ധാതുവംസോ |ഓ൦.൦൦൦൧|

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

൧. തഥാഗതസ്സാഗമനകഥാ

സമ്ബുദ്ധമതുലം സുദ്ധം ധമ്മം സങ്ഘം അനുത്തരം,

നമസ്സിത്വാ പവക്ഖാമി ധാതുവംസപ്പകാസനം;

തിക്ഖത്തുമഗമാ നാഥോ ലങ്കാദീപം മനോരമം,

സത്താനം ഹിതമിച്ഛന്തോ സാസനസ്സ ചിരട്ഠിതിം.

തത്ഥ തിക്ഖത്തുമഗമാ നാഥോ’തി അനമതഗ്ഗേ സംസാരവട്ടേ പരിനാമേത്വാ അപ്പതിസരണഭാവപ്പത്താനം ലോകിയലോകുത്തരസുഖനിപ്ഫാദനഭാവേന നാഥോ പതിസരണ ഭൂതോ ഭഗവാ ബുദ്ധധമ്മസങ്ഘരതനത്തയമഗ്ഗം ആചിക്ഖന്തോ ലങ്കാദീപം തിക്ഖത്തും ഗതോ. തത്ഥ പഠമഗമനേ താവ ബോധിമണ്ഡം ആരുയ്ഹ പുരത്ഥീമാഭിമുഖോ നിസീദിത്വാ സൂരിയേ അനത്ഥമിതേയേവ മാരബലം വിധമേത്വാ, പഠമയാമേ പുബ്ബേനിവാസഞാണം അനുസ്സരിത്വാ മജ്ഝിമയാമേ ചുതുപപാതഞാണം പത്വാ പച്ഛിമയാമാവസാനേ പച്ചയാകാരേ ഞാണം ഓതാരേത്വാ ദസബലചതുവേസാരജ്ജാദി ഗുണപതിമണ്ഡിതം സബ്ബഞ്ഞുതഞാണം പടിവിജ്ഝിത്വാ ബോധിമണ്ഡപ്പദേസേ അനുക്കമേന സത്തസത്താഹം വീതിനാമേത്വാ അട്ഠമേ സത്താഹേ അജപാലനിഗ്രോധമൂലേ നിസിന്നോ ധമ്മഗമ്ഭിരതം പച്ചവേക്ഖനേന അപ്പോസ്സുക്കതം ആപജ്ജമാനോ ദസസഹസ്സ ബ്രഹ്മപരിവാരേന സഹമ്പതിമഹാബ്രഹ്മുനാ ആയാചിതധമ്മദേസനോ ഹുത്വാ |ഓ൦.൦൦൦൨| ബുദ്ധചക്ഖുനാ ലോകം ഓലോകേന്തോ പഞ്ചവഗ്ഗിയാനം ഭിക്ഖുനം ബഹൂപകാരകം അനുസ്സരിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ കാസീനം പുരം ഗന്ത്വാ അഞ്ഞാകോണഡഞ്ഞപ്പമുഖേ അട്ഠാരസ ബ്രഹ്മകോടിയോ അമതം പായേന്തോ ധമ്മചക്കം പവത്തേത്വാ പക്ഖസ്സ പഞ്ചമിയം പഞ്ചവഗ്ഗിയേ സബ്ബേപി തേ അരഹന്തേ പതിട്ഠാപേത്വാ തം ദിവസമേവ യസകുലപുത്തസ്സ രത്തിഭാഗേ സോതാപത്തിഫലം ദത്വാ പുനദിവസേ അരഹന്തം ദത്വാ തസ്സ സഹായകേ ചതുപഞ്ഞാസജനേ അരഹന്തം പാപേത്വാ ഏവം ലോകേ ഏകസട്ഠിയാ അരഹന്തേസു ജാതേസു വുത്ഥവസ്സോ പവാരേത്വാ, ‘ചരഥ ഭിക്ഖവേ ചാരിക’ ന്തി ഭിക്ഖു ദിസാസു പേസേത്വാ സയം ഉരുവേലം ഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ കപ്പാസികവനസണ്ഡേ ഭദ്ദവഗ്ഗിയേ കുമാരേ തിംസജനേ വിനേത്വാ ഏഹിഭിക്ഖുഭാവേന പബ്ബാജേത്വാ ഉരുവേലം ഗന്ത്വാ അഡ്ഢുഡ്ഢാനി പാടിഹാരിയസഹസ്സാനി ദസ്സേന്തോ ഉരുവേലകസ്സപാദയോ സഹസ്സജടിലപരിവാരേ തേഭാതികജടിലേ വിനേന്തോ തത്ഥേവ വിഹാസി. അപരഭാഗേ അങ്ഗമഗധരട്ഠവാസിനോ ഉരുവേലകസ്സപസ്സ മഹായഞ്ഞം ഉപട്ഠാപേസും. സോ പന ഇച്ഛാചാരാഭിഭൂതോ ചിന്തേസി? ‘‘സചായം മഹാസമണോ ഇമസ്സ സമാഗമസ്സ മജ്ഝേ പാടിഹാരിയം കരേയ്യ ലാഭസക്കാരോ മേ പരിഹായിസ്സതി’’തി. തസ്സേവം പവത്തഅജ്ഝാസയം ഞത്വാ പാതോവ ഉത്തരകുരുതോ ഭിക്ഖം ആഹരിത്വാ അനോതത്തേ ആഹാരം പരിഭുഞ്ജിത്വാ സായന്ഹ സമയേ ഫുസ്സപുണ്ണമീഉപോസഥദിവസേ ലങ്കാദീപസ്സത്ഥായ ലങ്കാദീപമുപാഗമി.

തസ്സ പന ദീപസ്സ മഹാഗങ്ഗായ ദക്ഖിണപസ്സേ ആയാമതോ തിയോജനേ പുഥുലതോ ഏകയോജനപ്പമാണേ മഹാനാഗവനുയ്യാനേ യക്ഖസമാഗമസ്സ മജ്ഝേ തസ്സ ഉപരി മഹിയങ്ഗണഥൂപസ്സ പതിട്ഠാനട്ഠാനേ ആകാസേയേവ ഠീതോ വുട്ഠിവാതന്ധകാരം ദസ്സേത്വാ തേസം ഭയം ഉപ്പാദേസി. തേ ഭയേന ഉപദ്ദുതാ ‘‘കസ്സ നു ഖോ ഇമം കമ്മ’’ന്തി ഇതോ ചിതോ ഓലോകേന്തോ അദ്ദസംസു ഭഗവന്തം ആകാസേ നിസിന്നം. ദിസ്വാന ഭഗവന്തം അഭയം യാവിംസു. തേസം ഭഗവാ ആഹ?

