖുനി ഉപ്പാടേത്വാ ഗതോ വിയ സദേവകസ്സ ലോകസ്സ പതിട്ഠാനഭൂതസ്സ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ കേസധാതുയോ അപായദുക്ഖതോ അമുഞ്ചന്താനം അമ്ഹാകം അഭിഭവിത്വാ ധാതുയോ ഗഹേത്വാ ഗതസമണം അനുബന്ധിത്വാ ഗണ്ഹിസ്സാമാ’തി ദ്വേകോടിമത്തേ നാഗേ ഗഹേത്വാ അത്തനോ ഭാഗിനേയ്യേന സദ്ധിം തസ്സ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധിത്വാ ആകാസം ഉഗ്ഗച്ഛിം (സു). തസ്മിം ഖണേ പന സിവത്ഥേരോ അകാസതോ ഓതരിത്വാ പഥവിയം പാവിസി. പുന തേപി പഥവിയം പവിസിംസു. ഏവം ഥേരോ തേഹി സദ്ധിം ഉമ്മുജ്ജ നിമുജ്ജം കരോന്തോ പാടിഹാരിയം ദസ്സേത്വാ സേരുനഗരസ്സ നാതിദൂരേ പിട്ഠിപാസാണേ ഉഗ്ഗഞ്ജി. തത്ഥേവ തേ സംവേജേത്വാ ചേതിയങ്ഗണേ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ പുരതോ പാകടോ അഹോസി. നാഗാ തം ഗഹേതും അസക്കോന്താ മഹന്തേന സദ്ദേന രവം പതിരവം ദത്വാ. ഇതോ പട്ഠായ നട്ഠമ്ഹാ’തി തസ്മിം പിട്ഠി പാസാണേ സബ്ബേ സമാഗമം കത്വാ മഹാസദ്ദേന പരിദേവിംസു? നട്ഠമ്ഭാ വത ഭോ’തി. തതോ പട്ഠായ സോ പിട്ഠിപാസാണോ നാഗാനം രവം പതിരവം ദത്വാ പരിദേവിതഹാവേന നാഗഗല്ലം നാമ അഹോസി.

നാഗോ ഥേരസ്സ പിട്ഠിതോയേവ അനുബന്ധിത്വാ ചേതിയങ്ഗണം ഗന്ത്വാ രാജാനം ഏവമാഹ? ദേവ, ഏസോ ഭിക്ഖു മയാ അദിന്നധാതു ഗഹേത്വാ ആഗതോ’തി. തം സുത്വാ രാജാ? സച്ചം കിര അയ്യ നാഗസ്സ വചനന്തി വുത്തേ നഹേവ മഹാരാജ, ഇമിനാ ദിന്നം ഏവ ധാതും അഗ്ഗഹേസിന്തി വുത്തേ? നാഗോ തവ സക്ഖിം ദേഹീതി ആഹ. ഥേരോ തസ്സ ഭാഗിന്യേം സമണുപ്പല നാഗരാജാനം സക്ഖിം അകാസി. രാജാ തസ്സ ഭാഗിനേയ്യസ്സ സബ്ബവചനം സുത്വാ സദ്ദഹി. തസ്മിം കാലേ ദുക്ഖാഭിഭൂതോ നാഗരാജാ ഗന്ത്വാ ബഹി ഠീതോ. തതോ പട്ഠായ സോ നാഗരാജാ |ഓ൦.൦൦൫൮| ബഹി ഹുത്വാ നിസിന്നത്താ ബഹിനാഗരാജാ നാമ അഹോസി. തസ്സ പന ഭാഗിനേയ്യം അന്തോ ചേതിയങ്ഗണേ നിസീദാപേസി. ഇമസ്സ പന ചേതിയസ്സ ആരക്ഖം ഗഹിതനാഗാ കഥേതബ്ബാ. സുമനനാഗരഞ്ഞോ പരിവാരാ ഛകോടിമത്താ നാഗാ, ജയസേനസ്സ പരിവാരാ കോടിസതമത്താ നാഗാ, സമണുപ്പലനാഗരഞ്ഞോ പരിവാരാ ദ്വികോടിമത്താ നാഗാ അഹേസും. സബ്ബേ ധാതുയാ ആരക്ഖം ഗണ്ഹിംസു. രാജാ ഥേരസ്സ ഹത്ഥതോ കേസധാതും ഗഹേത്വാ രതനചങേഗാടകേ ഠപേത്വാ മഹിന്ദസ്സ നാമ അമച്ചസ്സ അദാസി. തസ്മിം സമാഗമേ തിപിടകമഹാഫുസ്സദേവത്ഥേരസ്സ സദ്ധിവിഹാരികാ പടിസമ്ഭിദപ്പത്താ ചത്താരോ സാമണേരാ അഹേസും. തേസു ഏകോ മലയ രാജപുത്തോ സുമനസാമണേരോ നാമ, ഏകോ സേരുനഗരേ സിവരാജഭാഗിനേയ്യസ്സ പുത്തോ ഉത്തര സാമണേരോ നാമ. ഏകോ മഹാഗാമേ മാലാകാരപുത്തോ ചുന്ദ സാമണേരോ നാമ ഏകോ മഹാഗാമേ ഏകസ്സ കുടുമ്ബികസ്സ പുത്തോ മഹാകസ്സപസാമണേരോ നാമ, ഇമേ ചത്താരോ സാമണേരാ അജ്ജ കാകവണ്ണതിസ്സമഹാരാജാ മഹാചേതിയേ ധാതു നിധാനം കരിസ്സതി, മയം ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ സുകുസുമാനി ആഹരിസ്സാമാതി ഥേരം വന്ദിത്വാ ആകാസതോ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ ചമ്പകനാഗസലലാദയോ പൂജനീയമാലം ഗഹേത്വാ താവതിംസദേവ ലോകം ഗതാ.

