൩. സാമഞ്ഞകണ്ഡ

൧. വിസേസ്യാധീനവഗ്ഗവണ്ണനാ

൬൯൧. ഇഹ വക്ഖമാനേ സാമഞ്ഞകണ്ഡേ സാങ്ഗോപാങ്ഗേഹി അങ്ഗഉപാങ്ഗദ്വയസഹിതേഹി വിസേസ്യാധീനേഹി വിസേസ്യായത്തേഹി വിസേസനസദ്ദേഹി സോഭനാദീഹി സംകിണ്ണേഹി അഞ്ഞമഞ്ഞവിജാതിയത്ഥേഹി ദബ്ബക്രിയാഗുണാദീഹി അനേകത്ഥേഹി സമയവണ്ണാദീഹി അബ്യയേഹി ചിരസ്സമാദീഹി ച കമാ കമതോ വഗ്ഗാ കഥ്യന്തേ, തേ ച പുബ്ബവഗ്ഗസന്നിസ്സയാ, തഥാ ഹി സോഭനാദയോ ദേവമനുസ്സാദീസു വിസേസനഭാവേന സമ്ബന്ധാ, ക്രിയാദയോ തു തദാധാരതായ, സമയാദയോ വാചകതായ, ചിരസ്സമാദയോ തംക്രിയാവിസേസനഭാവേന, തതോയേവ സാധാരണത്താ സാമഞ്ഞകണ്ഡമിദം.

൬൯൨. ഇഹ സത്ഥേ ഭിയ്യോ രൂപന്തരാ ലിങ്ഗവിനിച്ഛയോ, സോ അത്രാപി വഗ്ഗേ ഭിയ്യോ രൂപന്തരായേവാതി വിപ്പടിപത്തിനിരാസത്ഥം ബ്യാപകന്യായമാഹ ‘‘ഗുണി’’ച്ചാദിനാ. തസ്സത്ഥോ – വിസേസനഭൂതാ സബ്ബേ ഗുണസദ്ദാ, ദബ്ബസദ്ദാ, ക്രിയാസദ്ദാ ച വിസേസ്യാധീനഭാവേന ഹേതുനായേവ, ന ഭിയ്യോ രൂപന്തരാപി വിസേസനസദ്ദേന സമലിങ്ഗിനോ സിയുന്തി, യഥാ – സോഭനാ ഇത്ഥീ, സോഭനോ പുരിസോ, സോഭനം ചിത്തം.

൬൯൩-൬൯൬. സുഭന്തം സോഭനേ. സുഭ സോഭനേ, യു. രുച ദിത്തിയം, ഇരോ. സാധ സംസിദ്ധിയം, ഉ. മനം തോസേതീതി മനുഞ്ഞം. ഞാ പരിമാണതോസനനിസാമനേസു, അന്തസ്സുകാരോ, മനം ആ ഭുസോ തോസേതീതി വാ മനുഞ്ഞം, തദാ ‘‘മനോ അഞ്ഞ’’ന്തി ഛേദോ, ആലോപോ. ചര ഗതിഭക്ഖനേസു, ണ്വു, ചരതി ചിത്തമേത്ഥാതി ചാരു. സുട്ഠു ദരീയതേ സുന്ദരം, ദര ദാരണേ. വഗ്ഗ ഗമനേ, ഉ, വഗ്ഗു. മനോ രമതി അസ്മിം. കമു ഇച്ഛായം, തോ. ഹരതി ചിത്തം ഹാരീ, ണീ. മന ഞാണേ, ജു, മനോ ജവതി യസ്മിം വാ മഞ്ജു, നലോപോ. പിയസീലയുത്തതായ പേസലം, പിയസ്സ പേ, ഈസ്സത്തം. ഭദി കല്യാണേ, ദോ. വാ ഗതിയം, മോ. കല സങ്ഖ്യാനേ, യാണോ. മനം അപ്പേതി വഡ്ഢേതീതി മനാപം, മനോ അപ്പോതി യസ്മിന്തി വാ മനാപം, ആപ പാപുണനേ, അപാദിപുബ്ബോ ച. ലഭിതബ്ബന്തി ലദ്ധം, തോ, സകത്ഥേ കോ. സുഭതീതി സുഭം, സുന്ദരേന സഭാവേന ഭവതീതി വാ സുഭം.