‘‘സചേ |ഓ൦.൦൦൦൩| തുമ്ഹേ അഭയം ഇച്ഛഥ മയ്ഹം നിസജ്ജട്ഠാനസ്സ ഓകാസം ദേഥാ’’തി. സബ്ബേപി തേ തസ്സ നിസജ്ജട്ഠാനം അദംസു. ഭഗവാ നിസജ്ജായ ഓകാസം ഗഹേത്വാ തേസം ഭയം വിനോദേത്വാ തേഹി ദിന്നേ ഭുമിഭാഗേ ചമ്മഖണ്ഡം പത്ഥരിത്വാ നിസീദി. നിസിന്നോവ പന ഭഗവാ ചമ്മഖണ്ഡം പസാരേസി. തേ യക്ഖാ ഭീതതസിതാ അഞ്ഞത്ഥ ഗന്തും അസഹമാനാ സമന്തതോ സാഗരതീരേ രാസിഭൂതാ അഹേസും. സത്ഥാ ഗിരിദീപം ഇദ്ധാനുഭാവേന ആഹരിത്വാ ദസ്സേസി. തേസു തത്ഥ പതിട്ഠിതേസു പുന യഥാട്ഠാനേവ ഠപേത്വാ പത്ഥരിതചമ്മഖണ്ഡമ്പി സംഖിപി. തസ്മിം ഖണേ തതോ തതോ ദേവാ സന്നിപതിംസു. തേസം സമാഗമേ ധമ്മം ദേസേസി. അനേകേസം പാണകോടീനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസി. സരണേസു ച സീലേസു ച പതിട്ഠിതാ അസങ്ഖേയ്യാ അഹേസും. സുമനകൂടേ പന മഹാസുമനദേവോ സോതാപത്തിഫലം പത്വാ അത്തനോ പൂജനീയം ഭഗവന്തം യാചി. ഭഗവാ തേന യാചിതോ സീസം പാണിനാ പരാമസിത്വാ കേസധാതുംഗഹേത്വാ തസ്സ അദാസി. ദത്വാ ച പന ലങ്കാദീപം തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ പരിത്തം കത്വാ ആരക്ഖം സംവിധായ പുന ഉരുവേലമേവ ആഗതോ. സോ പന കേസധാതുയോ സുവണ്ണചങ്ഗോടകേനാദായ സത്ഥു നിസിന്നട്ഠാനേ നാനാരതനേഹി വിചിത്തം ഥൂപം പതിട്ഠാപേത്വാ ഉപരി ഇന്ദനീലമണിഥൂപികാഹി പിദഹിത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജേന്തോ വിഹാസി. പരിനിബ്ബുതേ പന ഭഗവതി സാരിപുത്തസ്സ അന്തേവാസികോ സരഭൂ നാമ ഥേരോ ഖീണാസവോ ചിതകതോ ഇദ്ധിയാ തഥാഗതസ്സ ഗീവട്ഠിം ആദായ തസ്മിം ഇന്ദനീലമണിഥൂപേ പതിട്ഠാപേത്വാ മേഘവണ്ണപാസാണേഹി ദ്വാദസഹത്ഥം ഥൂപം കാരാപേത്വാ ഗതോ. തതോ ദേവാനമ്പിയതിസ്സരഞ്ഞോ ഭാതാ ചൂളാഭയോ നാമ കുമാരോ തമബ്ഭുതം ചേതിയം ദിസ്വാ അഭിപ്പസന്നോ തം പടിച്ഛാദേന്തോ തിംസഹത്ഥം ചേതിയം പതിട്ഠാപേസി. പുന ദുട്ഠഗാമണീ അഭയമഹാരാജാ തം പടിച്ഛാദേത്വാ അസീതിഹത്ഥം കഞ്ചുകചേതിയം കാരാപേസി. മഹിയങ്ഗണ |ഓ൦.൦൦൦൪| ഥൂപസ്സ പതിട്ഠാനാധികാരോ ഏവം വിത്ഥാരതോ വേദിതബ്ബോ?

ബോധിം പത്വാന സമ്ബുദ്ധോ ബോധിമൂലേ നരാസഭോ

നിസീദിത്വാന സത്താഹം പാടിഹീരം തതോ അകാ.

തതോ പുബ്ബുത്തരേ ഠത്വാ പല്ലങ്കാ ഈസകേ ജിനോ

അനിമിസേന നേത്തേന സത്താഹം തം ഉദിക്ഖയി.

ചങ്കമിത്വാന സത്താഹം ചക്ഖമേ രതനാമയേ

വിചിനിത്വാ ജിനോ ധമ്മം വരം സോ രതനാഘരേ.

അജപാലമ്ഹി സത്താഹം അനുഭോസി സമാധിജം

രമ്മേ ച മുചലിന്ദസ്മിം വിമുത്തിസുഖമുത്തമം.

രാജായതനമൂലമ്ഹി സത്തരത്തിന്ദിവം വസീ

ദന്തപോനോദകം സക്കോ അദാസി സത്ഥുനോ തദാ.

ചതുഹി ലോകപാലേഹി സിലാപത്തം സമാഹടം ചതുക്കമേകകം കത്വാ അധിട്ഠാനേന നായകോ.

വാണിജേഹി തദാ ദിന്നം മന്ഥഞ്ച മധുപിണ്ഡികം

തഹിം പന ഗഹേത്വാന ഭത്തകിച്ചം അകാ ജിനോ.

ഗണ്ഹിംസു സരണം തസ്സ തപുസ്സഭല്ലികാ ഉഭോ

സരണം അഗമും തേ തം സത്ഥു ദിന്നസിരോരുഹാ.

ഗന്ത്വാന തേ സകം രട്ഠം ഥൂപം കത്വാ മനോരമം

നമസ്സിംസു ച പൂജേസും ദ്വേഭാതികോപാസകാ.

ഇതി സോ സത്തസത്താഹം വീതിനാമേസി നായകോ?

ബ്രഹ്മുനാ യാചിതോ സത്ഥാ ധമ്മചക്കം പവത്തിതും.

തതോ ബാരാണസിം ഗന്ത്വാ ധമ്മചക്കം പവത്തയി

കോണ്ഡഞ്ഞോ ദേസിതേ ധമ്മേ സോതാപത്തിഫലം ലഭി.

ബ്രഹ്മാനോ’ട്ഠാരസകോടീ ദേവതാ ച അസങ്ഖിയാ

സോതാപത്തിഫലം പത്താ ധമ്മചക്കേ പവത്തിതേ.

പത്തോ |ഓ൦.൦൦൦൫| പാടിപദേ വപ്പോ ഭദ്ദിയോ ദുതിയേ ഫലം,

തതിയേ ച മഹാനാമോ അസ്സജീ ച ചതുത്ഥീയം.

