൧. സന്ധി കണ്ഡ

സഞ്ഞാ

൨. അക്ഖരാപാദയോ ഏകചത്താലീസം.

അക്ഖരാപി അകാരാദയോ ഏകചത്താലീസം സുത്തന്തോപകാരാ. തം യഥാ-അ ആ-ഇ ഈ-ഉ ഊ-ഏ ഓ, ക ഖ ഗ ഘ ങ, ച ഛ ജ ഝ ഞ, ട ഠ ഡ ഢ ണ, ത ഥ ദ ധ ന, പ ഫ ബ ഭ മ, യ ര ല വ സ ഹ ള അം-ഇതി.

൩. തത്ഥോദന്താസരാ അട്ഠ.

തത്ഥ അക്ഖരേസു ഓകാരന്താ അട്ഠ സരാ നാമ. തത്ഥേതി വത്തതേ.

൪. ലഹുമത്താ തയോ രസ്സാ.

തത്ഥ സരേസു ലഹുമത്താ അ, ഇ, ഉ ഇതി തയോ രസ്സാ.

൫. അഞ്ഞേ ദീഘാ.

തത്ഥ സരേസു രസ്സേഹഞ്ഞേ ദീഘാ.

സംയോഗതോ പുബ്ബേ ഏഓ രസ്സാ ഇവോച്ചന്തേ, അനന്തരാ ബ്യഞ്ജനാ സംയോഗോ. ഏത്ഥ, സേയ്യോ, ഓട്ഠോ, സോത്ഥി.

൬. സേസാ ബ്യഞ്ജനാ.

സരേ ഠപേത്വാ സേസാ കാദയോ നിഗ്ഗഹീതന്താ ബ്യഞ്ജനാ.

൭. വഗ്ഗാ പഞ്ചപഞ്ചസോ മന്താ.

ബ്യഞ്ജനാനം കാദയോ മകാരന്താ പഞ്ചപഞ്ചസോ അക്ഖരവന്തോ വഗ്ഗാ.

൮. വഗ്ഗാനം പഠമദുതിയാ സോ ചാഘോസോ. ളന്താഞ്ഞേ ഘോസാ. ഘോസാഘോസസഞ്ഞാ ച ‘‘പരസമഞ്ഞാ പയോഗേ’’തി സങ്ഗഹീതാ. ഏവം ലിങ്ഗ, സബ്ബനാമ, പദ, ഉപസഗ്ഗ, നിപാത, തദ്ധിത, ആഖ്യാത, കമ്മപ്പവചനീയാദിസഞ്ഞാ ച.

൯. അംഇതി നിഗ്ഗഹീതം.

അംഇതി അകാരതോ പരം യോ ബിന്ദു സൂയതേ, തം നിഗ്ഗഹീതം നാമ.

ബിന്ദു ചൂളാമണാകാരോ, നിഗ്ഗഹീതന്തി വുച്ചതേ.

കേവലസ്സാ പ്പയോഗത്താ, അകാരോ സന്നിധീയതേ.

൧൦. അ, കവഗ്ഗ, ഹാ കണ്ഡജാ, ഇ, ചവഗ്ഗ, യാ താലുജാ, ഉ, പവഗ്ഗാ ഓട്ഠജാ, ടവഗ്ഗ, ര, ളാ മുദ്ധജാ, തവഗ്ഗ, ല, സാ ദന്തജാ, ഏ കണ്ഠതാലുജോ, ഓ കണ്ഠോട്ഠജോ, വോ ദന്തോട്ഠജോ.

സഞ്ഞാ

സരസന്ധി

൧൧. ലോക അഗ്ഗോഇത്യസ്മിം – ‘‘പുബ്ബമധോഠിത മസ്സരം സരേന വിയോജയേ’’തി പുബ്ബബ്യഞ്ജനം സരതോ പുഥക്കാതബ്ബം.

സരാ സരേ ലോപം.