പുങ്ഗവന്തം ഉത്തമേ, ഉബ്ഭുതോ അത്യത്ഥം ഉത്തമോ, ഉഭസദ്ദതോ ഉബ്ഭുതത്ഥതോ വിസേസത്ഥേ തമോ, ഉഗ്ഗതതമത്താ വാ ഉത്തമോ. വര പത്ഥനായം, പവരോ. ഇട്ഠപച്ചയേ വുഡ്ഢസ്സ ജാദേസോ, ജേട്ഠോ. പകട്ഠം മുഖം ആരമ്ഭോ അസ്സ പമുഖോ. നത്ഥി ഉത്തരോ ഉത്തമോ യസ്മാ അനുത്തരോ. പമുഖോ ച അനുത്തരോ ചാതി ദ്വന്ദോ. അപാദിപുബ്ബേ വരോ. മുഖമിവ മുഖ്യോ, ഇവത്ഥേ യോ. പദധാതീതി പധാനം, യു. പമുഖഭാവേ തിട്ഠതീതി പാമോക്ഖോ, ഉഭയത്രാപി വുഡ്ഢി. പകട്ഠം രാതീതി പരം, ണോ. ‘‘അഗ്ഗ’’ന്തി ജാനിതബ്ബന്തി അഗ്ഗഞ്ഞം, ‘‘അഗ്ഗ’’ന്തി പമാനിതബ്ബന്തി വാ അഗ്ഗഞ്ഞം. ഉത്തരോ ഉത്തമസദിസോ. പധാനഭാവം നീതം പണീതം, നീ നയേ, കമ്മനി ണോ. പരം പച്ചനീകം മാരേതീതി പരമം, പകട്ഠഭാവേ രമതീതിവാ പരമം, ണോ. ഇയിട്ഠേസു പസത്ഥസ്സ, വുഡ്ഢസ്സ ച സോ, സേയ്യോ, സേട്ഠോ ച, ‘‘ക്വചാസവണ്ണം ലുത്തേ’’തി ഇസ്സേ. ഗാമം നേതീതി ഗാമണി, ‘‘തസ്സീലാദീസു ണീ ത്വാവീ ചാ’’തി ണീ, രസ്സോ, ഗാമണി. സന്തതമതായ സത്തമോ, സന്തതോ തമോ, സന്തസ്സ ച സോ. വിസേസീയതേതി വിസിട്ഠോ, സിസ വിസേസനേ, തോ. അര ഗമനേ, ണ്യോ, ഇകാരാഗമോ, അരിയോ. നത്ഥി അഗ്ഗോ യസ്മാ നാഗോ, ദീഘാദി, ഗലോപോ ച. ഇ ഗതിയം, ണ്വു, ഇസ്സേ, അലോപോ ച, ഏകോ, സദിസരഹിതതായ വാ ഏകീഭാവേ തിട്ഠതീതി ഏകോ, കോ. ഉസ്സാപേതി പച്ചനീകേതി ഉസഭോ, ഉസ ദാഹേ, അഭോ. അജ ഗമനേ, അ, ജസ്സ ഗോ, ദ്വിത്തം, അഗ്ഗോ. മുച മോചനേ, ഹീനമജ്ഝിമഭാവേഹി മുച്ചതീതി മോക്ഖോ, തോ, തസ്സ ഖോ. മോക്ഖ മോചനേ വാ, അ. പധാനഭാവം ഗച്ഛതീതി പുങ്ഗവോ, യദാദി, പുക്ഖലോപ്യത്ര, പുസ വുഡ്ഢിമ്ഹി, അലോ, സസ്സ ഖോ, അസരൂപദ്വിത്തം. ഏതേ ചുത്തമാദയോ സമാസഗാപി അസമാസഗാപി ഉത്തമത്ഥവാചകാ. അമരകോസേ പന നാഗോസഭപുങ്ഗവാനം സമാസഗത്തേയേവ ഉത്തമത്ഥവാചകതാ വുത്താ, വുത്തഞ്ച –

‘‘ഉത്തരസ്മിം പദേ ബ്യഗ്ഘ-പുങ്ഗവോ’സഭകുഞ്ജരാ;

സീഹസദ്ദൂലനാഗാദ്യാ, പുമേ സേട്ഠത്ഥഗോചരാ’’തി [അമര ൨൧.൫൯].

തസ്സത്ഥോ – ബ്യഗ്ഘാദയോ കമ്മധാരയസമാസേ സതി ഉത്തരപദീഭൂതാ സേട്ഠത്ഥവിസയാ പുബ്ബപദസ്സ സേട്ഠത്ഥവാചകാ പുല്ലിങ്ഗാ ച ഭവന്തി, യഥാ ‘‘പുരിസബ്യഗ്ഘോ, മുനിപുങ്ഗവോ’’ഇച്ചാദി. സീഹാദയോ, ആദിനാ വരാഹപുണ്ഡരീകധോരയ്ഹസോവീരാദയോ ച സമാസഗാ കമ്മധാരയസമാസേ ഉത്തരപദഭൂതാ സേട്ഠത്ഥവാചകാ പുമേവ ഭവന്തി, യഥാ ‘‘സക്യസീഹോ, കവികുഞ്ജരോ, പുരിസസദ്ദൂലോ, പുരിസവരാഹോ’’ഇച്ചാദി.

൬൯൭. ചിത്തസ്സ, അക്ഖിനോ ച പീതിജനകം വത്ഥു അബ്യാസേകം, അസേചനഞ്ച നാമ, ന ബ്യാസിഞ്ചന്തി നക്ഖരന്തി നയനമനാനി യസ്മാതി അബ്യാസേകം, അസേചനഞ്ച, ന ബ്യാസിഞ്ചന്തി ച യസ്മിം ആഗന്തുകഭൂതാനി അഞ്ഞരസാനീതി വാ അബ്യാസേകം, അസേചനഞ്ച. ണോ, യു ച.

ഛക്കം ഇട്ഠേ വത്ഥുമ്ഹി. ഇച്ഛിതബ്ബം, ഏസിതബ്ബന്തി വാ ഇട്ഠം, ഇസു ഇച്ഛായം, ഇസ ഗവേസനേ ച, തോ. സുഭത്തം ഗച്ഛതീതി സുഭഗം, ക്വി. ഹദയേ സാധു, ഹദയസ്സ വാ പിയന്തി ഹജ്ജം, ണോ, ദന്തസ്സ ലോപോ, ദ്യസ്സ ജ്ജോ. ദയിതബ്ബം ആദാതബ്ബന്തി ദയിതം, തോ. വല്ല സംവരണേ, കമ്മനി അഭോ. പിയായിതബ്ബന്തി പിയം,പീ തപ്പനകന്തീസു, ണ്യോ, രസ്സാദി.

൬൯൮. തികം തുച്ഛേ. തുച വിനാസേ, ഛോ. രിച വിയോജനസമ്ബജ്ഝനേസു, സമ്ബജ്ഝനം മിസ്സനം, തോ, സകത്ഥേ കോ. സുനസ്സ ഹിതം സുഞ്ഞം, യോ, ന്യസ്സ ഞ്ഞോ, സുന ഗതിയം വാ, യോ. ദ്വയം അസാരേ. ഫല നിപ്ഫത്തിയം, ഉ, ഗു വാ. പുബ്ബത്ര ഗോന്തോ, അസ്സേ, ഫേഗ്ഗു.

തികം പവിത്തേ. മേധ ഹിംസാസങ്ഗമേസു, മേധീയതേ സങ്ഗമീയതേ മേജ്ഝം, ണ്യോ, ഝസ്സ ഝോ, അസരൂപദ്വിത്തം. പു പവനേ, തോ, ദീഘാദി. വുഡ്ഢാവാദേസോ, ഇകാരാഗമോ ച. ദ്വയം അവിരദ്ധേ. ന വിരജ്ഝതീതി അവിരദ്ധോ, രധ ഹിംസാപരാധാപഗമനേസു, തോ. ‘‘ധഢഭഹേഹി ധഢാ ചേ’’തി തസ്സ ധോ. പണ ബ്യവഹാരഥുതീസു, ണ്വു, വിരദ്ധവോഹാരേന ന പണാമേതീതി അപണ്ണകോ.