തേ സബ്ബേ സന്നിപാതേത്വാ പഞ്ച’മേ പഞ്ചവഗ്ഗിയേ,

അനത്തസുത്തം ദേസേത്വാ ബോധിയഗ്ഗ ഫലേന തേ.

ബോധിം പാപേത്വാ പഞ്ചാഹേ യസത്ഥേരാദികേ ജനേ,

തതോ മഗ്ഗന്തരേ തിംസകുമാരേ ഭദ്ദവഗ്ഗിയേ.

ഉരുവേലം തതോ ഗന്ത്വാ ഉരുവേലായ സഞ്ഞിതം,

ഉരുവേലേനനുഞ്ഞാതോ ഉരുവേലനാഗം ദമി.

തം തം ദമീ ജിനോ നാഗം ദമനേന ഉരാദിഗം,

തഥാഗതം നിമന്തിംസു ദിസ്വാ തേ പാടിഹാരിയം.

ഇധേവ വനസണ്ഡസ്മിം വിഹാരേത്വാ മഹാമുനീ,

ഉപട്ഠാഹാമസേ സബ്ബേ നിച്ചഭത്തേന തം മയം.

ഉരുവേലകസ്സപസ്സ മഹായഞ്ഞേ ഉപട്ഠിതേ,

തസ്സ’ത്തനോ നാഗമനേ ഇച്ഛാചാരം വിജാനിയ.

ഉത്തരകുരുതോ ഭിക്ഖം ഹരിത്വാ ദിപദുത്തമോ,

അനോതത്തദഹേ ഭുത്വാ സായന്ഹ സമയേ സയം.

ബോധിതോ നവമേ മാസേ ഫുസ്സപുണ്ണമിയം ജിനോ,

ലങ്കാദീപം വിസോധേതും ലങ്കാദീപമുപാഗമി.

യക്ഖേ ദമിത്വാ സമ്ബുദ്ധോ ധാതും ദത്വാന നായകോ,

ഗന്ത്വാന ഉരുവേലം സോ വസീ തത്ഥ വനേ ജിനോ.

പഠമഗമനകഥാ സമത്താ.

ദുതിയഗമനേ പന ബോധിതോ പഞ്ചമേ വസ്സേ ജേതവനമഹാവിഹാരേ വസന്തോ ചൂളോദര’മഹോദരാനം മാതുലഭാഗിനേയ്യാനം നാഗാനം മണിപല്ലങ്കം നിസ്സായ സങ്ഗാമം പച്ചുപട്ഠിതം ദിസ്വാ സയം പത്തചീവരമാദായ ചിത്തമാസസ്സ കാളപക്ഖേ ഉപോസഥദിവസേ |ഓ൦.൦൦൦൬| നാഗദീപം ഗന്ത്വാ തേസം സങ്ഗാമമജ്ഝേ ആകാസേ നിസിന്നോ അന്ധകാരം അകാസി. തേ അന്ധകാരാഭിഭൂതേ സമസ്സാസേത്വാ ആലോകം ദസ്സേത്വാ അത്തനോ സരണഭൂതാനം തേസം സാമഗ്ഗികരണത്ഥം ഫലഭരിതരുക്ഖം ചാലേന്തോ വിയ ധമ്മം ദേസേസി. തേ ഉഭോപി ധമ്മേ പസീദിത്വാ തമ്പി പല്ലങ്കം തഥാഗതസ്സ അദംസു. ഭഗവാ പല്ലങ്കേ നിസിന്നോ ദിബ്ബന്നപാനേഹി സന്തപ്പിതോ ഭത്താനുമോദനം കത്വാ അസീതികോടിയോ നാഗേ സരണേസു ച സീലേസു ച പതിട്ഠാപേസി. തസ്മിം സമാഗമേ മഹോദരസ്സ മാതുലോ മണിഅക്ഖികോ നാമ നാഗരാജാ ഭഗവന്തം പുന കല്യാണിദേസമാഗമനത്ഥം. അയാചി. ഭഗവാ പന തുണ്ഹീഭാവേന അധിവാസേത്വാ ‘‘ജേതവനമേവ ഗതോ.

ഏവഞ്ഹി സോ നാഗദീപം ഉപേതോ,

മാരാഭിഭു സബ്ബവിദു സുമേധോ;

ദമേത്വ നാഗേ കരുണായുപേതോ,

ഗന്ത്വാ വസീ ജേതവനേ മുനിന്ദോ.

ദുതിയഗമനകഥാ സമത്താ.

