നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ.

ബാലാവതാര

പണാമ

[ക]

സബ്ബം നിരുത്തിപഥപാരഗതം സബുദ്ധം,

ബുദ്ധം തിലോകതിലകം ഹതപാപധമ്മം;

ധമ്മം വിമുത്തിസുഖദം വിഹതാഘസംഘം,

സംഘം ച നിച്ചമഭിവന്ദിയ ദക്ഖിണേയ്യം.

[ഖ]

വുദ്ധിപ്പത്തോസ്മി മുദ്ധോ മമ വരഗരവോ സീലപഞ്ഞാദിസോഭേ,

ചന്ദാദിച്ചേവ സുദ്ധേ വരജിനഠപിതേ സാസനാബ്ഭേ പതീതേ;

നിസ്സായേവാ തിപേമാ പണമിയ സിരസാ നിച്ചമേസം സരിത്വാ,

പാദമ്ഭോജേ ഗുണഗ്ഗേ ഹതദുരിതമലോ ആനുഭാവേന തസ്സാ.

[ഗ]

പോരാണ സീഹള പദത്ഥ വിനിച്ഛയഞ്ച,

സബ്ബമ്പി മാഗധനിരുത്തിനയം പസത്ഥം;

അഞ്ഞഞ്ച നേകവിധ സക്കത സദ്ദസത്ഥം,

പാരമ്പരാഭത മതഞ്ച നിസമ്മ സമ്മാ.

[ഘ]

ബാലാവതാര വരമാഗധ സദ്ദസത്ഥേ,

ദുബ്ബോധ നേകപദഅത്ഥ വിനിച്ഛയേന;

അത്ഥായ ആധുനിക ബാലപരമ്പരായ,

ബാലാവതാര വരഗണ്ഠിപദം കരിസ്സം.

[ങ]

നിച്ചം യേ മേത്ഥ ബാലാ വരഹദയയുതാ സുട്ഠു നിക്ഖിത്തനേത്താ,

പുണ്ണേ നാനാനയാനം സുരതരുസദിസേ ധീരപാസംസിയേ വേ;

ഗമ്ഭീരം ദുത്തരം തേ ജിനവചനുദധിം തിണ്ണഥാമാ ഭവേയ്യും,

ലദ്ധോപായാ ച ചന്ദം തദിതരപചുരം സക്കതം സോതുകാമാ.

[ച]

ഗന്ഥനിപ്ഫത്തിയാ സേസ – ദുക്കരത്തം യഥാവതോ;

ജാനന്തി കുസലാ ധീരാ, നേകസത്ഥന്തരാദിസു;

ഗന്ഥേസു ഗുണദോസമ്പി, തേയേവ വിദുരാ സദാ.

[ഛ]

തസ്മാ ഏത്ഥ പമാദാദി – ദോസലേസോ ഭവേ യദി;

പോരാണാചേരലദ്ധീഹി, വിലോമം വാ ഭവേയ്യ ചേ.

[ജ]

ഗന്ഥന്തരം വിഗാഹേത്വാ, വിചാരേത്വാ പുനപ്പുനം;

യുത്തിമേവ ച ഗണ്ഹന്തു, ഹുത്വാ വീമംസബുദ്ധികാതി.

പണാമ

൧. ബുദ്ധം തിധാ ഭിവന്ദിത്വാ, ബുദ്ധമ്ബുജ വിലോചനം.

ബാലാവതാരം ഭാസിസ്സം, ബാലാനം ബുദ്ധിവുദ്ധിയാ.

൧. സന്ധി കണ്ഡ

സഞ്ഞാ

൨. അക്ഖരാപാദയോ ഏകചത്താലീസം.

അക്ഖരാപി അകാരാദയോ ഏകചത്താലീസം സുത്തന്തോപകാരാ. തം യഥാ-അ ആ-ഇ ഈ-ഉ ഊ-ഏ ഓ, ക ഖ ഗ ഘ ങ, ച ഛ ജ ഝ ഞ, ട ഠ ഡ ഢ ണ, ത ഥ ദ ധ ന, പ ഫ ബ ഭ മ, യ ര ല വ സ ഹ ള അം-ഇതി.

൩. തത്ഥോദന്താസരാ അട്ഠ.

തത്ഥ അക്ഖരേസു ഓകാരന്താ അട്ഠ സരാ നാമ. തത്ഥേതി വത്തതേ.

൪. ലഹുമത്താ തയോ രസ്സാ.

തത്ഥ സരേസു ലഹുമത്താ അ, ഇ, ഉ ഇതി തയോ രസ്സാ.

൫. അഞ്ഞേ ദീഘാ.

തത്ഥ സരേസു രസ്സേഹഞ്ഞേ ദീഘാ.