തസ്മിം കാലേ സക്കോ ദേവരാജാ സബ്ബാഭരണപതിമണ്ഡിതോ ദ്വിസു ദേവലോകേസു ദേവതായോ ഗഹേത്വാ ഏരാവണഹത്ഥീക്ഖന്ധമാരുയ്ഹ അഡ്ഢതേയ്യകോടിദേവച്ഛരാപരിവാരിതോ സുദസ്സനമഹാ വീഥിയം വിചരന്തോ സവങ്ഗോടകേ തേ ചത്താരോ സാമണേരേ ദുരതോവ ആഗച്ഛന്തേ ദിസ്വാ ഹത്ഥീക്ഖന്ധതോ ഓരുയ്ഹ പഞ്ച പതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ തേസം ഹത്ഥേ മാലാചങ്ഗോടകേ ദിസ്വാ? കിം അയ്യാ തുമ്ഹാകം ഹത്ഥേ’തി പുച്ഛി. തം സുത്വാ സാമണേരാ മഹാരാജ, കിം ത്വം ന ജാനാസി. ലങ്കായം കാകവണ്ണതിസ്സ മഹാരാജാ ദസബലസ്സ നലാടധാതും ഗഹേത്വാ മഹാവാലുകഗങഗായ ദക്ഖിണപസ്സേ സേരു നാമ ദഹസ്സ അന്തേ വരാഹ നാമ സോണ്ഡിമത്ഥകേ ചേതിയം കാരാപേതും തുമ്ഹാകം നിയോഗേന വിസ്സകമ്മദേവപുത്തേന നിമ്മിത്ैട്ഠകാനി ഗഹേത്വാ ചേതിയം കാരാപേത്വാ അജ്ജ ധാതുനിധാനം കരോതി. തത്ഥ പൂജനത്ഥായ ഹിമവന്തതോ ആനീതപുപ്ഫമിദന്തി വത്വാ ഇതോപി കുസുമം ഗഹേതും ആഗതമ്ഹാ’തി വദിംസു. സക്കോ തേസം വചനം സുത്വാ?

അയ്യ |ഓ൦.൦൦൫൯| തുമ്ഹാകം ഹത്ഥേ പുപ്ഫാനി ചൂളാമണിചേതിയേ പുജേത്വാ അമ്ഹാകം ഉയ്യാനതോ പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ഗച്ഛഥാതി വത്വാ തേഹി സദ്ധിം ഗന്ത്വാ തേസം പുപ്ഫേഹി ചൂളാമണിചേതിയം പൂജേസി. തതോ പപഞ്ചം ന ഭവിതബ്ബന്തി സക്കസ്സ നിവേദേസും. തം സുത്വാ സക്കോ സാമണേരാനം പഞ്ചമഹാഉയ്യാനതോ പാരിച്ഛത്ത-കോവിളാരാദീനി പുപ്ഫാനി ച ചന്ദനചുണ്ണഞ്ച ഗഹേത്വാ ദാപേസി. സാമണേരാ പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ദേവലോകതോ ഓതരിത്വാ ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ സുവണ്ണമണിപബ്ബതേ സന്തച്ഛായായ നസീദിത്വാ ദിവാവിഹാരം കത്വാ നക്ഖത്തവേലായ സമ്പത്തായ മണീ ഗവേസമാനാ ചത്താരോ മണയോ അദ്ദസംസു. തേസം ഏകോ ഇന്ദനീലമണീ, ഏകോ പഹസ്സരജോതിരങ്ഗ മണീ, ഏകോ വേലുരിയമണി, ഏകോ മസാരഗല്ലമണി, ചത്താരോ മണയോ ച ദിബ്ബപുപ്ഫാനി ച ഗഹേത്വാ ഥേരാനം ദസ്സേസും. ഥേരോ? മഹാരാജ, ഇമേ സാമണേരാ പാരിച്ഛത്തകകോവിളാരാദീനി പുപ്ഫാനി ച ചന്ദനചുണ്ണഞ്ച ചത്താരോ മണയോ ച ഗഹേത്വാ ആഗതാ’തി രഞ്ഞോ ആരോചേസും.

രാജാ തം സുത്വാ സോമനസ്സജാതോ സാമണേരേ പഞ്ച പതിട്ഠീതേന വന്ദിത്വാ തേസമാഹതമണയോ ഗഹേത്വാ മഹാനന്ദ നാമ അമച്ചസ്സ ദത്വാ ഥേരേഹീ സദ്ധിം മഹന്തേന പരിവാരേന ചേതിയങ്ഗണം ഗന്ത്വാ മണികരണ്ഡകേന ധാതും ഗഹേത്വാ അത്തനോ സീസേ ധാതും ഠപേത്വാ ഉപരി സേതച്ഛത്തം കാരാപേത്വാ ചേതിയം തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ പാചീനദ്വാരേ ഠീതോ? അയം ദസബലസ്സ നലാടധാതു അമ്ഹേഹി കാരാപിതായ ബുദ്ധപടിമായ നലാടേ ഉണ്ണലോമാകാരം ഹുത്വാ പതിട്ഠഹതൂതി അധിട്ഠാസി. തസ്സ ചിന്തിതക്ഖണേയേവ ധാതു കരണ്ഡതോ നഭമുഗ്ഗന്ത്വാ ആകാസേ സത്തതാലപ്പമാണേ ഠത്വാ ഛബ്ബണ്ണ രംസിയോ വിസ്സജ്ജേസി. താ രംസിയോ കുടേന ആസിഞ്ചമാനവിലീന സുവണ്ണം വിയ അന്തലിക്ഖതോ നിക്ഖന്തസുവണ്ണരസധാരാ വിയ സകലലങ്കാദീപം |ഓ൦.൦൦൬൦| രംസിജാലേഹി ഏകോഭാസം കത്വാ ഗണ്ഹിംസു. തസ്മിം കാലേ യമകപാടിഹാരിയസദിസം പാടിഹാരിയം അഹോസി. മഹാകാരുണികസ്സ ഭഗവതോ അദിട്ഠപുബ്ബം പാടിഹാരിയം ദിസ്വാ മഹാജനാ തഥാഗതസ്സ രൂപകായം പച്ചക്ഖഭുതാ വിയ അഹേസും.

അദിട്ഠപുബ്ബം സത്ഥുസ്സ പാടിഹീരം മഹാജനാ;

ദിസ്വാ പീതിപരാ ജാതാ പസാദമജ്ഝഗും ജിനേ.

പൂജേസും ഗന്ധമാലഞ്ച അലങ്കാരം സകം സകം;

സബ്ബേ വന്ദിംസു സിരസാ-ചേതിയം ഈദിസം വരം.

