൨. നാമകണ്ഡ

പുല്ലിങ്ഗ

൪൭. ‘‘ജിനവചനയുത്തം ഹീ’’തി സബ്ബത്ഥാധികാരോ.

ലിങ്ഗഞ്ച നിപച്ചതേ.

ധാതുപ്പച്ചയവിഭത്തിവജ്ജിതമത്ഥയുത്തം സദ്ദരൂപം ലിങ്ഗം നാമ, ജിനവചനയോഗ്ഗം ലിങ്ഗം ഇധ ഠപീയതി നിപ്ഫാദീയതി ച.

൪൮. ബുദ്ധഇതി ഠിതേ –

തതോ ച വിഭത്തിയോ.

തസ്മാ ലിങ്ഗാ പരാ വിഭത്തിയോ ഹോന്തി. ചകാരേന താസം ഏകവചനാദിപഠമാദിസഞ്ഞാ ച.

‘‘സി യോ അം യോ നാ ഹി സ നം സ്മാ ഹി സ നം സ്മിം സൂ’’ തി വിഭത്തിയോ. സി യോ ഇതി പഠമാ, അം യോ ഇതി ദുതിയാ, നാ ഹി ഇതി തതിയാ, സ നം ഇതി ചതുത്ഥീ, സ്മാ ഹി ഇതി പഞ്ചമീ, സ നം ഇതി ഛട്ഠീ, സ്മിം സു ഇതി സത്തമീ.

ലിങ്ഗത്ഥേ പഠമാ.

യോ കമ്മകത്താദിവത്തന്തരമപ്പത്തോ സസ്സരൂപട്ഠോ സുദ്ധോ, സോ ലിങ്ഗത്ഥോ നാമ, തസ്സാഭിധാനമത്തേ പഠമാവിഭത്തി ഹോതി. തസ്സാപനിയമേ ഏകമ്ഹി വത്തബ്ബേ ഏകവചനം സി, വുച്ചതേ നേനേതിവചനം, ഏകസ്സത്ഥസ്സ വചനം ഏകവചനം. ഏവം ബഹുവചനം.

അതോത്വേവ.

സോ.

അകാരന്താ പരസ്സ സിസ്സ ഓ ഹോതി.

സരലോപോ മാദേസപ്പച്ചയാദിമ്ഹി സരലോപേ തു പകതി.

അംആദീസു പരേസു സരസ്സ ലോപോ ഹോതി, തസ്മിം കതേ തു ക്വചാദിനാ അസവണ്ണേ പത്തേ പകതി ഹോതി.

നയേ പരം യുത്തേ. ഏവമുപരി സരലോപാദി. ബുദ്ധോ.

ബഹുമ്ഹി വത്തബ്ബേ ബഹുവചനം യോ.

അതോ വാത്വേവ.

സബ്ബയോനീനമാഏ.

അകാരന്താ പരേസം പഠമദുതിയായോനീനം യഥാസങ്ഖ്യം ആഏ വാ ഹോന്തി. ബുദ്ധാ.

വാതി കിം. അഗ്ഗയോ.

൪൯. ലിങ്ഗത്ഥേ പഠമാത്വേവ.

ആലപനേ ച.

അഭിമുഖീകരണമാലപനം, തദധികേ ലിങ്ഗത്ഥേ പഠമാ ഹോതി.

‘‘ആലപനേ സി ഗസഞ്ഞോ’’തി സിസ്സ ഗസഞ്ഞാ. ഗേഇത്വേവ.

അകാരാ പിതാദ്യന്താനമാ.

ഗേ പരേ അകാരോ പിതുസത്ഥുഅത്തരാജാദീനമന്തോ ച ആത്തം യാതി.

‘‘ആകാരോ വാ’’തി ഗേ പരേ ആകാരസ്സ രസ്സോ വാ.

സേസതോ ലോപം ഗസീപി.

സോ സിം സ്യാ ച സഖാതോ ഗസ്സേവാത്യാദിനിദ്ദിട്ഠേഹഞ്ഞേ അവണ്ണിവണ്ണുവണ്ണോകാരന്താ സേസാ, തേഹി പരേ ഗസീ ലുപ്യന്തേ. ഹേ - ബുദ്ധ, ബുദ്ധാ. യോ - ബുദ്ധാ.

൫൦. കമ്മത്ഥേ ദുതിയാ.

യം കരോതി, തം കമ്മം നാമ. തത്ഥ ദുതിയാ ഹോതി. അംബുദ്ധം. യോസ്സ ഏ-ബുദ്ധേ.

൫൧. തതിയാത്വേവ.

കത്തരി ച.

യോ കരോതി, സ കത്താ നാമ. തത്ഥ തതിയാ ഹോതി. നാ.