൬൯൯-൭൦൧. ദ്വയം ജാത്യാചാരാദിനാ അനിന്ദിതേ. ഉപുബ്ബോ, പപുബ്ബോ ച കസ വിലേഖനേ, ഹിംസായഞ്ച, തോ, ‘‘സാദിസന്തപുച്ഛഭന്ജഹംസാദീഹി ട്ഠോ’’തി സഹാദിബ്യഞ്ജനേന തസ്സ ട്ഠോ.

ഗാരയ്ഹന്തം ജാത്യാചാരാദിനാ നിന്ദിതേ. നിഹീയതേതി നിഹീനോ, ഹാ ചാഗേ, ഇനോ, ദീഘോ. അപാദിപുബ്ബേ ഹീനോ. ലമ നിന്ദായം, ണ്വു, ലാമകോ. കിട ഗതിയം, പതി നിപുബ്ബോ തു നിന്ദായം, ഠോ, പതികിട്ഠം, നികിട്ഠഞ്ച. ഇത്തരസദ്ദോ ലാമകത്ഥവാചകോ പാടിപദികോ, ‘‘ജാത്യാചാരാദീഹി നിഹീനോയ’’ന്തി അവദിതബ്ബോതി അവജ്ജോ, തബ്ഭാവത്ഥോ ചേത്ഥ അകാരോ. വദ വിയത്തിയം വാചായം, ണ്യോ, ദ്യസ്സ ജ്ജോ. കുച്ഛാ സഞ്ജാതാ അസ്സ കുച്ഛിതോ. അധോഭാഗേ ജാതോ അധമോ, ഓസ്സത്തം. ഉമ നിന്ദായം, കമ്മേ അ, സകത്ഥേ കോ, ഉസ്സോ, ഓമകോ. ഗരഹിതബ്ബോതി ഗാരയ്ഹോ, ഗരഹ നിന്ദായം, ണ്യോ, വണ്ണവിപരിയയോ.

ദ്വയം മലയുത്തേ. മലയുത്തതായ മലീനോ, ഇനോ, ദീഘോ. അസ്സത്ഥ്യത്ഥേ ഈ, മസപച്ചയേ മലീമസോ, കച്ചരം, മലദൂസിതമ്പി, കുച്ഛിതം ചരതീതി കച്ചരം.

തിപാദം വിപുലേ. ബ്രഹ വുദ്ധിയം, രാജാദി, ബ്രഹാ. മഹ പൂജായം, അന്തോ. പുല മഹത്തേ, വിപുലം. സല ഗമനേ, വിസാലം, ണോ. പഥ സങ്ഖ്യാനേ, ഉലോ, അസ്സു, പുഥുലം, ഉമ്ഹി പുഥു. ഗര സേചനേ, ഉ, ഗരു. അര ഗമനേ, ഉ, അസ്സു, ഉരു. തനു വിത്ഥാരേ, തോ, ഇണ്ണാദേസോ, തസ്സ ഥോ, അസ്സി, അസരൂപദ്വിത്തം, വിത്ഥിണ്ണം.

വഠരന്തം ഥൂലേ. പീ തപ്പനകന്തീസു, ഇനോ. ഥൂല പരിബ്രൂഹനേ, അ. പീധാതുതോ ഈവരോ, പീവരം. ലപച്ചയേ ഥുല്ലം, രസ്സാദി. വദ വിയത്തിയം വാചായം, വദതീതി വഠരം, അരോ, ദസ്സ ഠോ. ഥൂലമുപചിതമംസവിപുലായതമംസാദി.

ദ്വയം സന്നിചിതേ. ആനിപുബ്ബോ ചി ചയേ, കമ്മേ തോ, ആചിതം, നിചിതഞ്ച.

൭൦൨. സിലോകോ സബ്ബസ്മിം. സരതീതി സബ്ബം, വോ, രസ്സ ച വോ. സംപുബ്ബോ അസു ഖേപനേ, തോ, സമത്തം, അഥ വാ സമ തിമ വേകല്ലബ്യേ, തോ, സമത്തം. ന ഖിയതീതി അഖിലം, ലോ, അഖിലം, നിഖിലഞ്ച തഥാ. സക സത്തിയം, അലോ, കലാഭി അവയവേഹി സഹ വത്തതേതി വാ സകലം. സേസതോ അവസിട്ഠതോ നിഗ്ഗതം നിസ്സേസം. കസ ഗമനേ, ഇനോ, ണത്തം, കസിണം. ന സേസം അവസിട്ഠം അസേസം. അഗ്ഗേന സിഖരേന സങ്ഗതം സമഗ്ഗം. കതേ സമാസേ പുബ്ബനിപാതോ അഭിധാനാ. ഊന പരിഹാനേ, ന ഊനം അസ്മിം അനൂനകം, കോ.

൭൦൩. ബഹുലന്തം ബഹുത്തേ, ഭാവേതി വഡ്ഢേതീതി ഭൂരി, ഭൂ സത്തായം, രി, ഭൂരി, ദീഘാദി, രസ്സന്തോ, ഈമ്ഹി ഭൂരീ, മേധാ. പഹു സത്തിയം, തോ, ഉകാരാഗമോ, പപുബ്ബോ ഹൂ സത്തായം വാ, രസ്സോ. പചി വിത്ഥാരേ, ഉരോ, പചുരം. ഭീ ഭയേ, ഭായതി യസ്മാതി ഭിയ്യോ, ദ്വിത്തം. സമ്പഹോതീതി സമ്പഹുലം, ലോ. ബഹ വുഡ്ഢിയം, ഉ, ബഹു. യേഭുയ്യസദ്ദോ ബഹുലത്ഥവാചകോ പാടിപദികോ. ബഹൂ അത്ഥേ ലാഭീതി ബഹുലം.

ദ്വയം ബഹിഗതേ. ബഹി ജാതം ബാഹിരം, ഇരണ.