തസ്മിം സമാഗമേ ഏകോ പണ്ഡിതപുരിസോ ജിനം ഥോമേന്തോ ഏവമാഹ?

നിബ്ബുതസ്സാപി ബുദ്ധസ്സ യസോ ഭവതി ഈദിസോ;

ഠീതസ്സ ലോകനാഥസ്സ കീദിസാ ആസി സമ്പദാ.

അനുഭാവമിദം സബ്ബം പുഞ്ഞേനേവ മഹേസിനോ;

കരേയ്യ ഞത്വാ പുഞ്ഞം തം പത്ഥേന്തോ ബോധിമുത്തമം.

തസ്മിം കാലേ നാനാരതനവിചിത്തം അനേകാലങ്കാരപതിമണ്ഡിതം മഹാരഹം സമുസ്സിതധജപതാകം നാനാവിധകുസുമസമാകിണ്ണം അനേകപൂജാവിധാനം ഗഹേത്വാ മനുസ്സാ ഛണവേസം ഗണ്ഹിംസു. അനേകവിധതുരിയസങ്ഘുട്ടം അഹോസി. തസ്മിം ഖണേ ദേവതായോ പുപ്ഫവസ്സം വസ്സാപേന്തി. മഹാനുഭാവസമ്പന്നാ നാഗാ പൂജം കരോന്തി. ഏവം സബ്ബേ ദേവാ നാഗാ മനുസ്സാ സാധുകാരം ദേന്തി, അപ്ഫോടേന്തി, വേലുക്ഖേപം കരോന്തി, ഹത്ഥീനോ കുഞ്ചനാദം നദന്തി. അസ്സാ തുട്ഠിരവം രവന്തി, ബഹലഘന മഹാപഥവീ യാവ ഉദകപരിയന്തം കമ്പി. ദിസാസു വിജ്ജുല്ലതാ നിച്ഛരിംസു. സകലലങ്കാദീപേ സുമനകൂടാദയോ മഹാനഗാ കുസുമഗണസമാകിണ്ണാ അഹേസും. സബ്ബേ ജലാസയാ പഞ്ചവിധ പദുമസഞ്ഛന്താ, ദേവതാനമന്തരേ മനുസ്സാ, മനുസ്സാനം അന്തരേ യക്ഖനാഗസുപണ്ണാദയോ ച അഹേസും. ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീഉപാസക ഉപാസികാ അപരിമാണാ അഹേസും. മഹന്തേന സാധുകാരേന മഹാ നിഗ്ഘോസേന സകലലങ്കാദീപേ തിബ്ബവാതാഭിഹതസമുദ്ദോ വിയ ഏകനിന്നാദം |ഓ൦.൦൦൬൧| ഏകനിഗ്ഘോസം അഹോസി. ഇമിനാ പൂജാവിധാനേന പസാദകഭൂതമഹാജനകായമജ്ഝേ ധാതു പാടിഹാരിയം ദസ്സേത്വാ ആകാസതോ ഓതരിത്വാ ബുദ്ധപടിമായ നലാടേ പുണ്ണചന്ദസസ്സിരീകം അഭിഭവന്തമിവ വിരോചമാനാ പതിട്ഠാസി.

രാജാ മഹാനന്ദനാമകസ്സ അമച്ചസ്സ ഹത്ഥതോ കേസധാതും ഗഹേത്വാ വിഹാരദേവിയാ ദത്വാ ത്വം ഇമാ കേസധാതുയോ ദസബലസ്സ അനവലോകിത മത്ഥകേ പതിട്ഠാപേഹീ’തി ആഹ. സാ കേസധാതുയോ ഗഹേത്വാ തത്ഥേവ പതിട്ഠഹന്തു’തി അധിട്ഠാനം അകാസി. തസ്മിം ഖണേ കേസധാതുയോ കരണ്ഡതോ നഭം ഉഗ്ഗന്ത്വാ മയൂരഗീവസംകാസനീലരംസിയോ വിസ്സജ്ജേന്തീ ആകാസതോ ഓതരിത്വാ ബുദ്ധപടിമായ ഉത്തമങ്ഗേ സിരസ്മിം പതിട്ഠഹിംസു.

തതോ രാജാ ഥേരേന സദ്ധിം ധാതുഗബ്ഭം പവിസിത്വാ ദിബ്ബചന്ദനചുണ്ണസമാകിണ്ണം പാരിച്ഛത്തകകോവിളാരാദി സുഗന്ധപുപ്ഫസന്ഥരം വിയൂഹിത്വാ പഭാസമുദയസമാകിണ്ണേ ചത്താരോ മണി പാസാണേ ഠപേസി. തേസം ആലോകാഭിഭൂതോ ധാതുഗബ്ഭോ അതിവിയ വിരോചിത്ഥ. സബ്ബനാടകിത്ഥീയോ അത്തനോ അത്തനോ ആഭരണാനി ഓമുഞ്ചിത്വാ ധാതുഗബ്ഭേയേവ പൂജേസും. തതോ രാജാ ധാതുനിധാനം കത്വാ ബുദ്ധരൂപസ്സ പാദതലേ സീസം ഠപേത്വാ നിപന്നോ ഏവം പരിദേവി; മയ്ഹം പിതുപിതാമഹപരമ്പരാഗതാധാതു അജ്ജ ആദിം കത്വാ ഇതോ പട്ഠായ വിയോഗാ ജാതാ അഹം ദാനി തുമ്ഹാകം അതിചിരം (ഠീതാ) രമണീയാ രോഹണജനപദാ ആഹരിത്വാ ഇമസ്മിം ഠാനേ പതിട്ഠാപേസിന്തി വത്വാ സിനേരു മുദ്ധനി |ഓ൦.൦൦൬൨| സമുജ്ജലമഹാപദീപോ വിയ തുമ്ഹേ ഇധേവ ഠീതാ. ഇദാനി ന ഗമിസ്സാമ മയം ഖമഥ ഭഗവാ’തി പരിദേവമാനോ ധാതു ഗബ്ഭേയേവ പതിത്വാ ആഹ?