അതോ നേന.

അകാരാ പരോ നാ ഏനം യാതി. ബുദ്ധേന.

ഹി.

സുഹിസ്വകാരോ ഏ.

സുഹിസു പരേസ്വകാരസ്സ ഏ ഹോതി.

സ്മാഹിസ്മിന്നം മ്ഹാഭിമ്ഹി വാ.

സബ്ബസദ്ദേഹി പരേസം സ്മാഹിസ്മിന്നം യഥാസങ്ഖ്യം മ്ഹാഭിമ്ഹിഇച്ചേതേ വാ ഹോന്തി. ബുദ്ധേഭി, ബുദ്ധേഹി.

൫൨. കരണേ തതിയാ.

യേന വാ കയിരതേ, തം കരണം നാമ. തത്ഥ തതിയാ ഹോതി. സബ്ബം കത്തുസമം.

൫൩. സമ്പദാനേ ചതുത്ഥീ.

യസ്സ ദാതുകാമോ രോചതേ, ധാരയതേ വാ, തം സമ്പദാനം നാമ. തത്ഥ ചതുത്ഥീ ഹോതി. സ.

അതോ വാത്വേവ.

ആയ ചതുത്ഥേകവചനസ്സ തു.

അകാരാ പരസ്സ ചതുത്ഥേകവചനസ്സ ആയോ വാ ഹോതി. ബുദ്ധായ.

‘‘സാഗമോ സേ’’തി സേ സകാരാഗമോ. ബുദ്ധസ്സ. നം.

ദീഘന്ത്വേവ.

സുനംഹിസു ച.

സുനംഹിസു പരേസു സരാദീനം ദീഘോ ഹോതി. ചസദ്ദേന ക്വചി ന. ബുദ്ധാനം.

൫൪. അപാദാനേ പഞ്ചമീ.

യസ്മാദപേതി, ഭയമാദത്തേ വാ, തദപാദാനം നാമ, തത്ഥ പഞ്ചമീ ഹോതി. സ്മാ.

അതോ ആഏത്വേവ.

൫൫. സ്മാസ്മിന്നം വാ.

അകാരാ പരേസം സ്മാസ്മിന്നം ആഏ വാ ഹോന്തി. ബുദ്ധാ, ബുദ്ധമ്ഹാ, ബുദ്ധസ്മാ. ബുദ്ധേഭി, ബുദ്ധേഹി.

൫൬. സാമിസ്മിം ഛട്ഠീ.

യസ്സ വാ പരിഗ്ഗഹോ, തം സാമീ നാമ. തത്ഥ ഛട്ഠീ ഹോതി. ബുദ്ധസ്സ. ബുദ്ധാനം.

൫൭. ഓകാസേ സത്തമീ.

യോധാരോ, തമോകാസം നാമ. തത്ഥ സത്തമീ ഹോതി. സ്മിം-ബുദ്ധേ, ബുദ്ധമ്ഹി, ബുദ്ധസ്മിം. സു-ബുദ്ധേസു.

൫൮. ബുദ്ധോ ബുദ്ധ സുഖം ദദാതി സരതോ ബുദ്ധം തതോ ദുക്കരം,

കിം ബുദ്ധേന മഹിദ്ധയോപി മുനയോ ബുദ്ധേന ജാതാസുഖീ;

ബുദ്ധസ്സേവ മനം ദദേ പദമഹം ബുദ്ധാ ലഭേയ്യാച്ചുതം,

ബുദ്ധസ്സിദ്ധി ന കിം കരേ ഭവഭവേ ഭത്ത്യത്ഥു ബുദ്ധേ മമ.

൫൯. ഇതോ പരം തതിയാപഞ്ചമീനഞ്ച ചതുത്ഥീഛട്ഠീനഞ്ച സരൂപത്താ പഞ്ചമീഛട്ഠിയോ ഭീയോ ഉപേക്ഖന്തേ.

൬൦. അത്ത, സി.

ബ്രഹ്മത്തസഖരാജാദിതോ ത്വേവ.

സ്യാ ച.

ബ്രഹ്മാദിതോ സിസ്സ ആ ഹോതി. അത്താ.

‘‘യോനമാനോ’’തി ബ്രഹ്മാദിതോ യോനം ആനോത്തം. അത്താനോ.

൬൧. ഹേ - അത്ത, അത്താ. യോ, അത്താനോ.

൬൨. ‘‘ബ്രഹ്മത്തസഖരാജാദിതോ അമാന’’ന്തി ബ്രഹ്മാദിതോ അംവചനസ്സ ആനം വാ ഹോതി. അത്താനം, അത്തം. അത്താനോ.

൬൩. അത്തേന, അത്തനാ. പക്ഖേ-ജിനവചനാനുരോധേന ഏനാഭാവോ.