൭൦൪-൭൦൬. യേസം പദത്ഥാനം മത്തം പമാണം സതാദിതോ പരം അധികം ഭവതി, തേ പരോസതാദീ. ആദിനാ പരോസഹസ്സാദി. സതതോ പരോ പരോസതം. സഹസ്സതോ പരോ പരോസഹസ്സം, പരസ്സ പുബ്ബനിപാതോ അഭിധാനാ പരസദ്ദാ ഓകാരാഗമോ. പജ്ജം അപ്പേ. പരിതോ അത്തം ഖണ്ഡിതം പരിത്തം. സുഖ തക്രിയായം, തക്രിയാ സുഖനം, ഉമോ. സുച സോചനേ വാ. ഖുദ പിപാസായം, ദോ, ഖുദ്ദം. ഥുച പസാദേ, ണോ. അല ഭൂസനപരിയത്തിനിവാരണേസു, പോ, ലസ്സ പോ, അപ്പം. കിസ തനുകരണേ, ണോ. തനു വിത്ഥാരേ. ചി ചയേ, ഉലോ, ദ്വിത്തം, ചുല്ലം, നീചേ പന ചുല്ലോ. മാ മാനേ, ഛദാദീഹി തോ. രസ്സാദി, മത്താ, ഇത്ഥിയം. ലിസ അപ്പീഭാവേ, അ. ലൂ ഛേദനേ, ലുയതേതി ലവോ, അ. അണ ഗത്യത്ഥോ, ഉ. കണ സദ്ദേ, അ, കണോ. ലവാദീഹി സഹ കണോ പുമേ, വുത്തഞ്ച അമരകോസേ ‘‘പുമേ ലവലേസകണാണവോ’’തി [അമര ൨൧.൬൨].

ഞത്തന്തം സമീപേ. സങ്ഗതാ ആപോ യസ്മിം സമീപം, ആസ്സീ. പാദിതോ യദാദിനാ കടോ, നികടോ, നത്ഥി കടോ ആവരണം ഏതസ്സാതി വാ നികടോ. സദസ്മാ തോ, ആസന്നോ. കണ്ഠം സമീപം ഉപഗതം ഉപകട്ഠോ. ‘‘കണ്ഠോ ഗലേ സന്നിട്ഠാനേ, സദ്ദേ മദനപാദപേ’’തി ഹി നാനത്ഥസങ്ഗഹോ, ഇധ പന കണ്ഠസ്സ കട്ഠാദേസോ, ണലോപോ വാ. അഭ്യാസീദതീതി അഭ്യാസോ. ‘‘അഭ്യാസോ തു സമീപമ്ഹി, പുമാ അഭ്യസനേപി ചേ’’തി [ചിന്താമണിടീകാ ൨൧.൬൭] രഭസോ. സഹ അന്തേന സന്തികം, സകത്ഥേ ഇകോ. വിദൂരപടിപക്ഖത്താ അവിദൂരം. സങ്ഗതം അന്തം സാമന്തം, സസദ്ദസ്സ ദീഘോ, നിഗ്ഗഹീതസ്സ മോ, സം നിപുബ്ബോപി കട്ഠസദ്ദോ സമീപത്ഥോയേവാതി ദസ്സനത്ഥം ഉദാഹടം, കസ വിലേഖനേ വാ, തോ, സന്നികട്ഠം. അന്തികഭാവം ഉപഗതം ഉപന്തികം. സഹ കാസേന വത്തതേ സകാസം, കാസ ദിത്തിയം. അന്തയോഗാ അന്തികം, ഇകോ. ഞായതേതി ഞത്തം, തോ, സകാസസദ്ദേന സനിഡസദേസസവിധസമരിയാദസവേസാപി ഗയ്ഹന്തി. സഹ നിഡേന, സഹ ദേസേന, സഹ വിധായ, സഹ മരിയാദായ, സഹ വേസേന വത്തതേതി വിഗ്ഗഹോ, ബ്യുപ്പത്തിനിമിത്തം, രൂള്ഹീസദ്ദാ പന ഏതേ.

ദ്വയം ദൂരമത്തേ. ദുക്ഖേന അരതി യം ദൂരം. വിപപുബ്ബോ കട്ഠസദ്ദോ ദൂരേ, സകത്ഥേ കോ, വിപ്പകട്ഠകം.

൭൦൭. തികം ഘനേ, നത്ഥി അന്തരം ഛിദ്ദം യസ്സ. ഹനതിസ്മാ അ, ഹസ്സ ഘോ ച, ഘനം. സമു ഉപസമേ, ദോ, സന്ദം. പാദോ വിരളേ. വിരമതീതി വിരളം, അ, വണ്ണവികാരോ. പിയോ ലവോ അപ്പോ യസ്മിം പേലവം, പിയസ്സ പേ, പിലി ഗമനേ വാ, അവോ. തനു അപ്പാദീസുപി.

ദ്വയം ദീഘേ. യത ആയതനേ, ആയതം. ഇ ഗമനേ വാ, തോ, ഭൂവാദി, ഇസ്സേ, ഏ അയ, ദീഘാദി. ദി ഖയേ, ഘോ, ദീഘാദി. തികം വട്ടലേ. നിഗ്ഗതം തലം അസ്മാതി നിത്തലം. വട്ട വട്ടനേ, വട്ടം, ലതാദി. ഉലപച്ചയേ വട്ടുലം.

൭൦൮. ഉച്ഛിതന്തം ഉന്നതേ. ചി ചയേ, ഉച്ചിനോതീതി ഉച്ചോ, അ. ഉന്നമതീതി ഉന്നതോ. തുജ ഹിംസായം, ഫലനേ ച, അ, തുങ്ഗോ. ഉഗ്ഗതം അഗ്ഗം അസ്സ ഉദഗ്ഗോ. ഉദ്ധം സിതോ ഉച്ഛിതോ, സി സേവായം, തോ, സസ്സ ഛോ, അസരൂപദ്വിത്തം, ഉച്ഛിതോ. പംസുപി, പകട്ഠോ അംസു ദിത്തി യസ്സ പംസു.

തികം വാമനേ. ഉദ്ധം ന അഞ്ചതീതി നീചോ, അഞ്ച ഗമനേ, ണോ, അകാരഞകാരാനം ലോപോ, നിസദ്ദോ അത്ര നിസേധേ. രസ സദ്ദേ, സോ, രസ്സോ. വാ ഗമനേ, മനോ, വാമനോ.