അഹോ വിയോഗം ദുക്ഖം മേ ഏതാ ബാധേന്തി ധാതുയോ;

വത്വാ സോ പരിദേവന്തോ ധാതുഗബ്ഭേ സയീ തദാ.

മരിസ്സാമി നോ ഗമിസ്സം അയ്യം ഹിത്വാ ഇധേവ’ഹം;

ദുല്ലഭം ദസ്സനം തസ്സ സംസാരേ ചരതോ മമാ’തി.

വത്വാ പരിദേവന്തോ നിപജ്ജി. തസ്സ പന ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അന്തരേ സഹദേവോ നാമ ഥേരോ രാജാനം ധാതുഗബ്ഭേ രോദമാനം നിപന്നം ദിസ്വാ കിമജ്ഝാസയോ ഏതസ്സാ’തി ചേതോപരിയഞാണേന സമന്താഹരിത്വാ ഇധ നിപന്നോ മരിസ്സാമീ’തി നിപന്നഭാവം ജാനിത്വാ ഇദ്ധിയാ സംസരം പിയരൂപം മാപേത്വാ ധാതുഗബ്ഭതോ തം ബഹി അകാസി.

(ഇദ്ധിയാ സോ വസിപത്തോ ഛളഭിഞ്ഞോ വിസാരദോ;

തം ഖണഞ്ഞേവ സപ്പഞ്ഞോ രാജാനം തം ബഹിം അകാ.)

തതോ പഠമാനീതജോതിരങ്ഗ പാസാണം ധാതുഗബ്ഭസ്സ ഉപരി വിതാനം വിയ ഠപേത്വാ അരഹന്താ? ധാതുഗബ്ഭോ സമന്തതോ ചതുരസ്സമഞ്ചം വിയ ഏകഘനോ ഹോതു. ധാതു ഗബ്ഭേ ഗന്ധാ മാ സുസ്സന്തു, പുപ്ഫാനി മാ മിലായന്തു, രതനാനി മാ വിവണ്ണാ ഹോന്തു, പൂജനീയഭണ്ഡാനി മാ നസ്സന്തു, പച്ചത്ഥികപച്ചാമിത്താനം ഓകാസോ വാ വിവരോ വാ മാ ഹോതു’തി അധിട്ഠഹിംസു. തതോ രാജാ ധാതുയോ മഹന്തം പൂജം കത്വാ മങ്ഗലചേതിയേ ചതുരസ്സകോട്ഠകം അതിമനോരമം ഛത്തകമ്മഞ്ച കേലാസകൂടം വിയ സുധാകമ്മഞ്ച വാലുകപാദതോ പട്ഠായ സബ്ബഞ്ച കത്തബ്ബം കമ്മം നിട്ഠാപേസി. സോ പന സേത നിമ്മലചന്ദരംസി വിയ ഉദകബുബ്ബുളകേലാസകൂടപടിഭാഗോ ഛത്തധരോ |ഓ൦.൦൦൬൩| അചലപ്പതിട്ഠിതോ സുജനപ്പസാദകോ അഞ്ഞതിത്ഥീയ മദ്ദനകരോ മങ്ഗലഥൂപോ വിരോചിത്ഥ.

വിലാസമാനോ അട്ഠാസി തോസയന്തോ മഹാജനേ;

മങ്ഗലകേലാസഥൂപോ അചലോ സുപ്പതിട്ഠിതോ.

സുജനപ്പസാദനകരോ തിത്ഥിയദിട്ഠിമദ്ദനോ;

ഭവി സദ്ധാകരോ സേട്ഠോ സബ്ബജനപസാദകോ.

ചേതിയോ പവരോ ലോകേ മഹാജനനിസേവിതോ;

ധജപുപ്ഫസമാകിണ്ണോ സദാ പൂജാരഹോ ഭവി.

ബഹൂ ജനാ സമാഗമ്മ നാനാ ദേസാ സമാഗതാ;

പൂജേസും തം മഹാഥൂപം സബ്ബദാപി അതന്ദിതാ.

ഈദിസോ പതിരൂപവാസോ സോ ദേസോ ദുല്ലഭോ ഭവേ;

അപ്പമത്താ സദാ സന്താ വിനാഥ കുസലം ബഹുന്തി.