‘‘അത്താന്തോ ഹിസ്മിമനത്തം’’തി ഹിമ്ഹി അത്തന്തസ്സ അനോ. അത്തനേഹി. ഏവം കരണേ.

൬൪. ‘‘സസ്സ നോ’’തി നോകാരോ. അത്തനോ. അത്താനം.

൬൫. അമ്ഹതുമ്ഹന്തു രാജബ്രഹ്മത്തസഖ സത്ഥുപിതാദീഹി സ്മാ നാവ.

അമ്ഹാദിതോ സ്മാ നാ ഇവ ഹോതി. അത്തനാ.

൬൬. ‘‘തതോ സ്മിന്നീ’’തി സ്മിനോ നി. അത്തനി. ‘‘അനത്ത’’ന്തി ഭാവനിദ്ദേസേന സുമ്ഹി ച അനോ. അത്തനേസു.

൬൭. രാജാ അത്താവ. നാ.

സവിഭത്തിസ്സ രാജസ്സേത്വേവ.

നാമ്ഹി രഞ്ഞാ വാ.

നാമ്ഹി സവിഭത്തിസ്സ രാജസദ്ദസ്സ രഞ്ഞാ വാ ഹോതി. രഞ്ഞാ, രാജേന.

രാജസ്സ രാജു സുനംഹിസു ച.

സുനം ഹിസു പരേസു രാജസ്സ രാജു ഹോതി, ചകാരേന ക്വചി ന.

‘‘സുനംഹിസു ചേതി’’ ദീഘേ - രാജൂഭി, രാജൂഹി, രാജേഭി, രാജേഹി.

൬൮. സവിഭത്തിസ്സേത്യധികാരോ.

‘‘രാജസ്സ രഞ്ഞോ രാജിനോ സേ’’തി സേ രഞ്ഞോ രാജിനോ ഹോന്തി. രഞ്ഞോ, രാജിനോ.

‘‘രഞ്ഞം നമ്ഹി വാ’’തി നമ്ഹി രഞ്ഞം വാ. രഞ്ഞം, രാജൂനം, രാജാനം.

൬൯. സ്മാസ്സനാതുല്യത്താ-നാമ്ഹി രഞ്ഞാ വാ. രഞ്ഞാ, രാജമ്ഹാ, രാജസ്മാ.

൭൦. ‘‘സ്മിമ്ഹി രഞ്ഞേ രാജിനീ’’തി സ്മിമ്ഹി രഞ്ഞേ രാജിനി ഹോന്തി. രഞ്ഞേ, രാജിനി. രാജൂസു, രാജേസു.

൭൧. ഗുണവന്തു, സി.

സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സേത്വേവ.

‘‘ആ സിമ്ഹീ’’തി സിമ്ഹി സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സ ആ. ഗുണവാ.

യോമ്ഹി പഠമേത്വേവ.

ന്തുസ്സ ന്തോ.

പഠമേ യോമ്ഹി സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സ ന്തോകാരോ ഹോതി. ഗുണവന്തോ.

സുനംഹിസു അത്തംത്വേവ.

ന്തുസ്സന്തോ യോസു ച.

സുനംഹിസു, യോസു, ചകാരേന അഞ്ഞേസുപി പരേസു ന്തുസ്സന്തോ അത്തം യാതി. ഗുണവന്താ.

൭൨. സവിഭത്തിസ്സേത്യധികാരോ. അംഇത്വേവ.

അവണ്ണോ ച ഗേ.

ഗേ പരേ സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സ അംഅആ ഹോന്തി. ഹേഗുണവം,ഗുണവ, ഗുണവാ. യോ - ഗുണവന്തോ, ഗുണവന്താ.

൭൩. അത്തം – ഗുണവന്തം. ഗുണവന്തേ.

൭൪. ‘‘തോതിതാ സസ്മിം നാസ്വീ’’തി സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സ നാമ്ഹി താ, സേ തോകാരോ, സ്മിമ്ഹി തി ച വാ. ഗുണവതാ, ഗുണവന്തേന. ഗുണവന്തേഭി, ഗുണവന്തേഹി.

൭൫. ഗുണവതോ, ഗുണവന്തസ്സ.

‘‘നമ്ഹി തം വാ’’തി നമ്ഹി ന്തുസ്സ തം വാ. ഗുണവതം, ഗുണവന്താനം. സ്മാ നാവ.

൭൬. ഗുണവതി, ഗുണവന്തേ, ഗുണവന്തമ്ഹി, ഗുണവന്തസ്മിം, ഗുണവന്തേസു.

൭൭. ഗച്ഛന്ത, സി.