തതിയഗമനേ പന ബോധിതോ അട്ഠമേ വസ്സേ ജേതവനമഹാവിഹാരേ വിഹരന്തോ ഭഗവാ? ‘‘മമ പരിനിബ്ബാനതോ പച്ഛാ തമ്ബപണ്ണിദീപേ സാസനം പതിട്ഠഹിസ്സതി, സോ ദീപോ ബഹു ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീഉപാസകോപാസികാദി അരിയഗണസേവിതോ കാസാവപജ്ജോതോ ഭവിസ്സതി, മയ്ഹം ചതുന്നം ദാഠാധാതുനം അന്തരേ ഏകാ ദാഠാ ച ദക്ഖിണഅക്ഖധാതു ച നലാടധാതു ച രാമഗാമവാസീഹി ലദ്ധോ ഏകകോട്ഠാസോ ച അഞ്ഞേ ബഹുസരീരധാതു ച കേസധാതുയോ ച തത്ഥേവ പതിട്ഠഹിസ്സന്തി അനേകാനി സങ്ഘാരാമസഹസ്സാനി ച. ബുദ്ധധമ്മസങ്ഘരതനേ പതിട്ഠിതസദ്ധോ മഹാജനോ ഭവിസ്സതി. തസ്മാ ലങ്കാദീപം ഗന്ത്വാ തത്ഥ സമാപത്തിം സമാപജ്ജിത്വാ ആഗന്തും വട്ടതീ ‘‘തി ചിന്തേത്വാ ആനന്ദത്ഥേരം ആമന്തേസി? ‘‘ആനന്ദ ചതുപടിസമ്ഭിദപ്പത്താനം പഞ്ചസതമഹാഖീണാസവാനം ഭിക്ഖൂനം പടിവേദേസി. അമ്ഹേഹി സദ്ധിം ഗന്തബ്ബ ‘‘ന്തി. ആനന്ദത്ഥേരോ കപിലവത്ഥുകോളിയ നഗരവാസീനം പഞ്ചസതമഹാഖീണാസവാനം ഭിക്ഖൂനം പടിവേദേസി. തേ പടിവേദിതാ പഞ്ചസതഖീണാസവാ പത്തചീവരധാരാ ഹുത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ |ഓ൦.൦൦൦൭| അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ നമസ്സമാനാ അട്ഠംസു. സത്ഥുനോ പന സലലായ നാമ ഗന്ധകുടിയാ അവിദൂരേ രത്തസേതനീലുപ്പലകുമുദപദുമപുണ്ഡരീകസതപത്തസഹസ്സപത്തജലജേഹി സോഗന്ധിക നാനാപുപ്ഫേഹി സഞ്ചന്നാ,സുഭസോപാനാ, പസാദിതസമതിത്തികകാകപേയ്യസുരമണീയസീതലമധുരോദകാ സുഫുല്ലപുപ്ഫഫലധാരിത നാനാവിധവിചിത്തസാലസലലചമ്പകാസോകരുക്ഖാനാഗരുക്ഖാദീഹി സുസജ്ജിതഭൂമിപദേസാ അച്ചന്തരമണിയാ പോക്ഖരണീ അത്ഥി. തത്ഥ അധിവത്ഥോ മഹാനുഭാവോ സുമനോനാമ നാഗരാജാ സോളസസഹസ്സമത്താഹി നാഗമാണവികാഹി പരിവുതോ മഹന്തം സിരിസമ്പത്തിം അനുഭവമാനോ തഥാഗതസ്സ രൂപസോഭഗ്ഗപ്പത്തം അത്തഭാവം ഓലോകേത്വാ മഹന്തം സുഖസോമനസ്സം അനുഭവമാനോ അത്തനോ മാതരം നന്ദനാഗമാനവികം ഗരുട്ഠാനേ ഠപേത്വാ തസ്സാ വേയ്യാവച്ചം കുരുമാനോ തസ്മിംയേവ പോക്ഖരണിം അജ്ഝാവസതി. സത്ഥാ പന അത്തനോ ഗമനം സംവിധാനാനന്തരേ സുമനം നാഗരാജാനം അവിദുരേ ഠിതം ആമന്തേത്വാ സപരിവാരോ ആഗച്ഛാ ഹീതി ആഹ. സോ സാധുതി സമ്പടിച്ഛിത്വാ അത്തനോ പരിവാരേ ഛകോടിമത്തേ നാഗേ ഗഹേത്വാ സുപുപ്പീതചമ്പകരുക്ഖം തഥാഗതസ്സ സൂരിയരംസിനിവാരണത്ഥം ഛത്തം കത്വാ ഗണ്ഹി. അഥ ഭഗവാ രവിരസ്മിപത്ഥടസുവണ്ണപബ്ബതോ വിയ വിരോചമാനോ അത്തനോ പത്തചീവരമാദായ ആകാസം അബ്ഭൂഗ്ഗഞ്ഛി. സത്ഥാരം പരിവാരേത്വാ ഠീതാ തേ പഞ്ചസതഖീണാസവാപി സകം സകം പത്തചീവരമാദായ ആകാസം ഉഗ്ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം പരിവാരയിംസു. സത്ഥാ പഞ്ചസതഖീണാസവപരിവുതോ വിസാഖപുണ്ണമുപോസഥദിവസേ കല്യാണിയം ഗന്ത്വാ മഹാരഹേ മണ്ഡപമജ്ഝേ പഞ്ഞത്തവര ബുദ്ധാസനേ പഞ്ചസതഖീണാസവപരിവുതോ ഹുത്വാ നിസീദി.