അനന്തരേ സരേ പരേ സരാ ലോപം പപ്പോന്തി.

‘‘നരേ പരം യുത്തേ’’തി അസ്സരോ ബ്യഞ്ജനോ പരക്ഖരം നേതബ്ബോ ലോകഗ്ഗോ.

സരേത്യസ്മിം ഓപസിലേസികോ കാസസത്തമീ, തതോ വണ്ണകാലബ്യവധാനേ കാരിയം ന ഹോതി. യഥാ-മം അഹാ സീതി, ‘‘പമാദമനുയുഞ്ജന്തീ’’ത്യാദിഗാഥായം ‘ജനാ അപ്പമാദ’ന്തി ച. ഏവം സബ്ബസന്ധീസു.

അനന്തരം പരസ്സ സരസ്സ ലോപം വക്ഖതി, തസ്മാനേന പുബ്ബസ്സ ലോപോ ഞായതി, തേനേവ സത്തമീനിദ്ദിട്ഠസ്സ പരതാപി ഗമ്യതേ.

൧൨. സരേത്യധികാരോ. പന ഇമേ പന ഇമേതീഹ-സരാ ലോപം ഇത്വേവ.

വാ പരോ അസരൂപോ.

അസമാനരൂപാസരമ്ഹാ പരോ സരോ വാ ലുപ്യതേ, പനമേ, പനിമേ.

൧൩. ബന്ധുസ്സ ഇവ, ന ഉപേതീതീധ –

ക്വചാസവണ്ണം ലുത്തേ.

സരേ ലുത്തേ പരസരസ്സ ക്വചി അസവണ്ണോ ഹോതീതി ഇ ഉ ഇച്ചേതേസം ഠാനാസന്നാ ഏ ഓ. ബന്ധുസ്സേവ. നോപേതി.

൧൪. തത്ര അയം, യാനി ഇധ, ബഹു ഉപകാരം, സദ്ധാ ഇധ, തഥാ ഉപമന്ത്യേതസ്മിം –

ദീഘം.

സരേ ലുത്തേ പരോ സരോ ക്വചി ഠാനാസന്നം ദീഘം യാതി. തത്രായം, യാനീധ, ബഹൂപകാരം, സദ്ധീധ, തഥൂപമം.

൧൫. കിംസു ഇധേത്യത്ര –

പുബ്ബോ ച.

സരേ ലുത്തേ പുബ്ബോ ച ക്വചി ദീഘം യാതി. കിം സൂധ.

൧൬. തേ അജ്ജ, തേ അഹംതേത്ഥ –

യമേദന്തസ്സാദേസോ.

സരേ പരേ അന്തസ്സ ഏകാരസ്സ ക്വചി യോ ആദേസോ ഹോതി, ത്യജ്ജ, ‘‘ദീഘ’’ന്തി ബ്യഞ്ജനേ പരേ ക്വചി ദീഘോ, ത്യാഹം.

ക്വചീതി കിം. നേത്ഥ.

൧൭. സോ അസ്സ, അനു ഏതിത്യേത്ഥ –

വമോദുദന്താനം.

സരേ പരേ അന്തോ കാരുകാരാനം ക്വചി വോ ആദേസോ ഹോതി. സ്വസ്സ, അന്വേതി.

ക്വചീതി കിം. തയസ്സു, സമേതായസ്മാ.

൧൮. ഇധ അഹം തീധ –

ദോ ധസ്സ ച.

സരേ പരേ ധസ്സ ക്വചി ദോ ഹോതി. ദീഘേ – ഇദാഹം. ക്വചീതി കിം. ഇധേവ. ചകാരേന ബ്യഞ്ജനേപി, ഇധ ഭിക്ഖവേ.

൧൯. പതി അന്തും, വുത്തി അസ്സേതീഹ –

ഇവണ്ണോ യന്നവാ.