രാജാ കപ്പാസികസുഖുമവത്ഥേന മഹാരഹം ചേതിയം വേഠേത്വാ, സിരിവഡ്ഢനം നാമ മഹാബോധിം പതിട്ഠപേത്വാ തത്ഥ ബോധിഘരഞ്ച കാരാപേത്വാ തിഭൂമകം ഉപോസഥാഗാരം കാരാപേത്വാ രത്തിട്ഠാന ദിവാട്ഠാനാദീനി കത്വാ സബ്ബം വിഹാരേ കത്തബ്ബം കാരേസി. ഏത്തകം കാരാപേത്വാ വിഹാരം ദക്ഖിണോദകം ദസ്സാമീ’തി ചിന്തേത്വാ അസീതിസഹസ്സമത്താനം ഭിക്ഖൂനം സത്തദിവസാനി നാനാവിധ സൂപവ്യഞ്ജനേഹി മഹാദാനം ദത്വാ സത്തമേ ദിവസേ മഹാഭിക്ഖു സങ്ഘസ്സ തിചീവരത്ഥായ വത്ഥാനി ദാപേത്വാ പാതോവ പാതരാസഭത്തം ഭുഞ്ജിത്വാ ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം ഠീതോ ഏവമാഹ? അയ്യാ, ചാതുദ്ദസികേ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദക്ഖിണം ദാതുമിച്ഛാമീ’തി. സോ പനായസ്മാ ഏവമാഹ; ഉപകട്ഠ പുണ്ണമായം ഉപോസഥദിവസേ അസ്സയുജനക്ഖത്തേന ദക്ഖിണം ധാതും ഭദ്ദകന്തി. സോ ഥേരസ്സ വചനം സുത്വാ പഞ്ചപതിട്ഠിതേന ഥേരം വന്ദിത്വാ സോമനഗരേ അത്തനോ ഭഗിനിം ദേവിം കഥേസി? ഭഗിനി, ദസബലസ്സ നലാടധാതും നിദഹിത്വാ മങ്ഗലമഹാചേതിയാനുരൂപം |ഓ൦.൦൦൬൪| പാസാദം അലങ്കതദ്വാരട്ടാലകതോരണം സേത വത്ഥ അനേകധജസമാകിണ്ണം വിഹാരഞ്ച കാരാപേത്വാ ദക്ഖിണം ദസ്സാമീ’തി അയ്യസ്സ കഥേസിം. സോ പനായസ്മാ; ഉപകട്ഠ പുണ്ണമായ ഉപോസഥദിവസേ ദാതും യുത്തന്തി ആഹാ’തി. ദേവ, കിം കഥേസി, അയ്യസ്സ കഥീതനിയാമേനേവ ഉപകട്ഠ പുണ്ണമായ ഉപോസഥദിവസേ ദക്ഖിണം ദേഹീ’തി ആഹ. സോ തസ്സാ കഥം സുത്വാ സോമനസ്സപത്തോ സാധു ഭദ്ദേ’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ സോമനഗരേ വിഹരന്തോ, ഉപകട്ഠ പുണ്ണമായ ഉപോസഥേ സമ്പത്തേയേവ അജ്ജുപോസഥോ’തി ഞത്വാ ഗിരിഅഭയം പക്കോസാപേത്വാ, താത സ്വേ ദക്ഖിണം ദാതബ്ബം ത്വം സേനങ്ഗം അലങ്കരിത്വാ സ്വേ അമ്ഹേഹി സദ്ധിം ഏഹീ’തി വത്വാ സേരുനഗരേ സിവരഞ്ഞോ ലോണനഗരേ മഹാനാഗരഞ്ഞോ പണ്ണം പഹിണീ. സ്വേ തുമ്ഹാകം ഹത്ഥിഅസ്സരഥപത്താദീനി സുവണ്ണാലങ്കാരേഹി അലങ്കരിത്വാ സ്വേ അമ്ഹേഹി സദ്ധിം ഛണ വേസം ഗാഹാപേത്വാ അയ്യസ്സ തിസ്സത്ഥേരസ്സ ദക്ഖിണം ദീയമാനം സമോസരന്തുതി. തേ പന രാജാനോ സാസനം സുത്വാ അത്തനോ അത്തനോ വിഭവാനുരൂപേന ഹത്ഥിഅസ്സരഥപത്താദീനി അലങ്കരിത്വാ ഗന്ധപഞ്ചങ്ഗുലികം ദത്വാ സുവണ്ണമാലാദീനി പിലന്ധാപേത്വാ മഹാ ഗോണേപി തഥേവ അലങ്കരിത്വാ സിങ്ഗേസു സുവണ്ണകഞ്ചുകം (പടി) മുഞ്ചാപേത്വാ അമച്ചഗഹപതി-ബ്രാഹ്മണപുത്ത-അജഗോപക-ഖുജ്ജവാമനക-സേനാപതിആദയോ ച വിചിത്തവത്ഥാനി നിവാസേത്വാ നാനാവിധവിലേപനാനി വിലിമ്പേത്വാ ആഗന്ത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സയിംസു. രാജാപി ചതുരങ്ഗിനിയാ സേനായ പരിവുതോ അലങ്കതഹത്ഥിക്ഖന്ധം ആരുഹി. സേസരാജാനോ ച അത്തനോ അത്തനോ സേനങ്ഗേഹി പരിവാരേത്വാ ഹത്ഥിക്ഖന്ധേ നിസീദിത്വാ രാജാനം മജ്ഝേ കത്വാ വാമദക്ഖിണപസ്സതോ നമസ്സമാനാ നിക്ഖമിംസു. തസ്സ പന ഗമനം അജാതസത്തുനോ തഥാഗതസ്സ ദസ്സനത്ഥായ ജീവകമ്ബവനഗമനം വിയ തിംസയോജനപ്പമാണം ഏരാവണഹത്ഥിക്ഖന്ധം ആരുഹിത്വാ ദ്വീസു ദേവലോകേസു ദേവേഹി പരിവാരേത്വാ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ നന്ദനവനഗമനകാലോ വിയ ച അഹോസി. സോ വഡ്ഢമാസകച്ഛായായ |ഓ൦.൦൦൬൫| സമ്പത്തായ സോമനഗരതോ നിക്ഖമിത്വാ സേരുദഹസ്സ അന്തേ നാനാവിധ അലങ്കതപടിയത്തനാടകിത്ഥീനം പഞ്ചങ്ഗികതുരിയം പഗ്ഗണ്ഹാപയമാനോ അട്ഠാസി.

മഹാപഥവീ ഭിജ്ജമാനാ വിയ പബ്ബതാ പരിവത്തമാനാ വിയ മഹാസമുദ്ദോ (ഥലം) അവത്ഥരിത്വാ ഭിജ്ജമാനകാലോ വിയ ച അഹോസി. ബ്രാഹ്മണാ ജയമുഖമങ്ഗലികാ സോത്ഥി വചനം വദിംസു. സബ്ബാലങ്കാരപതിമണ്ഡിതാ നാടകിത്ഥിയോ പഞ്ചങ്ഗികതുരിയം പവത്തയിംസു. മഹാജനോ വേലുക്ഖേപസഹസ്സാനി പവത്തേസി. തതോ രാജാ ബഹൂ ഗന്ധദീപധൂപാദയോ ഗാഹാപേത്വാ ഉട്ഠായ സേനായ പരിവുതോ ഥേരസ്സ വസനട്ഠാനം പവിസിത്വാ ഥേരം വന്ദിത്വാ നിസിന്നോ ആഹ? അയ്യ രാജാനോ ച സമ്പിണ്ഡിത്വാ ദക്ഖിണോദകസ്സ ദീയമാനസ്സ കാലോ’തി. ഥേരോ തസ്സ കഥം സുത്വാ ഭദ്ദകം മഹാരാജാ’തി സമ്പടിച്ഛി. തസ്മിം ദക്ഖിണോദകസ്സ ദാനദിവസേ നാനാവിധവിചിത്തമണിദണ്ഡകേസു നാനാവിധ ധജപതാകാദീനി ബന്ധാപേത്വാ സമുസ്സിതാനി അഹേസും. പുരിമാദീ ദിസാസു മനുഞ്ഞവാതാ വായിംസു. തഥാ മഹാരംസിജാലസമുജ്ജലിതോ സഹസ്സരംസിഭാകരോ അത്ഥങ്ഗതോ അഹോസി. വിപ്ഫുരിതകിരണരജധൂമരാഹുഅബ്ഭാദീഹി ഉപരോധേഹി വിരഹിതോ താരാഗണപരിവുതോ പുണ്ണചന്ദോ സമുജ്ജലരജതമയം ആദാസമണ്ഡലം വിയ പാചീനദിസതോ സമുഗ്ഗതോ. തസ്മിം ഖണേ ദണ്ഡദീപികാദയോ സമുജ്ജലാപേസും. മഹാമങ്ഗലചേതിയം പന ജാതിസുമനമാലാദാമേന പരിക്ഖിപിത്വാ ഏകമാലാഗുണം വിയ അലങ്കരി. യഥാ താരാഗണപരിവുതോ പുണ്ണചന്ദോ തഥാ പദീപമാലാലങ്കതോ മഹാചേതിയോ അതിവിയ വിരോചതി. സകല ലങ്കാദീപേ പന സബ്ബേ രുക്ഖാപി വിചിത്തധജേന അലങ്കതാ വിയ അകാലഫലപല്ലവേഹി വിചിത്താ അഹേസും. മഹാസമുദ്ദലോണസാഗരാദയോ’പി പഞ്ചവിധപദുമസഞ്ഛന്നാ അഹേസും.