തികം ഉജുമ്ഹി. ന ജിമ്ഹം കുടിലം അജിമ്ഹം. തസ്മിം അവങ്കതായ പകട്ഠോ ഗുണോ യസ്സ പഗുണോ. അജ ഗമനേ, ഉ, അസ്സു, ഉജു.

൭൦൯. ഛക്കം വങ്കേ. അലധാതുമ്ഹാ അരോ, ളത്തം. വേല ഗമനേ, തോ, ദ്വിത്താദി, വിരൂപേന ഇലയതീതി വാ വേല്ലിതം, തോ, ഇല ഗമനേ. വങ്ക കോടില്യേ, അ. കുട ഛേദനേ, ഇലോ, കുട കോടില്യേ വാ. ഹാ ചാഗേ, കത്തരി മോ, ദ്വിത്തം, വണ്ണവിപരിയയാദി, ജിമ്ഹം. കുഞ്ച കോടില്യേ, തോ. വക്കമ്പി, വക്ക ഗമനേ.

പഞ്ചകം ധുവേ. ധു ഗതിഥേരിയേസു, അ, ഉവാദേസോ. സസ്സതേ നിച്ചേ ഭവോ സസ്സതോ. നിച്ചോ വുത്തോ [അഭിധാനപ്പദീപികാടീകാ]. സദാ കാലേ ഭവോ സദാതനോ. സനസദ്ദോ നിച്ചത്ഥോ സത്തമ്യന്തോ നിപാതോ, സനംസദ്ദോ വാ [അഭിധാനപ്പദീപികാടീകാ], തത്ര ഭവോ സനന്തനോ, ഉഭയത്രാപി ഭവത്ഥേ തനോ, പുബ്ബേ നിഗ്ഗഹീതാഗമോ.

൭൧൦. ഏകേനേവ ഭാവാദിരൂപേന കാലസ്സ ബ്യാപകോ നിബ്ബാനാകാസാദികൂടട്ഠോതി പകാസിതോ. മായാനിച്ചലയന്താദീസു കൂടം വക്ഖതി [അഭിധാനപ്പദീപികാടീകാ]. നിച്ചലോ തിട്ഠതീതി കൂടട്ഠോ, പബ്ബതോ, കൂടട്ഠോ വിയ സദാ തിട്ഠതീതി കൂടട്ഠോ.

ദ്വയം ലഹുകേ. ലങ്ഘ ഗതി സോസനേസു, ഉ, ഘസ്സ ഹത്തം, നിഗ്ഗഹീതലോപോ, ലഹു, ലഘുപി. സംപുബ്ബേ, സത്ഥികകപച്ചയേ ച സല്ലഹുകം. തികം സങ്ഖ്യാതേ. ഖ്യാ കഥനേ. ഗണ സങ്ഖ്യാനേ. മാ പരിമാണേ, സബ്ബത്ര തോ.

൭൧൧. തികം തിഖിണേ. തിജ നിസാനേ, ഹോ, വണ്ണവികാരോ, തിണ്ഹം. തിജ നിസാനേ, ഇനോ, ജസ്സ ഖോ, ണത്തം, തിഖിണം. തിജതോയേവ വോ, ജസ്സ വോ, ബത്തം, തിബ്ബം. തികം ചണ്ഡേ. ചണ്ഡ കോപേ, ചണ്ഡം. ഉജ്ജ ബലപാലനേസു, അ, ജ്ജസ്സ ഗ്ഗോ, ഉഗ്ഗം. ഖര വിനാസേ, അ, ഖരം.

ചതുക്കം ജങ്ഗമേ. ഗമു ഗമനേ, ദ്വിത്താദി, ജങ്ഗമം. ചര ഗമനേ, അ, ചരം. തസതി ചലതീതി തസം, തസ ഉബ്ബേഗേ, ഉബ്ബേഗോ ഭയം, ചലനഞ്ച. ചരഭിസ്മാ ചരോ, മജ്ഝേ ദീഘോ, ചരാചരം, അബ്ഭാസന്തേ വാ രാഗമോ, ചരാചരം, സബ്ബത്ര അപച്ചയോ. ഇങ്ഗമ്പി, ഇങ്ഗതീതി ഇങ്ഗോ, ഇങ്ഗ ഗമനേ.

൭൧൨-൭൧൩. ദ്വയം ചലനമത്തേ. കമ്പ ചലനേ. ചല കമ്പനേ, സബ്ബത്ര കത്തരി യു.

ദ്വയം അധികേ. അതിരിച്ചതീതി അതിരിത്തോ, രിച വിയോജനസമ്പടിച്ഛനഗതീസു, തോ, ഭുജാദി. അധി ഏതി ഗച്ഛതീതി അധികോ, ഇ ഗമനേ, കോ.

ജങ്ഗമാ പാണിതോ അഞ്ഞോ ഥാവരോ നാമ, തിട്ഠതീതി ഥാവരോ, ഠാ ഗതിനിവത്തിയം, വരോ, വണ്ണവികാരോ, ഥാവരോ, ഠാവരോപീത്യേകേ.

ചതുക്കം ലോലേ. ലോല ഉമ്മാദനേ. ചല കമ്പനേ, ദ്വിത്താദി, ചഞ്ചലം. തര പ്ലവനതരണേസു, തരം ലാതീതി തരലം, ഏതേ ചലനമത്തേപി.

ചതുക്കം പുരാണേ. പുരേ ഭവോ പുരാണോ, യദാദിനാ നപച്ചയോ, ണത്തം. പുരാ ഭവോ പുരാതനോ, തനപച്ചയോ. സനംസദ്ദോ ഇഹ സത്തമ്യന്തോ പുരാണത്ഥേ നിപാതോ. തത്ര ഭവോ സനന്തനോ, പുബ്ബേ വിയ സനംസദ്ദോ വാ, തത്രാപി പുബ്ബേ വിയ നിഗ്ഗഹീതാഗമോ. ചിരംസദ്ദോ നിപാതോ സത്തമ്യന്തോ പുരാണത്ഥോ ഇഹ ഗയ്ഹതേ, തത്ര ഭവോ ചിരന്തനോ. നിഗ്ഗഹീതലോപോ ചിരകാലാദീസു.