അഥ മണിഅക്ഖികോ നാമ നാഗരാജാ ബുദ്ധപമുഖം ഭിക്ഖു സങ്ഘം അനേകേഹി ദിബ്ബേഹി ഖജ്ജഭോജ്ജേഹി സന്തപ്പേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. സത്ഥാ തസ്സ ഭത്താനുമോദനം കത്വാ സുമനകുടേ പദലഞ്ഛനം ദസ്സേത്വാ തസ്മിം പബ്ബതപാദേ അനേകപാദപാകിണ്ണഭൂമിപ്പദേസേ നിസിന്നോ ദിവാവിഹാരം കത്വാ തതോ വുട്ഠായ ദീഘവാപിചേതിയട്ഠാനേ സമാപത്തിം സമാപജ്ജി. മഹാപഥവീ ഉദകപരിയന്തം കത്വാ സതവാരം സഹസ്സവാരം സങ്കമ്പി. തത്ഥ മഹാസേനം നാമ ദേവപുത്തം ആരക്ഖത്ഥായ നിവത്തേത്വാ തതോ |ഓ൦.൦൦൦൮| വുട്ഠായ മഹാഥൂപട്ഠാനേ തഥേവ സമാപത്തിം സമാപജ്ജി. മഹാപഥവി തഥേവ കമ്പി. തത്രാപി വിസാലരൂപ ദേവപുത്തം ആരക്ഖം ഗണ്ഹനത്ഥായ ഠപേത്വാ തതോ വുട്ഠായ ഥൂപാരാമ ചേതിയട്ഠാനേ തഥേവ നിരോധസമാപത്തിം സമാപജ്ജി. മഹാപഥവീ തഥേവ കമ്പി. തത്ഥ ച പഥവിപാല ദേവപുത്തം ആരക്ഖത്ഥായ. നിവത്തേത്വാ തതോ വുട്ഠായ മരിചവട്ടിചേതിയട്ഠാനം ഗന്ത്വാ പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം സമാപത്തിം അപ്പയി. പഥവി തഥേവ കമ്പി. തസ്മിം ഠാനേ ഇന്ദകദേവപുത്തം ആരക്ഖം ഗണ്ഹനത്ഥായ ഠപേസി. തതോ വുട്ഠായ കാചരഗാമചേതിയട്ഠാനേ തഥേവ സമാപത്തിം സമാപജ്ജി. പഥവി തഥേവ കമ്പി. (തസ്മിം ഠാനേ മഹാഘോസ ദേവപുത്തം ആരക്ഖം ഗണ്ഹനത്ഥായ നിയ്യാദേസി) ഏതസ്മിം മഹാചേതിയട്ഠാനേ മഹാഘോസം നാമ ദേവപുത്തം ആരക്ഖം ഗഹണത്ഥായ നിവത്തേത്വാ തതോ വുട്ഠായ തിസ്സമഹാവിഹാരചേതിയട്ഠാനേ തഥേവ സമാപത്തിം സമാപജ്ജി. പഥവി തഥേവ കമ്പി. തത്ഥ മണിമേഖലം നാമ ദേവധീതരം ആരക്ഖം ഗാഹാപേത്വാ തതോ നാഗമഹാവിഹാരചേതിയട്ഠാനേ തഥേവ സമാപത്തിം സമാപജ്ജി. പഥവി തഥേവ കമ്പി. തസ്മിമ്പി മഹിന്ദം നാമ ദേവപുത്തം ആരക്ഖം ഗഹണത്ഥായ ഠപേസി. തതോ വുട്ഠായ മഹാഗങ്ഗായ ദക്ഖിണദിസാഭാഗേ സേരു നാമ ദഹസ്സ അന്തേ വരാഹ നാമ സോണ്ഡിമത്ഥകേ അതിമനോരമം ഉദകബുബ്ബുളകേലാസകൂടപടിഭാഗം ചേതിയം പതിട്ഠഹിസ്സതീ’തി പഞ്ചസതഖീണാസവേഹി സദ്ധിം നിരോധസമാപത്തിം സമാപജ്ജി. ബഹലഘനമഹാപഥവി പരിബ്ഭമിതകുമ്ഭകാരചക്കം വിയ പഭിന്തമദമഹാ ഹത്ഥിനാഗസ്സ കുഞ്ചനാദകരണം വിയ ഉച്ഛുകോട്ടന യന്ത-മുഖസദ്ദോ |ഓ൦.൦൦൦൯| വിയ (ച) സതവാരം സഹസ്സവാരം നദമാനാ സോമനസ്സപ്പത്താ വിയ സകലലങ്കാദീപം ഉന്നാദം കുരുമാനാ സംകമ്പി. തതോ വുട്ഠായ സുമനനാഗരഞ്ഞോ ഹത്ഥേസു ഠിത ചമ്പകരുക്ഖതോ പുപ്ഫാനി ആദായ തത്ഥ പൂജേത്വാ പുനപ്പുനം തം ഓലോകേസി. സോ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ മയാ ഭന്തേ കിം കത്തബ്ബന്തി പുച്ഛി. ഇമസ്സ ഠാനസ്സ ആരക്ഖം കരോഹീതി ആഹ. സോ തം സുത്വാ ഭന്തേ തുമ്ഹാകം ഗന്ധകുടിം മമ ആരക്ഖം കരോന്തസ്സ രൂപസോഭഗ്ഗപ്പത്തം അസീത്യാനുബ്യഞ്ജനബ്യാമപ്പഭാദ്വത്തിംസമഹാപുരിസലക്ഖണവിചിത്തം ദസ്സനാനുത്തരിയഭൂതം പസ്സന്തസ്സ മനോസിലാതലേ സീഹനാദം നദന്തോ തരുണസീഹോ വിയ ഗജ്ജന്തോ പാവുസ്സകമഹാമേഘോ വിയ ആകാസഗങ്ഗം ഓതരന്തോ വിയ രതനദാമം ഗന്ഥേന്തോ വിയ ച അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതം സവനീയസരം വിസ്സജ്ജേത്വാ ബ്രമ്ഹഘോസം നിച്ഛാരേന്തോ നാനാനയേഹി വിചിത്തകഥം കഥയമാനാനം സവനാനുരിത്തയഭൂതം സംസാരണ്ണവനിമുഗ്ഗാനം താരണസമത്ഥം മധുര ധമ്മദേസനം സുണന്തസ്സ, ഞാണിദ്ധിയാ കോടിപ്പത്തേ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാദയോ അസീതിമഹാസാവകേ പസ്സന്തസ്സ, തത്ഥേവ മയ്ഹം വസനം രുച്ചതി. ന സക്കോമി അഞ്ഞത്ഥ തുമ്ഹേഹി വിനാ വസിതുന്തി ആഹ. ഭഗവാ തസ്സ കഥം സുത്വാ നഗരാജ, ഇമം പദേസം തയാ ചിരം വസിതട്ഠാനം. കകുസന്ധസ്സ ഭഗവതോ ധാതു ഇമസ്മിംയേവ ഠാനേ പതിട്ഠിതാ, ത്വമേവ തസ്മിം കാലേ വരനിദ്ദോ നാമ നാഗരാജാ ഹുത്വാ തസ്സാ ധാതുയാ ആരക്ഖം ഗഹേത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കരോന്തോ ചിരം വിഹാസി. പുന കോണാഗമനസ്സ ഭഗവതോ ധാതു ഇമസ്മിംയേവ ഠാനേ പതിട്ഠിതാ ത്വമേവ തസ്മിം കാലേ ജയസേനോ നാമ ദേവപുത്തോ ഹുത്വാ തസ്സാ ധാതുയാ ആരക്ഖം ഗഹേത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കത്വാ തത്ഥേവ ചിരം വിഹാസി. പുന കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ ധാതു ഇമസ്മിംയേവ ഠാനേ പതിട്ഠിതാ. ത്വമേവ തസ്മിം കാലേ ദീഘസാലോ നാമ നാഗരാജാ ഹുത്വാ തായ ധാതുയാ ആരക്ഖം ഗഹേത്വാ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കരോന്തോ വിഹാസി. മയി പന പരിനിബ്ബുതേ കാകവണ്ണതിസ്സമഹാരാജാ മയ്ഹം നലാടധാതും ഇമസ്മിംയേവ |ഓ൦.൦൦൧൦| ഠാനേ പതിട്ഠാപേസ്സതി, തസ്മാ ത്വം ഇമസ്സ ഠാനസ്സ ആരക്ഖം കരോഹീതി വത്വാ പഞ്ചസീലേസു പതിട്ഠാപേത്വാ പഞ്ചസതഖീണാസവേഹി സദ്ധിം ചേതിയട്ഠാനം പദക്ഖിണം കത്വാ ത്വം അപ്പമത്തോ ഹോഹീതി വത്വാ ആകാസം ഉപ്പതിത്വാ ജേതവനമേവ ഗതോ.

തസ്സ പന നാഗരഞ്ഞോ മാതാ ഇന്ദമാനവികാ നാമ ആഗന്ത്വാ തഥാഗതം വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം ഠിതാ, ഭന്തേ മമ പുത്തോ സുമനോ നാമ നാഗരാജാ കുഹിന്തി ആഹ. തവ പുത്തോ തമ്ബപണ്ണിദീപേ മഹാവാലുകഗങ്ഗായ ദക്ഖിണഭാഗേ സേരു നാമ ദഹസ്സ സമീപേ വരാഹ നാമ സോണ്ഡിയം സമാധി അപ്പിതത്താ അത്തനോ പരിവാരേ ഛകോടിമത്തേ നാഗേ ഗഹേത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ഭന്തേ ഇതോ പട്ഠായ തുമ്ഹാകം ദസ്സനം ദുല്ലഭം, ഖമഥ മേതി അച്ചയം ദേസേത്വാ മഹതിം നാഗസമ്പത്തിം ഗഹേത്വാ പുത്തസ്സ സുമനനാഗരാജസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ മഹതിം ഇസ്സരിയസമ്പത്തിം അനുഭവന്തി തത്ഥേവ ആരക്ഖം ഗഹേത്വാ ചിരം വിഹാസി.