വിചിത്രവത്ഥാഭരണേഹി സബ്ബേ,

അലങ്കതാ ദേവസമാനവണ്ണാ;

അനേകസങ്ഖ്യാ സുമനാ പതീതാ,

ജനാ സമന്താ പരിവാരയിംസു.

സബ്ബേവ |ഓ൦.൦൦൬൬| ഉജ്ജലാപേസും ദണ്ഡദീപം മനോരമം;

സകലമ്പി ഇദം ദീപം ആസി ഓഭാസിതം തദാ.

താരാഗണസമാകിണ്ണോ പുണ്ണചന്ദോവ ജോതയീ;

സാരദേ നഭമജ്ഝമ്ഹി ഠിതോ രുചിരരംസിയാ.

തഥാ അയം ഥൂപവരോ സുപ്പഭാസോ അലങ്കതോ;

മാലാപദീപമജ്ഝമ്ഹി ഭാതി ഭുതിലകുത്തമോ.

സബ്ബേ’പി പാദപാ അസ്സ ലങ്കാദീപസ്സ സബ്ബസോ;

ധജേഹി’വ സമാകിണ്ണാ ആസും പുപ്ഫഫലന്ദദാ.

സചേതനാ യഥാ സബ്ബേ അകാ പൂജം അകാ തദാ;

തഥാ അചേതനാ സബ്ബേ അകാ പൂജം അനപ്പകം.

യേഭുയ്യേന ഭുമട്ഠേ ദേവേ ഉപാദായ യാവ അകണിട്ഠകാ ദേവാ ബ്രഹ്മാ ദിബ്ബമാലാപാരിച്ഛത്തകകോവിളാരചന്ദനചുണ്ണം ഗഹേത്വാ ആഗതാദേവാതി വാ മനുസ്സാതി വാ ജാനിതും അസക്കോന്തി. ഉക്കട്ഠമഹാസമാഗമോ അഹോസി. തസ്മിമ്പി ദിവസേ മഹാപഥവി ആകാസയുഗന്ധരചക്കവാളപബ്ബതുത്തമാദയോ കമ്പിംസു. തം ദിസ്വാ രാജാ അതിവിയ സോമനസ്സപ്പത്തോ ഥേരേ ച അവസേസ മഹാമത്താദയോ സന്നിപാതേത്വാ നാടകാദയോ ച ഗഹേത്വാ, ഇദാനേവാഹം വിഹാരദക്ഖിണം ദസ്സാമി’തി ചേതിയങ്ഗണം അഗമാസി. ഥേരോപി ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഗഹേത്വാ ചേതിയങ്ഗണേ അലങ്കതമണ്ഡപേ നിസീദി. രാജാ വാസിതഗന്ധോദകസുവണ്ണഭിങ്കാരം ഗഹേത്വാ ഉദകം ഥേരസ്സ ഹത്ഥേ ആസിഞ്ചിത്വാ ദക്ഖിണം അദാസി. ദത്വാ ച പന ഏവമാഹ; അയ്യാ ഏസാ ധാതു മയ്ഹം പിതാമഹവംസേന ആഗതാ. ഇദാനി അമ്ഹാകം അതിരുചിരരമണിയാ രോഹണജനപദാ ആഹരിത്വാ സുവണ്ണേന ധാതുഗബ്ഭം, സത്തരതനേന ധാതുമണ്ഡപം കാരാപേത്വാ തസ്മിം സുവണ്ണമയം ബുദ്ധപടിമം നിസീദാപേത്വാ അമ്ഹാകം ദസബലസ്സ നലാടധാതും |ഓ൦.൦൦൬൭| നിദഹിത്വാ അയ്യസ്സ ചീവരാദീനമത്ഥായ ഇദാനി സോളസഗാമവരാനി ദസ്സാമി’തി ഗാമവരാനി ദത്വാ സമന്തതോ തിഗാവുതപ്പമാണേ സേരുദഹേ ഭേരിം ചരാപേത്വാ ആരാമികം കത്വാ ആഹ? ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം മയാ ദിന്നസോളസഗാമം അജ്ജേവ ഗന്തബ്ബം. ഗന്ത്വാ ച പന അജ്ജേവ പരിഗ്ഗഹം കരോഥാതി വത്വാ തത്ഥേവ വാസുപഗതോ പുന ദിവസേ സമാഗന്ത്വാ സത്താഹം മഹാദാനം ദത്വാ സത്തമേ ദിവസേ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ തീചീവരപ്പഹോനകസാടകം പണീതം ഭോജനം ദത്വാ ഥേരസ്സ സന്തികം ആഗതോ, അയ്യ വിഹാരേ കത്തബ്ബം അപരിഹാപേത്വാ മയാ കതം, ഗേഹം ഗമിസ്സാമീതി (നിവേദേസി). ഥേരോ തസ്സ കഥം സുത്വാ സാധു മഹാരാജാതി സമ്പടിച്ഛി.