ചതുക്കം അഭിനവേ. പതിതോ അഗ്ഗോ യസ്സ പച്ചഗ്ഘോ, ഗസ്സ ഘോ, ബഹുകോ വാ അഗ്ഘോ യസ്സ പച്ചഗ്ഘോ, അനേകത്ഥത്താ ഹി ഉപസഗ്ഗനിപാതാനം ബഹുകത്ഥോ ഏത്ഥ പതിസദ്ദോ. നവസദ്ദാസകത്ഥേ തനോ, നവസ്സ നുഭാവോ ച. നവോ ഏവ അഭിനവോ, നു ഥുതിയം, അ, നവോ.

൭൧൪-൭൧൫. പഞ്ചകം കക്ഖളേ. കന്തതീതി കുരൂരം, ഊരോ, കന്തസ്സ ച കുരാദേസോ, കര ഹിംസായം വാ, ഊരോ, അസ്സു. കഠ കിച്ഛജീവനേ, മുദ്ധജദുതിയന്തോ ധാതു, ഇനോ, വണ്ണവിപരിയയേ കഥിനന്തിപി. ദല വിദാരണേ, ഹോ, ളത്തം, ബഹ വുദ്ധിമ്ഹി വാ, ബസ്സ ദോ, ളന്തോ ച, ദള്ഹം ദഹ ഭസ്മീകരണേ വാ, അ, ളന്തോ ച. നിട്ഠാതീതി നിട്ഠുരം, ഠാ ഗതിനിവത്തിയം, ഉരോ. കക്ഖ ഹസനേ, അലോ, ളത്തം. കഠോരം, ജരഠം, മുത്തിമം, മുത്തമ്പി, കഠ കിച്ഛജീവനേ, ഓരോ. ജര ജീരണേ, ഭൂവാദി, ഠോ. മുത്തി കഥിന്യം, തംയോഗാ മുത്തിമം. അപച്ചയേ മുത്തം.

സത്തകം അന്തേ. അമ ഗമനേ, തോ, അന്തോ, അനിത്ഥീ. പരിപുബ്ബോ പരിയന്തോ. പപുബ്ബോ പന്തോ. പച്ഛാ ഭവോ പച്ഛിമോ. അന്തേ ഭവോ അന്തിമോ, ഇമോ. ജഘനേ സാധു ജിഘഞ്ഞം, യോ, അസ്സി. ചരതിസ്മാ ഇമോ. ചരിമം, ചരസദ്ദാ വാ ഇമോ.

ചതുക്കം പഠമേ. പുബ്ബ പൂരണേ, അ. അഗ്ഗം സേട്ഠേപി വുത്തം. പഠ വിയത്തിയം വാചായം, അമോ, പഥ സങ്ഖ്യാനേ വാ, അമോ, വണ്ണവികാരോ, പഠമം, പഥമന്തിപി. ആദീയതേ പഠമം ഗണ്ഹീയതേതി ആദി, ഇ, പുമേ, സോസദ്ദോ ആദിസ്സ പുല്ലിങ്ഗത്തജോതകോ, പുരിമം, പുരത്ഥാപി, ഭവത്ഥേ ഇമത്ഥാ.

ദ്വയം അനുച്ഛവികേ. പടിഗ്ഗഹിതോ രൂപോ പതിരൂപോ. ഛവിയാ അനുരൂപം അനുച്ഛവികം, സകത്ഥേ കോ.

ദ്വയം നിരത്ഥകേ. മൂഹ വേചിത്തേ, അ, ഹസ്സ ഘോ. നത്ഥി അത്ഥോ യസ്സ, സകത്ഥേ കോ.

൭൧൬. ദ്വയം പാകടേ. വിസിട്ഠോ അത്താ യസ്സ ബ്യത്തം. പുട പകാസനേ, പുട വികാസനേ വാ.

തികം മുദുമ്ഹി. മുദ മോദനേ, ഉ, മുദ സംസഗ്ഗേ വാ. സോഭനം കുമാരം കന്തി യസ്സ. കു സദ്ദേ, അലോ, മന്തോ ച.

ദ്വയം ഇന്ദ്രിയഗ്ഗയ്ഹേ. അക്ഖം ഇന്ദ്രിയം പതിഗതം നിസ്സിതം, അക്ഖേന വാ പതിഗതം പച്ചക്ഖം, കതേ സമാസേ പതിസദ്ദസ്സ പുബ്ബനിപാതോ അഭിധാനതോ. ഇന്ദ്രിയം ചക്ഖാദികം, തേന ഗയ്ഹം ഇന്ദ്രിയഗ്ഗയ്ഹം.

ദ്വയം അപച്ചക്ഖേ. പച്ചക്ഖവിപരീതം അപച്ചക്ഖം, പരമാണ്വാദി. ഇന്ദ്രിയം അതിക്കന്തം അതിന്ദ്രിയം.

൭൧൭. ചതുക്കം അഞ്ഞത്ഥേ. ഇതരസദ്ദോ പാടിപദികോ അഞ്ഞത്ഥവാചകോ, ഇദംസദ്ദാ വാ തരോ അഞ്ഞത്ഥേ, ദംലോപോ ച. അഞ്ഞസദ്ദാ സകത്ഥേ തരോ. ഏകോ സേട്ഠേപി വുത്തോ. അഞ്ഞസദ്ദോ പാടിപദികോ ഭിന്നത്ഥോ, ന ഞായതേതി വാ അഞ്ഞോ.

തികം നാനപ്പകാരേ. ബഹവോ വിധാ പകാരാ അസ്സ ബഹുവിധോ. വിചിത്താ വിധാ യസ്സ വിവിധോ.

ദ്വയം അനിവാരിതേ. നത്ഥി ബാധോ നിസേധോ യസ്സ അബാധം. നത്ഥി അഗ്ഗളം അസ്സ.

൭൧൮. ചതുക്കം അസഹായേ. അസഹായത്ഥേ ഏകതോ ആകീ, ച്ചോ, കോ ച, ഏകാകീ, ഏകച്ചോ. അഞ്ഞത്ഥേപി ഏകകോ വുത്തോ. സമാ തുല്യത്ഥാ.