മഹാപഞ്ഞോ മഹാസദ്ധോ മഹാവീരോ മഹാഇസി,

മഹാബലേന സമ്പന്നോ മഹന്തഗുണഭുസിതോ;

ഗന്ത്വാന തമ്ബപണ്ണിം സോ സത്താനുദ്ദയമാനസോ,

ഗന്ത്വാ നാഗവരം ദീപം അഗാ ജേതവനം വിദു.

അതിസയമതിസാരോ സാരദാനം കരോന്തോ,

അതിഅധിരമണിയോ സബ്ബലോകേകനേത്തോ;

അതിഗുണധരണീയോ സബ്ബസത്തേ തമഗ്ഗം,

അതിവിപുലദയോ താനേതുമാഗാ സുദീപം.

തതിയഗമനകഥാ സമത്താ.

ഇതി അരിയജനപസാദനത്ഥായ കതേ ധാതുവംസേ തഥാഗതസ്സ ഗമനം നാമ പഠമോ പരിച്ഛേദോ.

ആഗന്ത്വാ തമ്ബപണ്ണിം സോ സത്താനുദ്ദയമാനസോ

പുന ഗന്ത്വാ നാഗദീപം അഗാ ജേതവനം വരം

അതിസയമതിസാരോ സാരദാനേക രത്തോ

അതിധിതിരമണിയോ സബ്ബലോകേകനേത്തോ

അതിഗുണരമണീയം സബ്ബസന്തേകമഗ്ഗം

അതിവിപുലദയത്താ ലങ്കമാഗാ സുദീപം

ഇതി സീഹളഭാസായ കതേ ധാതുവംസേ ദിസ്സതേ.

൨. |ഓ൦.൦൦൧൧| പരിനിബ്ബാനകഥാ

സത്ഥാ പന തതോ പഞ്ചചത്താലീസവസ്സാനി തിപിടകപരിയത്തിധമ്മം ദേസേത്വാ വേനേയ്യജനേ സംസാരതോ ചതുഅരിയമഗ്ഗഫലപടിലാഭവസേന ഉദ്ധാരേത്വാ നിബ്ബാനേ പതിട്ഠാപേത്വാ പച്ഛിമേ കാലേ വേസാലിനഗരം ഉപനിസ്സായ ചാപാലചേതിയം നിസ്സായ വിഹരന്തോ മാരേന പരിനിബ്ബാനത്ഥായ ആരാധിതോ സതോ സമ്പജാനോ ആയുസങ്ഖാരേ വിസ്സജ്ജേസി. തസ്സ വിസ്സട്ഠഭാവം ആനന്ദോയേവ അഞ്ഞാസി. അഞ്ഞോ കോചിപി ജാനന്തോ നാമ നത്ഥി. തസ്മാ ഭിക്ഖുസങ്ഘമ്പി ജാനാപേസ്സാമീതി ജേതവനമഹാവിഹാരം ഗന്ത്വാ സബ്ബം ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഭിക്ഖവേ തഥാഗതസ്സ ന ചിരസ്സേവ തിണ്ണം മാസാനം അച്ചയേന പരിനിബ്ബാനം ഭവിസ്സതി, തുമ്ഹേ സത്തതിംസബോധി പക്ഖിയധമ്മേസു സമഗ്ഗാ ഹുത്വാ ഏകീഭാവാ ഹോഥ, തുമ്ഹേ വിവാദം മാ കരോഥ. അപ്പമാദേന തിസ്സോ സിക്ഖാ സമ്പാദേഥാതി വത്വാ പുന ദിവസേ വേസാലിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പിണ്ഡപാതാ പടിക്കമിത്വാ ഭണ്ഡഗാമം ഗതോ. ഭണ്ഡഗാമതോ ഹത്ഥിഗാമം ഹത്ഥിഗാമതോ അമ്ബഗാമം അമ്ബഗാമതോ ജമ്ബുഗാമം ജമ്ബുഗാമതോ നിഗ്രോധഗാമം നിഗ്രോധഗാമതോ ഭോഗനഗരം ഭോഗനഗരതോ പാവാനഗരം പാവാനഗരതോ കുസിനാരാനഗരം പത്തോ. തത്ഥ യമകസാലാനമന്തരേ ഠീതോ ആനന്ദത്ഥേരം ആമന്തേത്വാ ഉന്തരസീസകം കത്വാ മഞ്ചകം പഞ്ഞാപേഹി കിലന്തോസ്മി ആനന്ദ നിപജ്ജിസ്സാമി’തി ആഹ. തം സുത്വാ ആനന്ദത്ഥേരോ ഉത്തരസീസകം കത്വാ മഞ്ചകം പഞ്ഞാപേത്വാ ചതുഗ്ഗുണം സങ്ഘാടിം അത്ഥരിത്വാ പഞ്ചചത്താലീസവസ്സാനി അസയിതബുദ്ധസേയ്യം സയന്തോ ദക്ഖിണപസ്സേന സതോ സമ്പജാനോ അനുട്ഠാനസഞ്ഞം മനസികരിത്വാ സീഹസേയ്യം കപ്പേസി.

അതീതമദ്ധാന ഭവേ ചരന്തോ,

അനന്തസത്തേ കരുണായുപേതോ;

കത്വാന പുഞ്ഞാനി അനപ്പകാനി,

പത്തോ സിവം ലോകഹിതായ നാഥോ.

ഏവം |ഓ൦.൦൦൧൨| ഹി സോ ദസബലോപി വിഹീനഥാമോ,

യമസ്സ സാലാന നിപജ്ജി മജ്ഝേ;

കത്വാന സഞ്ഞഞ്ഹി അനുട്ഠഹാനം,

സ ഇദ്ധിമാ മാരമുഖം പവിട്ഠോ.