സോ പന ചേതിയസ്സ പൂജനത്ഥായ പുപ്ഫാരാമം കാരാപേത്വാ മാലാകാരാനം പരിബ്ബയം ദാപേസി. തഥാ ഭേരിവാദകനാടകാനമ്പി വിഹാരസീമന്തേ സുവണ്ണനങ്ഗലേന പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ആരാമികാനമ്പി ഗാമം കാരാപേസി. ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ വേയ്യാവച്ചത്ഥായ അത്തനോ സന്തികേ പഞ്ചസതഅമച്ചധീതരോ തത്തകേ അമച്ചപുത്തേ ദാസദാസിയോ ച ദത്വാ പരിബ്ബയത്ഥായ തേസം തേസം പഞ്ചസതസഹസ്സകഹാപണേ ച ദാപേസി. ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച ധാതുപുജനത്ഥായ സോളസസഹസ്സം കഹാപണം ദാപേസി.

തതോ ഗിരിഅഭയം പക്കോസാപേത്വാ, താത തുമ്ഹേ ഇധേവ നിച്ചം വസഥ. അമ്ഹാകം വിഹാരേ ച ആരാമികേസു ച അയ്യേസു ച അപ്പമത്തോ ഹോഹീതി ഓവദിത്വാ സബ്ബം തസ്സ നിയ്യാദേസി. ഥേരോ തസ്സ ഏവമാഹ? മഹാരാജ സമന്തതോ മഹാസീമം ബന്ധിതബ്ബന്തി. ബന്ധഥ ഭന്തേതി വുത്തേ? മഹാരാജ അകിത്തിതേന നിമിത്തേന സീമം ബന്ധിതും നസക്കാ, വിഹാരസ്സ പാചീന പച്ഛിമുത്തരദക്ഖിണതോ മഹാസീമം ബന്ധനായ നിമിത്തം സല്ലക്ഖേത്വാ ദേഹി, മയം സീമം ബന്ധിസ്സാമാതി ആഹ. രാജാ തുട്ഠോ സത്ത അമച്ചേ സബ്ബാലങ്കാരേന അലങ്കരിത്വാ സീമാനിമിത്തം കിത്തേത്വാ ആഗമനത്ഥം |ഓ൦.൦൦൬൮| പേസേസി. തേ പന സത്ത അമച്ചാ ചതുസു ദിസാസു നിമിത്തം സല്ലക്ഖേത്വാ പണ്ണേ ലിഖിത്വാ ആഹരിത്വാ രഞ്ഞോ അദംസു. രാജാ ഏകേകം സതകഹാപണം ദത്വാ ചതുസു ദിസാസു ആരക്ഖം ദാപേത്വാ സീമം ബന്ധന്തൂതി മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ നിവേദേസി. അഥ ഥേരോ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ ചേതിയങ്ഗണേ നിസീദിത്വാ വപ്പമാസകാളപക്ഖദ്വാദസദിവസേ സീമം ബന്ധിത്വാ നിട്ഠപേസി.

തത്ഥ സീമാനിമിത്തം ഏവം ജാനിതബ്ബം; പുരിമായ ദിസായ സിഗാല പാസാണം ഗതോ. തതോ മച്ഛസേലഗാമസ്സ വാമ പസ്സേന കോടസീമാ നാമ ഗാമക്ഖേത്തം വിസ്സജ്ജേത്വാ ഗണദ്വാരഗാമം ഗതോ. ചിത്തവാപിയാ ഉത്തരവാന കോടിതോ വരഗാമക്ഖേത്തേ പിട്ഠിപാസാണം ഗതോ. തതോ സാലികം നാമ മധുകരുക്ഖേ ഠീതപാസാണഥൂപസ്സ ഗതോ. തതോ വുത്തിക നാമ വാപിയാ ദക്ഖിണവാന കോടിതോ കണികാര സേലസ്സ ഗതോ. തതോ ഛന്നജ്ഝാപിതസേലസ്സ ഗതോ. തതോ കുക്കുടസിവ നാമ ഉപാസകസ്സ മധുകരുക്ഖേ ഠീതം ഥൂപം ഗതോ. തതോ സോണ്ഡം നാമ സേലം ഗതോ. തതോ സബരം നാമ പാസാണം ഗതോ. തതോ ഏലാലതിത്ഥസ്സ ഗതോ. തതോ സോബ്ഭ മജ്ഝിമേന ഗന്ത്വാ അസ്സബന്ധനം നാമ ഠാനം ഗതോ. തതോ പാസാണസ്സ മത്ഥകേ ഉദക കാകം നാമ നിഗ്രോധം ഗതോ. സോ രുക്ഖോ ഉദക കാകാനം വുസിത ഭാവേന ഏവം നാമ ജാതോ. തതോ തമ്ബതിത്ഥം നാമ ഗന്താ മഹാചാരികസ്സനാമ ഥൂപമഗ്ഗസ്സ ഗതോ. |ഓ൦.൦൦൬൯| തതോ അസ്സമണ്ഡലപിട്ഠിം ഗതോ. തതോ മഹാ കദമ്ബ പസ്സേ ഠീതം പാസാണഥൂപം ഗതോ. തതോ മഹാ രാജുവാപിയാ ഉത്തരകോടിയാ ഠീതം മഹാനിഗ്രോധരുക്ഖം ഗതോ. തതോ മഹാവനപിട്ഠിം ഗതോ. തതോ ലോണസാഗരസ്സ അന്തേ രജതസേലം ഗതോ. പുന ആവത്തിത്വാ സിഗാല പാസാണേയേവ ഠീതോ. ഇമം ഏത്തകം പദേസം സമന്തതോ പരിച്ഛിന്ദാപേത്വാ രാജാ അദാസി. വിഹാരസ്സ ബഹൂ ആരാമികേ ച (തേസം) വിവിധാനി ഉപകരണാനി (ച) ദാപേത്വാ സബ്ബേ പാകാരതോരണാദയോ കാരാപേത്വാ വിഹാരം നിട്ഠാപേത്വാ രോഹണമേവ ഗതോ.