സംയോഗതോ പുബ്ബേ ഏഓ രസ്സാ ഇവോച്ചന്തേ, അനന്തരാ ബ്യഞ്ജനാ സംയോഗോ. ഏത്ഥ, സേയ്യോ, ഓട്ഠോ, സോത്ഥി.

൬. സേസാ ബ്യഞ്ജനാ.

സരേ ഠപേത്വാ സേസാ കാദയോ നിഗ്ഗഹീതന്താ ബ്യഞ്ജനാ.

൭. വഗ്ഗാ പഞ്ചപഞ്ചസോ മന്താ.

ബ്യഞ്ജനാനം കാദയോ മകാരന്താ പഞ്ചപഞ്ചസോ അക്ഖരവന്തോ വഗ്ഗാ.

൮. വഗ്ഗാനം പഠമദുതിയാ സോ ചാഘോസോ. ളന്താഞ്ഞേ ഘോസാ. ഘോസാഘോസസഞ്ഞാ ച ‘‘പരസമഞ്ഞാ പയോഗേ’’തി സങ്ഗഹീതാ. ഏവം ലിങ്ഗ, സബ്ബനാമ, പദ, ഉപസഗ്ഗ, നിപാത, തദ്ധിത, ആഖ്യാത, കമ്മപ്പവചനീയാദിസഞ്ഞാ ച.

൯. അംഇതി നിഗ്ഗഹീതം.

അംഇതി അകാരതോ പരം യോ ബിന്ദു സൂയതേ, തം നിഗ്ഗഹീതം നാമ.

ബിന്ദു ചൂളാമണാകാരോ, നിഗ്ഗഹീതന്തി വുച്ചതേ.

കേവലസ്സാ പ്പയോഗത്താ, അകാരോ സന്നിധീയതേ.

൧൦. അ, കവഗ്ഗ, ഹാ കണ്ഡജാ, ഇ, ചവഗ്ഗ, യാ താലുജാ, ഉ, പവഗ്ഗാ ഓട്ഠജാ, ടവഗ്ഗ, ര, ളാ മുദ്ധജാ, തവഗ്ഗ, ല, സാ ദന്തജാ, ഏ കണ്ഠതാലുജോ, ഓ കണ്ഠോട്ഠജോ, വോ ദന്തോട്ഠജോ.

സഞ്ഞാ

സരസന്ധി

൧൧. ലോക അഗ്ഗോഇത്യസ്മിം – ‘‘പുബ്ബമധോഠിത മസ്സരം സരേന വിയോജയേ’’തി പുബ്ബബ്യഞ്ജനം സരതോ പുഥക്കാതബ്ബം.

സരാ സരേ ലോപം.

അനന്തരേ സരേ പരേ സരാ ലോപം പപ്പോന്തി.

‘‘നരേ പരം യുത്തേ’’തി അസ്സരോ ബ്യഞ്ജനോ പരക്ഖരം നേതബ്ബോ ലോകഗ്ഗോ.

സരേത്യസ്മിം ഓപസിലേസികോ കാസസത്തമീ, തതോ വണ്ണകാലബ്യവധാനേ കാരിയം ന ഹോതി. യഥാ-മം അഹാ സീതി, ‘‘പമാദമനുയുഞ്ജന്തീ’’ത്യാദിഗാഥായം ‘ജനാ അപ്പമാദ’ന്തി ച. ഏവം സബ്ബസന്ധീസു.

അനന്തരം പരസ്സ സരസ്സ ലോപം വക്ഖതി, തസ്മാനേന പുബ്ബസ്സ ലോപോ ഞായതി, തേനേവ സത്തമീനിദ്ദിട്ഠസ്സ പരതാപി ഗമ്യതേ.

൧൨. സരേത്യധികാരോ. പന ഇമേ പന ഇമേതീഹ-സരാ ലോപം ഇത്വേവ.

വാ പരോ അസരൂപോ.

അസമാനരൂപാസരമ്ഹാ പരോ സരോ വാ ലുപ്യതേ, പനമേ, പനിമേ.

൧൩. ബന്ധുസ്സ ഇവ, ന ഉപേതീതീധ –

ക്വചാസവണ്ണം ലുത്തേ.

സരേ ലുത്തേ പരസരസ്സ ക്വചി അസവണ്ണോ ഹോതീതി ഇ ഉ ഇച്ചേതേസം ഠാനാസന്നാ ഏ ഓ. ബന്ധുസ്സേവ. നോപേതി.

൧൪. തത്ര അയം, യാനി ഇധ, ബഹു ഉപകാരം, സദ്ധാ ഇധ, തഥാ ഉപമന്ത്യേതസ്മിം –

ദീഘം.