തസ്മിം ഖണേ സമകസാലാ സുപുപ്ഫിതാ അഹേസും. ന കേവലം യമകസാലായേവ സുപുപ്ഫീതാ, അഥ ഖോ ദസസഹസ്സീ ലോകധാതു ചക്കവാളേസു സാലരുക്ഖാപി പുപ്ഫിതാ. ന സാലരുക്ഖായേവ സുപുപ്ഫിതാ, അഥ ഖോ യം കിഞ്ചി പുപ്ഫുപഗഫലൂപഗ രുക്ഖജാതം സബ്ബമ്പി പുപ്ഫഞ്ച ഫലഞ്ച ഗണ്ഹി. ജലേസു ജലപദുമാനി ഥലേസു ഥലപദുമാനി ഖന്ധേസു ഖന്ധപദുമാനി സാഖാസു സാഖാപദുമാനി ലതാസു ലതാപദുമാനി ആകാസേ ഓലമ്ബപദുമാനി പിട്ഠിപാസാണേ ഹിന്ദിത്വാ സതപത്തപദുമാനി സുപുപ്ഫിതാനി അഹേസും. പഥവിതോ യാവ ബ്രഹ്മലോകോ താവ ദസസഹസ്സി ചക്കവാളാ ഏകമാലാഗുണാ വിയ അഹേസും. ദേവാ ആകാസതോ ദിബ്ബമന്ദാരവപാരിച്ഛത്തകകോവിളാരപുപ്ഫാനി ച ചന്ദനചുണ്ണാനി ച സമാകിരന്തി. ദിബ്ബതുരിയസങ്ഗിതിയോ ച അന്തലിക്ഖേ പവത്തന്തി. അനേകാനി അച്ഛരിയസഹസ്സാനി അഹേസും. ഏവം പൂജാവിസേസേ പവത്തമാനേ പഠമയാമേ സുഭദ്ദപരിബ്ബാജകം വിനേത്വാ മജ്ഝിമയാമേ ദസസഹസ്സി ലോകധാതു ദേവതാനം അനുസാസിത്വാ പച്ഛിമയാമാവസാനേ പഠമജ്ഝാനം സമാപജ്ജിത്വാ തതോ വുട്ഠായ ദുതിയജ്ഝാനം ചതുത്ഥജ്ഝാനം സമാപജ്ജി. തതോ വുട്ഠായ ആകാസാനഞ്ചായതനം വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം സമാപജ്ജിത്വാ തതോ വുട്ഠായ നിരോധസമാപത്തിം സമാപജ്ജി. തതോ വുട്ഠായ പഠമജ്ഝാനം ദുതിയജ്ഝാനം തതിയജ്ഝാനം ചതുത്ഥജ്ഝാനഞ്ച സമാപജ്ജി. തതോ വുട്ഠായ ഏത്ഥന്തരതോ അനുപാദിസേസനിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബായി.

മഹാമോഹതമം ഹന്ത്വാ സത്താനം ഹദയസ്സിതം,

രവീവ ജോതമാനോ സോ ലോകസ്സ അനുകമ്പകോ;

വസ്സാനി |ഓ൦.൦൦൧൩| പഞ്ചതാലീസം കത്വാ സത്തഹിതം ബഹും,

അധുനാ അഗ്ഗിക്ഖന്ധോവ പരിനിബ്ബായി സോ ജിനോ.

ഏവം പന ഭഗവതി പരിനിബ്ബുതേ വിസ്സകമ്മദേവപുത്തോ തഥാഗതസ്സ സരീരപ്പമാണം വരദോണിം രതനേഹി മാപേത്വാ വിസുദ്ധകപ്പാസേഹി തഥാഗതസ്സ സരീരം വേഠേത്വാ രതനദോണിയം പക്ഖിപിത്വാ ഗന്ധതേലേഹി പൂരേത്വാ അപരായ ദോണിയാ പിദഹിത്വാ സബ്ബഗന്ധദാരുചിതകം കത്വാ യേഭുയ്യേന ദേവതായോ ലോഹിതചന്ദനഘടികായോ ആദായ ചിതകായം പക്ഖിപിത്വാ അഗ്ഗിം ഗാഹാപേതും നാസക്ഖിംസു. കസ്മാ? മഹാകസ്സപത്ഥേരസ്സ അനാഗതത്താ. സോ ആയസ്മാ മഹാകസ്സപത്ഥേരോ യേഭുയ്യേന ബഹുന്നം ദേവാനം പിയോ മനാപോ. ഥേരസ്സ ഹി ദാനം ദത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്താനം പമാണോ നാമ നത്ഥി. തസ്മാ ദേവതാ തസ്മിം സമാഗമേ അത്തനോ കുലൂപഗത്ഥേരം അദിസ്വാ അമ്ഹാകം മഹാകസ്സപത്ഥേരോ കുഹിന്തി ഓലോകേന്തോ അത്തനോ പരിവാരേഹി പഞ്ചമത്തേഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം മഗ്ഗം പടിപന്നോതി ഞത്വാ യാവ ഥേരോ ഇമസ്മിം ന സമ്പത്തോ ചിതകം താവ ന പജ്ജലതുതി അധിട്ഠഹിംസു. തസ്മിം കാലേ ഥേരോ യേഭുയ്യേന തേരസധുതങ്ഗധരേഹി പഞ്ചമത്തേഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം ആഗന്ത്വാ ചിതകം തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ പാദപസ്സേ ഠീതോ, ഭന്തേ തുമ്ഹാകം ദസ്സനത്ഥായ ഇതോ കപ്പസതസഹസ്സമത്ഥകേ പദുമുത്തരസത്ഥുനോ പാദമുലേ അഭിനീഹാരതോ പട്ഠായ അവിജഹിത്വാ ആഗതോ. ഇദാനി മേ അവസാനദസ്സനന്തി പാദേ ഗഹേത്വാ വന്ദിതും അധിട്ഠാസി.

മഹാകസ്സപഥേരോ സോ ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതോ;

ഏകംസം ചീവരം കത്വാ പഗ്ഗഹേത്വാന അഞ്ജലിം.

പദക്ഖിണഞ്ച തിക്ഖത്തും കത്വാ ഠത്വാ പദന്തികേ;

പതിട്ഠഹന്തു സീസേ മേ ജിനപാദേതി’ധിട്ഠഹി.

സഹാധിട്ഠാനം ചിതകാ ദുസ്സാനി ച വിഭിന്ദിയ;

നിക്ഖമിംസു തദാ പാദാ ഘനമുത്തോവ ചന്ദിമാ.

ഉഹോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ ഠപേത്വാ അത്തനോ സിരേ;

വന്ദിത്വാ സത്ഥുനോ പാദേ ഖമാപേത്വാ വിസജ്ജയീ.

പുണ്ണചന്ദോ യഥാ അബ്ഭം ചിതകം പാവിസി തദാ;

ഇദം അച്ഛേരകം ദിസ്വാ രവം രവി മഹാജനോ.

ഉട്ഠഹിത്വാന പാചീനാ വന്ദോ അത്ഥങ്ഗതോ യഥാ;

പാദേ അന്തരധായന്തേ അരോദിംസു മഹാജനാ.