രാജാ പസന്നഹദയോ മഹാപുഞ്ഞോ മഹാബലോ;

കാരേത്വാ ഉത്തമം ഥൂപം കഞ്ചനഗ്ഘീക സോഭിതം.

ബന്ധാപേത്വാ തതോ സീമം വട്ടഗാമഞ്ച സോളസ;

ദത്വാ ആരാമികാനഞ്ച സബ്ബുപകരണാനി ച.

തതോ സോ രോഹണം ഗന്ത്വാ മഹാസേനാപുരക്ഖതോ;

വിഹാരദേവിയാ സദ്ധിം മോദമാനോ വസീ തഹിം.

ഥേരോ പന തത്ഥേവ വിഹരന്തോ യോ ഇമസ്മിം വിഹാരേ വസന്തോ തഥാഗതസ്സ ഏകഗന്ധകുടിയം വുത്ഥോ വിയ ഭവിസ്സതീതി ഖ്യാകരിത്വാ തതോ പട്ഠായ സീലാചാരസമാധിസമാപത്തിപടിലദ്ധജളഭിഞ്ഞാപടിസമ്ഭിദപ്പത്തേഹി ഖീണാസവേഹി പരിവാരേത്വാ സബ്ബ ബുദ്ധഗുണം അനുസ്സരന്തോ ചിരം വസിത്വാ തത്ഥേവ അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബായി.

അനേകഗുണസമ്പന്നോ |ഓ൦.൦൦൭൦| തിസ്സത്ഥേരോ ബഹുസ്സുതോ;

ജനാനം സങ്ഗഹംകത്വാ നിബ്ബുതോ സോ അനാസവോ.

ഥേരാപി തേ സീലസമാധിയുത്താ,

ബഹുസ്സുതാ സാധുഗുണാഭിരാമാ;

പഞ്ഞാപഭാവായുപ്പന്നചിത്താ,

ഗുണാകരാ താനയുതാ ജനാനം.

പഹീനഭവസംസാരാ പഭിന്നപടിസമ്ഭിദാ;

നാമരൂപം സമാസന്തോ പേസലാ ഛിന്നബന്ധനാ.

സത്താനം ഉത്തമം സന്തിം കത്വാ ച ജനസങ്ഗഹം;

നിബ്ബുതാ തേ മഹാപഞ്ഞാ പദീപോച സുമാനസാ.

ഇതി അരിയജനപ്പസാദനത്ഥായ കതേ ധാതുവംസേ

ധാതുനിധാനാധികാരോ നാമ

പഞ്ചമോ പരിച്ഛേദോ.

ഇമിനാ |ഓ൦.൦൦൭൧| കാരാപിതവിഹാരാ കഥേതബ്ബാ; വിഹാരദേവീമഹാവിഹാരം, ഛാതപബ്ബത വിഹാരം, സമുദ്ദവിഹാരം, ചിത്തലപബ്ബതവിഹാരം, ഭദ്ദപാസാണദ്വാരവിഹാരം, അച്ഛഗല്ല വിഹാരം, കോളമ്ബതിസ്സപബ്ബതവിഹാരം, ഗണവിഹാരം, കാലകവിഹാരം, ദുക്ഖപാലക വിഹാരം, ഉച്ചങ്ഗണവിഹാരം, കോടിതിസ്സവിഹാരം, തസ്സ പന ഏകനാമം കത്വാ കാരാപിതേ മഹാഗാമേ തിസ്സമഹാവിഹാരാദിം കത്വാ ഏകസതഅട്ഠവീസവിഹാരാനി കതാനി അഹേസും.

അട്ഠവീസഏകസതവിഹാരഞ്ച മഹാരഹം;

വിഹാരദേവിയാ സദ്ധിം കാരാപേസി മഹായസോ.

തതോ പട്ഠായ രാജാ മഹാദാനം ദത്വാ പുഞ്ഞാനി കത്വാ തതോ ചുതോ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തി.

കത്വാനി പുഞ്ഞകമ്മാനി അനേകാനി മഹായസോ;

അത്ഥം ജനസ്സ കത്വാന ഗന്ത്വാന തുസിതം പുരം.

സോ തത്ഥ ദിബ്ബസമ്പത്തിം ചീരം ഭുഞ്ജിയ നന്ദിതോ;

മഹാവീഭവസമ്പന്നോ ദേവതാനം പുരക്ഖതോ.

തമ്പി സമ്പത്തിമോഹായ ജീവവലോകേ മനോരമേ;

ലോകുത്തരം സിവം ഖേമം ഇച്ഛന്തോ ആഗമിസ്സതി.

സോ തതോ ചുതോ ജമ്ബുദീപേ നിബ്ബത്തിത്വാ മേത്തേയ്യ ഭഗവതോ പിതാ സുബ്രഹ്മാ നാമ ഭവിസ്സതി. വിഹാരദേവീ തസ്സേവ മാതാ ബ്രഹ്മവതീ നാമ ബ്രാഹ്മണീ ഭവിസ്സതി. അഭയഗാമണീകുമാരോ തസ്സേവ മേത്തേയ്യസ്സ ഭഗവതോ പഠമഗ്ഗസാവകോ ഭവിസ്സതി. കനിട്ഠോ സദ്ധാതിസ്സോ ദുതിയഗ്ഗസാവകോ ഭവിസ്സതി.

ഏത്താവതാ നലാടധാതു സംവണ്ണനാ സമത്താ.

ധാതുവംസോ സമത്തോ.

അനേന |ഓ൦.൦൦൭൨| പുഞ്ഞകമ്മേന സംസരന്തോ ഭവാഭവേ;

സബ്ബത്ഥ പണ്ഡിതോ ഹോമീ സാരിപുത്തോവ പഞ്ഞവാ.

അരിമേദസ്സ ബുദ്ധസ്സ പബ്ബജിത്വാന സാസനേ;

നിബ്ബാനം പാപുണിത്വാന മുഞ്ചേമി ഭവബന്ധനാ.

അനേന മേ സബ്ബഭവാഭവേ’ഹം,

ഭവേയ്യമേകന്തപരാനുകമ്പീ;

കുലീ ബലീ ചേവ സതീ മതീ ച,

കവീഹിസന്തേഹി സദാ സമങ്ഗീ.

പഞ്ഞാവന്താനം അഗ്ഗോ ഭവതു.