സരേ ലുത്തേ പരോ സരോ ക്വചി ഠാനാസന്നം ദീഘം യാതി. തത്രായം, യാനീധ, ബഹൂപകാരം, സദ്ധീധ, തഥൂപമം.

൧൫. കിംസു ഇധേത്യത്ര –

പുബ്ബോ ച.

സരേ ലുത്തേ പുബ്ബോ ച ക്വചി ദീഘം യാതി. കിം സൂധ.

൧൬. തേ അജ്ജ, തേ അഹംതേത്ഥ –

യമേദന്തസ്സാദേസോ.

സരേ പരേ അന്തസ്സ ഏകാരസ്സ ക്വചി യോ ആദേസോ ഹോതി, ത്യജ്ജ, ‘‘ദീഘ’’ന്തി ബ്യഞ്ജനേ പരേ ക്വചി ദീഘോ, ത്യാഹം.

ക്വചീതി കിം. നേത്ഥ.

൧൭. സോ അസ്സ, അനു ഏതിത്യേത്ഥ –

വമോദുദന്താനം.

സരേ പരേ അന്തോ കാരുകാരാനം ക്വചി വോ ആദേസോ ഹോതി. സ്വസ്സ, അന്വേതി.

ക്വചീതി കിം. തയസ്സു, സമേതായസ്മാ.

൧൮. ഇധ അഹം തീധ –

ദോ ധസ്സ ച.

സരേ പരേ ധസ്സ ക്വചി ദോ ഹോതി. ദീഘേ – ഇദാഹം. ക്വചീതി കിം. ഇധേവ. ചകാരേന ബ്യഞ്ജനേപി, ഇധ ഭിക്ഖവേ.

൧൯. പതി അന്തും, വുത്തി അസ്സേതീഹ –

ഇവണ്ണോ യന്നവാ.

സരേ പരേ ഇവണ്ണസ്സ യോ നവാ ഹോതി. കത യകാരസ്സ തിസ്സ ‘‘സബ്ബോ ചന്തീ’’തി ക്വചി ചാദേസേ ‘‘പരദ്വേഭാവോ ഠാനേ’’തി സരതോ പരബ്യഞ്ജനസ്സ ഠാനാസന്നവസാ ദ്വിത്തം. പച്ചന്തം, വുത്യസ്സ.

നവാതി കിം. പടഗ്ഗി,

ഏത്ഥ ‘‘ക്വചി പടി പതിസ്സേ’’തി പതിസ്സ പടി, വണ്ണഗ്ഗഹണം സബ്ബത്ഥ രസ്സദീഘ സങ്ഗഹണത്ഥം.

൨൦. യഥാ ഏവേതീഹ –

ഏവാദിസ്സ രി പുബ്ബോ ച രസ്സോ.

സരതോ പരസ്സ ഏവസ്സാദിഏകാരോ രിത്തം നവാ യാതി. പുബ്ബോ ച ഠാനാസന്നം രസ്സം. യഥരിവ. യഥേവ.

൨൧. ന ഇമസ്സ, തി അങ്ഗികം, ലഹു ഏസ്സതി, അത്ഥ അത്ഥം, ഇതോ ആയതി, തസ്മാ ഇഹ, സബ്ഭി ഏവ, ഛ അഭിഞ്ഞാ, പുഥ ഏവ, പാ ഏവതീഹ വാ ത്വേവ –

യ വ മ ദ ന ത ര ളാ ചാഗമാ.

സരേ പരേ യാദയോ ആഗമാ വാ ഹോന്തി, ചകാരേന ഗോ ച. നയിമസ്സ, തിവങ്ഗികം, ലഹുമേസ്സതി, അത്തദത്ഥം, ഇതോനായതി, തസ്മാതിഹ, സബ്ഭിരേവ, ഛളഭിഞാ, പുഥഗേവ, ‘‘രസ്സ’’ന്തി ബ്യഞ്ജനേ പരേ ക്വചി രസ്സോ. പഗേവ.

വാതി കിം. ഛ അഭിഞ്ഞാ, പുഥ ഏവ, പാ ഏവ.

ഏത്ഥ ‘‘സരേ ക്വചീ’’തി സരാനം പകതി ഹോതി, സസ്സരൂപമേവ, ന വികാരോത്യത്ഥോ.

൨൨. അഭി ഉഗ്ഗതോത്യത്ര –

‘‘അബ്ഭോ അഭീ’’തി അഭിസ്സ അബ്ഭോ. അബ്ഭുഗ്ഗതോ.

സരസന്ധി

ബ്യഞ്ജനസന്ധി

൨൩. ബ്യഞ്ജനേത്യധികാരോ. ക്വചീത്വേവ. സോ ഭിക്ഖു, കച്ചി നു ത്വം, ജാനേമ തന്തീഹ –

ലോപഞ്ച തത്രാകാരോ.