തദാ മല്ലരാജാനോ ഭഗവതോ സരീരകിച്ചം കരിസ്സാമാതി വത്വാ നാനാവത്ഥാഭരണാനി നിവാസേത്വാ പരിവാരയിംസു. തതോ രാജാനോ മനുസ്സാ ച അഗ്ഗിം ദാതും ആരഹിംസു. തദാ സക്കോ? മയി പന പരിനിബ്ബുതേ സക്കോ ദേവരാജാ മണിജോതിരസം പസാരേത്വാ നിക്ഖന്തഅഗ്ഗിനാ മമ സരീരകിച്ചം കരിസ്സതി. മണിഅഗ്ഗിനോ അവസാനേ മനുസ്സാ അഗ്ഗിം കരിസ്സന്തിതി. ഏവം ബുദ്ധവചനം പരിഭാവേത്വാ നിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ ഭഗവതോ സരീരകിച്ചം കത്വാ സമന്തതോ ഉട്ഠഹതുതി അധിട്ഠഹി.

തസ്മിം ഖണേ സയമേവ ചിതകം അഗ്ഗി ഗണ്ഹി. സരീരം പന ഭഗവതോ ഝായാമാനം ഛവിചമ്മമംസനഹാരുഅട്ഠിഅട്ഠിമിഞ്ജം അസേസേത്വാ സുമനമകുളമുത്താരാസിസദിസമേവ ധാതുയോ അവസേസാ അഹേസും.

പരിനിബ്ബുതകാലേപി സകലം കലുനം അഹു;

പരിദേവോ മഹാ ആസി മഹീ ഉദ്രിയനം യഥാ.

ദേവതായാനുഭാവേന സത്ഥുനോ ചിതകോ സയം;

തതോ ഏകപ്പഹാരേന പജ്ജലിത്ഥ സമന്തതോ.

യഞ്ച അബ്ഭന്തരം ദുസ്സം യം ദുസ്സം സബ്ബബാഹിരം

ദുസ്സേ ദ്വേവ ന ഝായിംസു തേസം ദുസ്സാനമന്തരേ;

യഥാ നിരുദ്ധതേലസ്സ ന മസീ ന ച ഛാരികാ;

ഏവമസ്സ ന ദിസ്സതി ബുദ്ധഗത്തസ്സ ഝായതോ.

സുമനമകുളസഭാവാ ച ധോതമുത്താഭമേവ ച;

സുവണ്ണവണ്ണസംകാസാ അവസിസ്സംസു ധാതുയോ.

ദാഠാ ചതസ്സോ ഉണ്ഹീസം അക്ഖകാ ദ്വേ ച സത്തിമാ;

ന വികിണ്ണാ തതോ സേസാ വിപ്പകിണ്ണാവ ധാതുയോ.

അഹോസി തനുകാ ധാതു സാസപബീജമത്തികാ;

ധാതുയോ മജ്ഝിമാ മജ്ഝേഭിന്നതണ്ഡുലമത്തികാ.

ധാതുയോ |ഓ൦.൦൦൧൫| മഹതി മജ്ഝേ ഭിന്നമുഗ്ഗപ്പമാണികാ;

ധാതുവണ്ണാ തയോ ആസും ബുദ്ധാധിട്ഠാനതേജസാ.

സാരിപുത്തസ്സ ഥേരസ്സ സിസ്സോ സരഭുനാമകോ;

ആദായ ജിനഗീവട്ഠിം ചിതകാതോവ ധാതു സോ.

സദ്ധിം സിസ്സസഹസ്സേന ചേതിയേ മഹിയങ്ഗണേ;

ഠപേത്വാ ചേതിയം കത്വാ കുസിനാരമഗാ മുനി.

ഛളഭിഞ്ഞോ വസിപ്പത്തോ ഖേമോ കാരുണികോ മുനി;

സഹസാ ചിതകാതോവ വാമദാഠം സമഗ്ഗഹീ.

ആകാസതോ പതിത്വാപി നിക്ഖമിത്വാപി സാലതോ;

സമന്തതോമ്ബുമുഗ്ഗന്ത്വാ നിബ്ബാപേസും ജലാനലം.

മല്ലരാജഗണാ സബ്ബേ സബ്ബഗന്ധോദകേന തം;

ചിതകം ലോകനാഥസ്സ നിബ്ബാപേസും മഹേസിനോ.

ഏവം പന സബ്ബലോകേ കരുണാധികോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വേസാഖപുണ്ണമുപോസഥേ അങ്ഗാരദിവസേ പരിനിബ്ബുതോ. ദേവമനുസ്സാനം സങ്ഗഹകരണത്ഥായ യമകസാലാനമന്തരേ ചിതകം സത്തരത്തിന്ദിവം വസീ. തതോ വീസം ഹത്ഥസതികസ്സ ഉപരി സത്തരത്തിന്ദിവം വസി. യാവ അഗ്ഗിപരിനിബ്ബാപനം സത്തരത്തിന്ദിവം ഹോതി.

തതോ സത്തദിവസാനി കുസിനാരായം മല്ലരാജപുത്തേസു ഗന്ധോദകേന ചിതകം നിബ്ബാപയമാനേസു സാലരുക്ഖതോ ഉദകധാരാ നിക്ഖമിത്വാ ചിതകം നിബ്ബാപയിംസു. തതോ ദസബലസ്സ ധാതുയോ സുവണ്ണചങ്ഗോടകേ പക്ഖിപിത്വാ അത്തനോ നഗരേ സന്ഥാഗാരേ ഠപേത്വാ സത്തിപഞ്ജരം കത്വാ ധനുപാകാരേഹി പരിക്ഖിപാപേത്വാ സത്താഹം നച്ചഗീതവാദിതഗന്ധമാലാദീഹി മല്ലരാജപുത്താ സക്കാരം കരിംസു.

തതോ തേ മല്ലരാജാനോ രമ്മം ദേവസഭോപമം;

സബ്ബഥാ മണ്ഡുയിത്വാന സന്ഥാഗാരം തതോ പന.

മഗ്ഗം |ഓ൦.൦൦൧൬| അലങ്കരിത്വാന യാവ മകുടചേതിയാ;

ഹത്ഥീക്ഖന്ധേ ഠപേത്വാന ഹേമദോണിം സധാതുകം.

ഗന്ധാദീഹിപി പൂജേത്വാ കീളന്താ സാധുകീളിതം;

പവേസേത്വാന നഗരം സന്ഥാഗാരേ മനോരമേ.

ദസഭൂമസ്മിം പല്ലങ്കേ ഠപേത്വാ ജിനധാതുയോ;

ഉസ്സയും തേ തദാ ഛത്തേ സന്ഥാഗാരസമന്തതോ.

ഹത്ഥീഹി പരിക്ഖിപാപേസും തതോ അസ്സേ തതോ രഥേ,

അഞ്ഞോ’ഞ്ഞം പരിവാരേത്വാ തതോ യോധേ തതോ ധനു;

ഇതി പരിക്ഖിപാപേസും സമന്താ യോജനം കമാ,

തദാ നച്ചേഹി ഗീതേഹി വാദിതേഹി ച പൂജയും.)