അനേകസമ്ബന്ധിനി സാധാരണാദിദ്വയം. സഹ ആധാരണേന വത്തതീതി സാധാരണം, യദാദി, ഥിയം സാധാരണീ, സാധാരണാ ച. സമാനമേവ സാമഞ്ഞം, യോ, സാമഞ്ഞാ ഇത്ഥിയം.

ദ്വയം അപ്പാവകാസേ. സമ്ബാധതേ അസ്മിം, രോ. സംസദ്ദാ കടോ, യദാദി, സങ്കടം, സഹ ആവരണേന വത്തതീതി വാ സങ്കടം, സഹത്ഥോ സംസദ്ദോ.

൭൧൯. വാമം കളേവരം വാമകായോ സബ്യം നാമ. ‘‘സബ്യം വാമേ ച ദക്ഖിണേ’’തി [ചിന്താമണിടീകാ ൨൧.൮൪] ഹി അജയോ, സവ ഗതിയം, യോ. ദക്ഖിണം കളേവരം അപസബ്യം, സബ്യതോ അപഗതം അപസബ്യം.

ദ്വയം വിപരീതേ. പടികൂലതി ആവരതീതി പടികൂലം, കൂല ആവരണേ. അപസബ്യം ദക്ഖിണേപി വുത്തം.

ദുരധിഗമന്തോ പഥം ഗഹനം, യഥാ – ഗഹനമേതം സത്ഥം, ദുബ്ബിവേകമിച്ചത്ഥോ. ഗച്ഛന്തം ഹന്തീതി ഗഹനം, ഗഹണമ്പി, യദാദി. കല ഗമനേ, ഇലോ, കലിം ലാതീതി വാ കലിലം.

൭൨൦-൭൨൧. ദ്വയം ബഹുപ്പകാരേ. ഉച്ചഞ്ച തം അവചഞ്ചേതി ഉച്ചാവചം, കമ്മധാരയോ. ബഹവോ ഭേദാ അസ്സ.

തികം ജനാദിനിരന്തരഗതേ. സങ്ക സങ്കായം, തോ. കിര പക്ഖേപവിക്ഖിപനേസു, തോ, ഇണ്ണാദേസോ. സങ്ക സങ്കായം, ഉലോ, സങ്കുലം, സംപുബ്ബോ കുല സന്താനേ വാ, രോ.

സിലോകോ ഛേകേ. കതോ അഭ്യാസിതോ ഹത്ഥോ പദത്ഥോ യേന കതഹത്ഥോ. കുസ സിലേസനേ, അലോ. പകട്ഠാ വീണാ അസ്സ. അഭിജാനാതി അഭിഞ്ഞോ. സിക്ഖ വിജ്ജോപാദാനേ, തോ. പുണ കമ്മനി സുഭേ, രോ. പട ഗമനേ, ഉ. ഛിദി ദ്വിധാകരണേ, കത്തരി അ, ദസ്സ കോ. ചത യാചനേ, ഉരോ. ദല ദിത്തിയം, ഖോ, ലസ്സ കോ, ദക്ഖ വുഡ്ഢിയം വാ, അ, ദക്ഖ വുഡ്ഢിഹിംസാഗതിസീഘേസു വാ. പിസ ഹിംസാബലദാനനികേതനേസു, അലോ, പേസലോ. കതമുഖോ, കതീപി, കതസദ്ദോ അഭ്യാസിതത്ഥോ, കതം അബ്യാസിതം മുഖം ഉപായോ അനേനാതി കതമുഖോ. കതം അസ്സത്ഥീതി കതീ.

സത്തകം ബാലേ. ബല പാണനേ, ബലതീതി ബാലോ, അസ്സാസിതപസ്സാസിതമത്തേന ജീവതി, ന പഞ്ഞാജീവിതേനാത്യത്ഥോ. ദാ കുച്ഛായം ഗതിയം വാ, തു, ദ്വിത്തം, രസ്സാദി. ജല ധഞ്ഞേ, അ, ളത്തം. മൂഹ വേചിത്തേ, ലോ, വണ്ണവിപരിയയോ, മൂള്ഹോ. മന്ദ ജളത്തേ. ബാല്യയോഗാ ബാലിസോ, ഇസോ. അഞ്ഞോ, യഥാജാതോപി, ന ജാനാതീതി അഞ്ഞോ. യാദിസോ ജാതോ വിവേകോ യഥാജാതോ.

൭൨൨. തികം ഭാഗ്യസമ്പന്നേ. പുഞ്ഞം, സുകതഞ്ച യസ്മിം അത്ഥി പുഞ്ഞവാ, സുകതീ, വന്തു, ഈ ച. ധനം ഗഹണം ലദ്ധോതി ധഞ്ഞോ, യോ. ദ്വയം മഹാവീരിയേ. മഹാധിതി മഹാവീരിയോ. ദ്വയം മഹിച്ഛേ. മഹാസയോപി.

ദ്വയം ബഹുലഹദയേ, പസത്ഥഹദയേ ച. ഹദയം ബഹുലം, പസത്ഥഞ്ച യസ്സ ഹദയീ, ഹദയാലു ച, തബ്ബഹുലേ ഈ, ആലു ച, സുഹദയോപി.

൭൨൩. ദ്വയം ഹട്ഠചിത്തേ. ‘‘ഹാസമനോ വികുബ്ബാനോ, പമാനോ ഹട്ഠമാനസോ’’തി [അമര ൨൧.൭] അമരസീഹോ. ദ്വയം ദുമ്മനേ. ദുട്ഠം, ദുക്ഖിതം വാ മനോ യസ്സ. വിരൂപം മനോ യസ്സ. അന്തമനോപി.

ചതുക്കം ബഹുപ്പദേ. യാചകാനം വദം വചനം ജാനാതീതി വദാനിയോ, വദഞ്ഞൂ ച, ഇയോ, രൂ ച, പുബ്ബത്രഞ്ഞസ്സ നാദേസോ, മജ്ഝദീഘോ ച. ദാനേ സോണ്ഡോ പസുതോ. സോണ്ഡസദ്ദോത്ര മജ്ജമദേത്യേകേ, ഥൂലലക്ഖോപ്യത്ര, ദാനത്ഥം ഥൂലം ലക്ഖം അസ്സ.