സരേ പരേ ഇവണ്ണസ്സ യോ നവാ ഹോതി. കത യകാരസ്സ തിസ്സ ‘‘സബ്ബോ ചന്തീ’’തി ക്വചി ചാദേസേ ‘‘പരദ്വേഭാവോ ഠാനേ’’തി സരതോ പരബ്യഞ്ജനസ്സ ഠാനാസന്നവസാ ദ്വിത്തം. പച്ചന്തം, വുത്യസ്സ.

നവാതി കിം. പടഗ്ഗി,

ഏത്ഥ ‘‘ക്വചി പടി പതിസ്സേ’’തി പതിസ്സ പടി, വണ്ണഗ്ഗഹണം സബ്ബത്ഥ രസ്സദീഘ സങ്ഗഹണത്ഥം.

൨൦. യഥാ ഏവേതീഹ –

ഏവാദിസ്സ രി പുബ്ബോ ച രസ്സോ.

സരതോ പരസ്സ ഏവസ്സാദിഏകാരോ രിത്തം നവാ യാതി. പുബ്ബോ ച ഠാനാസന്നം രസ്സം. യഥരിവ. യഥേവ.

൨൧. ന ഇമസ്സ, തി അങ്ഗികം, ലഹു ഏസ്സതി, അത്ഥ അത്ഥം, ഇതോ ആയതി, തസ്മാ ഇഹ, സബ്ഭി ഏവ, ഛ അഭിഞ്ഞാ, പുഥ ഏവ, പാ ഏവതീഹ വാ ത്വേവ –

യ വ മ ദ ന ത ര ളാ ചാഗമാ.

സരേ പരേ യാദയോ ആഗമാ വാ ഹോന്തി, ചകാരേന ഗോ ച. നയിമസ്സ, തിവങ്ഗികം, ലഹുമേസ്സതി, അത്തദത്ഥം, ഇതോനായതി, തസ്മാതിഹ, സബ്ഭിരേവ, ഛളഭിഞാ, പുഥഗേവ, ‘‘രസ്സ’’ന്തി ബ്യഞ്ജനേ പരേ ക്വചി രസ്സോ. പഗേവ.

വാതി കിം. ഛ അഭിഞ്ഞാ, പുഥ ഏവ, പാ ഏവ.

ഏത്ഥ ‘‘സരേ ക്വചീ’’തി സരാനം പകതി ഹോതി, സസ്സരൂപമേവ, ന വികാരോത്യത്ഥോ.

൨൨. അഭി ഉഗ്ഗതോത്യത്ര –

‘‘അബ്ഭോ അഭീ’’തി അഭിസ്സ അബ്ഭോ. അബ്ഭുഗ്ഗതോ.

സരസന്ധി

ബ്യഞ്ജനസന്ധി

൨൩. ബ്യഞ്ജനേത്യധികാരോ. ക്വചീത്വേവ. സോ ഭിക്ഖു, കച്ചി നു ത്വം, ജാനേമ തന്തീഹ –

ലോപഞ്ച തത്രാകാരോ.

ബ്യഞ്ജനേ പരേ സരാനം ക്വചി ലോപോഹോതി, തത്ര ലുത്തേ ഠാനേ അകാരാഗമോ, ചകാരേന ഓകാരുകാരാപി. സഭിക്ഖു കച്ചിനോ ത്വം, ജാനേമു തം.

ക്വചീതി കിം, സോമുനി.

൨൪. ഉഘോസോ, ആഖാതന്തീഹ – ദ്വേഭാവേ ഠാനേ ഇത്വേവ.

വഗ്ഗേ ഘോസാഘോസാനം തതിയപഠമാ.

വഗ്ഗേ ഘോസാഘോസാനം ചതുത്ഥദുതിയാനം തബ്ബഗ്ഗേ തതിയപഠമാ ഹോന്തി യഥാസങ്ഖ്യം യുത്തേ ഠാനേ, ഉഗ്ഘോസോ, രസ്സേ അക്ഖാതം.