ബ്യഞ്ജനേ പരേ സരാനം ക്വചി ലോപോഹോതി, തത്ര ലുത്തേ ഠാനേ അകാരാഗമോ, ചകാരേന ഓകാരുകാരാപി. സഭിക്ഖു കച്ചിനോ ത്വം, ജാനേമു തം.

ക്വചീതി കിം, സോമുനി.

൨൪. ഉഘോസോ, ആഖാതന്തീഹ – ദ്വേഭാവേ ഠാനേ ഇത്വേവ.

വഗ്ഗേ ഘോസാഘോസാനം തതിയപഠമാ.

വഗ്ഗേ ഘോസാഘോസാനം ചതുത്ഥദുതിയാനം തബ്ബഗ്ഗേ തതിയപഠമാ ഹോന്തി യഥാസങ്ഖ്യം യുത്തേ ഠാനേ, ഉഗ്ഘോസോ, രസ്സേ അക്ഖാതം.

൨൫. പര സഹസ്സം, അതിപ്പഖോതീഹ – ‘‘ക്വചി ഓ ബ്യഞ്ജനേ’’തി ഓകാരാഗമോ. പരോസഹസ്സം. ഗാഗമേ ച, അതിപ്പഗോഖോ.

൨൬. അവ നദ്ധാത്യത്ര – ‘‘ഓ അവസ്സേ’’തി ക്വചി അവസ്സ ഓ. ഓനദ്ധാ.

ക്വചീതി കിം. അവസുസ്സതു.

ബ്യഞ്ജനസന്ധി.

നിഗ്ഗഹീതസന്ധി

൨൭. നിഗ്ഗഹീതന്ത്യധികാരോ. കിം കതോ, സം ജാതോ, സം ഠിതോ, തം ധനം, തം മിത്തന്തിഹ –

വഗ്ഗന്തം വാ വഗ്ഗേ.

വഗ്ഗബ്യഞ്ജനേ പരേ ബിന്ദുസ്സ തബ്ബഗ്ഗന്തോ വാ ഹോതി. കിങ്കതോ, സഞ്ജാതോ, സണ്ഠിതോ, തന്ധനം, തമ്മിത്തം.

വാതി കിം. ന തം കമ്മം.

വാകാരേനേവ ലേ ലോ ച. പുല്ലിങ്ഗം.

൨൮. വാത്യധികാരോ. ഏവം അസ്സ, ഏതം അവോചേതീഹ –

മദാ സരേ.

സരേ പരേ ബിന്ദുനോ മ ദാ വാ ഹോന്തി. ഏവമസ്സ, ഏതദവോച.

വാതി കിം. മം അജിനി.

൨൯. തം ഏവ, തം ഹീതീഹ –

ഏഹേഞം.

ഏകാരേ, ഹേ ച പരേ ബിന്ദുനോ ഞോ വാ ഹോതി. ദ്വിത്തേ – തഞ്ഞേവ, തമേവ. തഞ്ഹി, തം ഹി.

൩൦. സംയോഗോതീഹ –

സയേ ച.

യകാരേ പരേ തേന സഹ ബിന്ദുനോ ഞോ വാ ഹോതി. ദ്വിത്തേ – സഞ്ഞോഗോ, സംയോഗോ.

൩൧. ചക്ഖു അനിച്ചം, അവ സിരോതീഹ - ആഗമോ, ക്വചിത്വേവ.

നിഗ്ഗഹീതഞ്ച.

സരേ, ബ്യഞ്ജനേ വാ പരേ ക്വചി ബിന്ദ്വാഗമോ ഹോതി. ചക്ഖുംഅനിച്ചം, അവംസിരോ.

൩൨. വിദൂനം അഗ്ഗം, താസം അഹംതീഹ –

‘‘ക്വചി ലോപം’’തി സരേ ബിന്ദുലോപോ, വിദൂനഗ്ഗം. ദീഘേതാസാഹം.

൩൩. ബുദ്ധാനം സാസനം, സം രാഗോതീഹ –

‘‘ബ്യഞ്ജനേ ചേ’’തി ബിന്ദുലോപോ, ബുദ്ധാനസാസനം. ദീഘേസാരാഗോ.

൩൪. ബീജം ഇവേതീഹ –

പരോ വാ സരോ.

ബിന്ദുതോ പരോ സരോ വാ ലുപ്യതേ, ബീജംവ.

൩൫. ഏവം അസ്സേതീഹ –

ബ്യഞ്ജനോ ച വിസഞ്ഞോഗോ.

ബിന്ദുതോ പരേ സരേ ലുത്തേ സംയോഗോ ബ്യഞ്ജനോ വിനട്ഠസംയോഗോ ഹോതീതി പുബ്ബസലോപോ. ഏവംസ.