‘‘സിമ്ഹി ഗച്ഛന്താദീനം ന്തസദ്ദോ അ’’ന്തി ന്തസദ്ദസ്സ അംവാ, സിലോപോ. ഗച്ഛം, സിസ്സ ഓ – ഗച്ഛന്തോ.

ഗച്ഛന്താദീനം ന്തസദ്ദോത്വേവ.

സേസേസുന്തുവ.

വുത്തം ഹിത്വാ സേസേസു ഗച്ഛന്താദീനം ന്തസദ്ദോ ന്തു ഇവ ദട്ഠബ്ബോ. ഗച്ഛന്തോ, ഗച്ഛന്താഇച്ചാദി.

സേസം ഗുണവന്തുസമം.

൭൮. ഗച്ഛന്താദയോ നാമ അന്തപ്പച്ചയന്താ.

൭൯. അഗ്ഗി, സിലോപോ.

‘‘ഇവണ്ണുവണ്ണാ ഝലാ’’തി ഇവണ്ണുവണ്ണാനം യഥാസങ്ഖ്യം ഝലസഞ്ഞാ.

ഝലതോ വാത്വേവ.

ഘപതോ ച യോനം ലോപോ.

ഘപഝലതോ യോനം ലോപോ വാ ഹോതി.

യോസു കതനികാരലോപേസു ദീഘം.

കതോ നികാരോ ലോപോ ച യേസം തേസു യോസു സരാനം ദീഘോ ഹോതി. അഗ്ഗീ. പക്ഖേ-അത്തന്ത്വേവ.

യോ സ്വകതരസ്സോ ഝോ.

യോസു അകതരസ്സോ ഝോ അത്തം യാതി. അഗ്ഗയോ. തഥാലപനേ.

൮൦. അം മോ നിഗ്ഗഹീതം ഝലപേഹി.

ഝലപതോ അം മോ ച ബിന്ദും യന്തി. അഗ്ഗിം. അഗ്ഗീ, അഗ്ഗയോ.

൮൧. അഗ്ഗിനാ. ദീഘേ-അഗ്ഗീഭി, അഗ്ഗീഹി.

൮൨. ‘‘ഝലതോ സസ്സ നോ വാ’’തി സസ്സ നോത്തം വാ. അഗ്ഗിനോ, അഗ്ഗിസ്സ. അഗ്ഗീനം.

൮൩. ‘‘ഝലതോ ചേ’’തി സ്മാസ്സ നാ. അഗ്ഗിനാ.

൮൪. അഗ്ഗിമ്ഹി, അഗ്ഗിസ്മിം. അഗ്ഗീസു.

൮൫. ആദി അഗ്ഗീവ. സ്മിംനോ പന ‘‘ആദിതോ ഓ ചേ’’തി അം, ഓ ച വാ. ആദി, ആദോ, ആദിമ്ഹി, ആദിസ്മിം. ആദീസു.

൮൬. ദണ്ഡീ, സി.

‘‘അഘോ രസ്സ’’മാദിനാ രസ്സേ സമ്പത്തേ ‘‘ന സിസ്മിമനപുംസകാനീ’’തി സിമ്ഹി അനപുംസകാനം ന രസ്സോ. സിലോപോ, ദണ്ഡീ, യോലോപേ – ദണ്ഡീ. പക്ഖേ –

അഘോ രസ്സമേകവചനയോസ്വപി ച.

ഏകവചനയോസു ഝലപാ രസ്സം യന്തി.

ഝതോ കതരസ്സാത്വേവ.

യോനം നോ.

കതസ്സാ ഝതോ യോനം നോത്തം ഹോതി. ദണ്ഡിനോ.

൮൭. ‘‘ഝലപാ രസ്സ’’ന്തി ഗേ പരേ ഝലപാനം രസ്സോ. ഹേദണ്ഡി. ദണ്ഡീ, ദണ്ഡിനോ.

൮൮. വാ അംഇത്വേവ.

‘‘നം ഝതോ കതരസ്സാ’’തി അംഇച്ചസ്സ നം വാ. ദണ്ഡിനം, ദണ്ഡിം. ദണ്ഡീ, ദണ്ഡിനോ.

൮൯. ദണ്ഡിനാ. ദണ്ഡീഭി, ദണ്ഡീഹി.

൯൦. ദണ്ഡിനോ, ദണ്ഡിസ്സ. ദണ്ഡീനം.

൯൧. ഝതോ കതരസ്സാത്വേവ.

‘‘സ്മിന്നീ’’തി സ്മിനോ നി. ദണ്ഡിനി. ദണ്ഡീസു.

൯൨. ഭിക്ഖു, സിലോപോ.

വാ യോനംത്വേവ.

‘‘ലതോ വോ കാരോ ചേ’’തി ലതോ യോനം വോത്തം വാ.