൨൫. പര സഹസ്സം, അതിപ്പഖോതീഹ – ‘‘ക്വചി ഓ ബ്യഞ്ജനേ’’തി ഓകാരാഗമോ. പരോസഹസ്സം. ഗാഗമേ ച, അതിപ്പഗോഖോ.

൨൬. അവ നദ്ധാത്യത്ര – ‘‘ഓ അവസ്സേ’’തി ക്വചി അവസ്സ ഓ. ഓനദ്ധാ.

ക്വചീതി കിം. അവസുസ്സതു.

ബ്യഞ്ജനസന്ധി.

നിഗ്ഗഹീതസന്ധി

൨൭. നിഗ്ഗഹീതന്ത്യധികാരോ. കിം കതോ, സം ജാതോ, സം ഠിതോ, തം ധനം, തം മിത്തന്തിഹ –

വഗ്ഗന്തം വാ വഗ്ഗേ.

വഗ്ഗബ്യഞ്ജനേ പരേ ബിന്ദുസ്സ തബ്ബഗ്ഗന്തോ വാ ഹോതി. കിങ്കതോ, സഞ്ജാതോ, സണ്ഠിതോ, തന്ധനം, തമ്മിത്തം.

വാതി കിം. ന തം കമ്മം.

വാകാരേനേവ ലേ ലോ ച. പുല്ലിങ്ഗം.

൨൮. വാത്യധികാരോ. ഏവം അസ്സ, ഏതം അവോചേതീഹ –

മദാ സരേ.

സരേ പരേ ബിന്ദുനോ മ ദാ വാ ഹോന്തി. ഏവമസ്സ, ഏതദവോച.

വാതി കിം. മം അജിനി.

൨൯. തം ഏവ, തം ഹീതീഹ –

ഏഹേഞം.

ഏകാരേ, ഹേ ച പരേ ബിന്ദുനോ ഞോ വാ ഹോതി. ദ്വിത്തേ – തഞ്ഞേവ, തമേവ. തഞ്ഹി, തം ഹി.

൩൦. സംയോഗോതീഹ –

സയേ ച.

യകാരേ പരേ തേന സഹ ബിന്ദുനോ ഞോ വാ ഹോതി. ദ്വിത്തേ – സഞ്ഞോഗോ, സംയോഗോ.

൩൧. ചക്ഖു അനിച്ചം, അവ സിരോതീഹ - ആഗമോ, ക്വചിത്വേവ.

നിഗ്ഗഹീതഞ്ച.

സരേ, ബ്യഞ്ജനേ വാ പരേ ക്വചി ബിന്ദ്വാഗമോ ഹോതി. ചക്ഖുംഅനിച്ചം, അവംസിരോ.

൩൨. വിദൂനം അഗ്ഗം, താസം അഹംതീഹ –

‘‘ക്വചി ലോപം’’തി സരേ ബിന്ദുലോപോ, വിദൂനഗ്ഗം. ദീഘേതാസാഹം.

൩൩. ബുദ്ധാനം സാസനം, സം രാഗോതീഹ –

‘‘ബ്യഞ്ജനേ ചേ’’തി ബിന്ദുലോപോ, ബുദ്ധാനസാസനം. ദീഘേസാരാഗോ.

൩൪. ബീജം ഇവേതീഹ –

പരോ വാ സരോ.

ബിന്ദുതോ പരോ സരോ വാ ലുപ്യതേ, ബീജംവ.

൩൫. ഏവം അസ്സേതീഹ –

ബ്യഞ്ജനോ ച വിസഞ്ഞോഗോ.

ബിന്ദുതോ പരേ സരേ ലുത്തേ സംയോഗോ ബ്യഞ്ജനോ വിനട്ഠസംയോഗോ ഹോതീതി പുബ്ബസലോപോ. ഏവംസ.

നിഗ്ഗഹീതസന്ധി.

വോമിസ്സക സന്ധീ

൩൬. അനുപദിട്ഠാനം വുത്തയോഗതോ.

ഇധാനിദ്ദിട്ഠാ സന്ധയോ വുത്താനുസാരേന ഞേ യ്യാ, യഥാ – യദി ഏവം, ബോധി അങ്ഗാതീഹ – യാദേസേ ഇമിനാ സുത്തേന ദയകാരസംയോഗസ്സ ജോ, ധയകാരസംയോഗസ്സ ഝോ, ദ്വിത്തേ – യജ്ജേവം, ബോജ്ഝങ്ഗാ.

൩൭. അസദിസസംയോഗേ ഏകസരൂപതാ ച.

പരി ഏസനാതീഹ – യാദേസേ രകാരസ്സ യോ, പയ്യേസ നാ.

൩൮. വണ്ണാനം ബഹുത്തം, വിപരീതതാ ച.

സരതി, ഇതി ഏവ, സാ ഇത്ഥീ, ബുസം ഏവ, ബഹു ആബാധോ, അധി അഭവി, സുഖം, ദുക്ഖം, ജീവോതീഹ –

മാഗമോ സകാരേ അകാരസ്സ ഉ ച, സുമരതി.

ഇസ്സ വോ, ഇത്വേവ.

പരലോപേ ആകാരസ്സ ഓ, സോത്ഥീ.

മാദേസേ, പുബ്ബദീഘേ ച ഏകാരസ്സ ഇ. ബുസാമിവ.

വാദേസേ ഹവകാരവിപരിയയോ. ബഹ്വാബാധോ.

അധിസ്സ ക്വചി അദ്ധോ, ദീഘേ-അദ്ധാഭവി.

ബിന്ദുനോ, ഓകാരസ്സ ച ഏ. സുഖേ, ദുക്ഖേ, ജീവേ.

൩൯. രദാനം ളോ, പടിബോധോ, പരിളാഹോ.

൪൦. സരേ, ബ്യഞ്ജനേ വാ പരേ ബിന്ദുനോ ക്വചി മോ. മമ അഭാസി, ബുദ്ധമ സരണം, പുബ്ബേ മോ പരം ന നേതബ്ബോ അയുത്തത്താ.

൪൧. ബിന്ദുതോ പരസരാന മഞ്ഞസ്സരതാപി.

തം ഇമിനാ, ഏവം ഇമം, കിം അഹം തീഹ-ഇസ്സ അ. തദമിനാ.

ഇസ്സ ഉ, അകാരസ്സ ച ഏ, ബിന്ദുലോപാദോ. ഏവുമം, കേഹം.

൪൨. വാക്യസുഖുച്ചാരണത്ഥം, ഛന്ദഹാനിത്ഥഞ്ച വണ്ണലോപോപി.

പടിസങ്ഖായ യോനിസോതീഹ – പുബ്ബയലോപോ, പടിസങ്ഖായോനിസോ.

൪൩. അലാബൂനിത്യാദോ അകാരലോപോ. ലാബൂനി സീദന്തി, സിലാ പ്ലവന്തി.

൪൪. വുത്യഭേദായ വികാരോപി.

അകരമ്ഹസേ തേത്യാദോ സകാരേ ഗരുനോ ഏകാരസ്സ ഇമിനാ ലഹുഅകാരോ, അകരമ്ഹസ തേ കിച്ചം.

൪൫. അക്ഖരനിയമോ ഛന്ദം, ഗരുലഹുനിയമോ ഭവേ വുത്തി,

ദീഘോ, സംയോഗാദിപുബ്ബോ രസ്സോ ച ഗരു, ലഹു തു രസ്സോ. യഥാ- ആ, അസ്സ, അം, അ.

൪൬. ഏവമഞ്ഞാപി വിഞ്ഞേയ്യാ, സംഹിതാ തന്തിയാ ഹിതാ;

സംഹിതാതി ച വണ്ണാനം, സന്നിധബ്യവധാനതോ.

വോമിസ്സകസന്ധി.