൭൨൪. സിലോകോ പാകടമത്തേ. ഖ്യാ പകാസനേ, തോ. പതിപുബ്ബോ ഇ ഗമനേ, തോ. അഭിമുഖം ഏതീതി പതീതോ. ഞാ അവബോധനേ, തോ, പഞ്ഞാതോ, അഭിഞ്ഞാതോ ച. പഥ ഖ്യാനേ. സു ഗതിബുദ്ധീസു, തോ, സുതോ, വിസ്സുതോ ച, സു സവനേ വാ, കമ്മേ തോ. വിദ ഞാണേ, വിദിതോ. സിധു സംരാധേ, തോ, സിധ സംസിദ്ധിയം വാ. കട ഗതിയം, ദസ്സനം കടതീതി പാകടോ, ഉപസഗ്ഗസ്സ ദീഘോ.

൭൨൫. തിപാദം ഇസ്സരേ. ഈസ ഇസ്സരിയേ, ഈസതീതി ഇസ്സരോ, അരോ, രസ്സാദി, ദ്വിത്തം. നീ നയേ, ണ്വു, നായകോ. സം ധനം അസ്സത്ഥീതി സാമീ, ദീഘാദി, രസ്സന്തേ സാമിപി. പാ രക്ഖണേ,തി, രസ്സാദി, പതി. അധിപുബ്ബേ അധിപതി. ഈസ ഇസ്സരിയേ, അ, ഈസോ. പഭവതീതി പഭു, ഉ, പഭൂപി. അയ ഗമനേ, യോ, അയ്യോ. അധിപാതീതി അധിപോ, രോ. അധിഭവതീതി അധിഭൂ, ക്വി. നീ നയേ, രിതു, നേതാ.

തികം ബഹുധനേ. ഇഭം അരഹതീതി ഇബ്ഭോ, വോ, വണ്ണവിപരിയയോ. ഝേ ചിന്തായം, അ, അജ്ഝായതി ധനം അഡ്ഢോ, ഝസ്സ ഢോ, അസരൂപദ്വിത്തം, രസ്സാദി ച. ധനാ അതിസയേ ഈ, ധനീ.

൭൨൬. ദ്വയം ദക്ഖിണേയ്യേ. ദാനം പടിഗ്ഗണ്ഹിതും അരഹതീതി ദാനാരഹോ, ദക്ഖ വുദ്ധിയം, സീഘത്ഥേ ച, ദക്ഖന്തി ഭോഗസമ്പദാദീഹി യായ, സാ ദക്ഖിണാ, ഇണോ, തം അരഹതീതി ദക്ഖിണേയ്യോ.

ദ്വയം സ്നേഹവതി. സിനിഹ പീതിയം, ധോ, ഹസ്സ ദോ, സിനിദ്ധോ, വച്ഛോ സിനേഹോ യസ്സത്ഥി വച്ഛലോ, ലോ.

പമാണികോ പരിക്ഖകോ, പരിക്ഖതേ അവധാരയതേ പമാണേഹി അത്ഥന്തി പരിക്ഖകോ, ഇക്ഖ ദസ്സനങ്കേസു, ണ്വു. കാരണം ജാനാതീതി കാരണികോ, ഇകോ.

ദ്വയം ആസത്തേ. സന്ജ സങ്ഗേ, തോ. തം തം വത്ഥു പരം പധാനം അസ്സ തപ്പരോ.

൭൨൭. തികം കാരുണികേ. കരുണാ സീലം അസ്സ കാരുണികോ. ദയാ കരുണാ യസ്സത്ഥി ദയാലു, ആലു. ദുക്ഖിതേസു സുട്ഠു രമതീതി സൂരതോ, ഉപസഗ്ഗസ്സ ദീഘതാ.

ഇട്ഠത്ഥേ അഭിമതപ്പയോജനേ ഉയ്യുതോ പുഗ്ഗലോ ഉസ്സുകോ നാമ, ഉട്ഠാനം സുട്ഠു കായതീതി ഉസ്സുകോ, ഹസാദ്യനുട്ഠേയം.

യോ ആലസ്യാവസാദീഹി അനുതിട്ഠതി, സോ ദീഘസുത്തോ, ദീഘഞ്ച തം സുത്തഞ്ച, തമിവ ചരതീതി ദീഘസുത്തം, ദീഘസുത്തപരിയന്തികം കാരിയം കരോതീതി ദീഘസുത്തോ. ചിരേന ക്രിയാനുട്ഠാനം അസ്സ.

൭൨൮. ദ്വയം പരായത്തേ, പരസ്മിം, പരേന വാ അധീനോ പരാധീനോ, അഝന്താ സകത്ഥേ ഇനോ യദാദിനാ. പരതന്തോ, പരവാ, അത്തവാപി [നാഥവാ (അമര ൨൧.൨൬], തന്തയതീതി തന്തോ, തന്ത കുടുമ്ബധാരണേ, അ, പരോ തന്തോ നിയാമകോ യസ്സ. പരോ സേട്ഠോ നായകോ, അത്താ ച അത്ഥീതി പരവാ, അത്തവാ ച, വന്തു.

ആയത്തതാമത്തേ ചതുക്കം. യത പയതനേ, ആപുബ്ബോ അവസീഭാവേ, തോ. അന്തേന സമീപേന സഹാതി സന്തകോ, സകത്ഥേ കോ. പരിഗ്ഗയ്ഹതേ ‘‘സക’’ന്തി കരീയതേതി പരിഗ്ഗഹോ. അധിഗതോ ഇനോ പഭൂ യേനാതി അധീനോ.

സേന അത്തനാ ഈരിതം സീലം അസ്സാതി സേരീ, തസ്മിം സേരിനി ച സച്ഛന്ദോ വത്തതി, സസ്സ അത്തനോ ഛന്ദോ യസ്സത്ഥീതി സച്ഛന്ദോ, അ. സവസോ, സയംവസീ, നിരവഗ്ഗഹോപി.

൭൨൯. ഗുണദോസേ അനിസമ്മ അനുപപരിക്ഖിത്വാ യോ കരോതി, സോ ജമ്മോ, ജമ അദനേ, മോ.

ദ്വയം അതിതണ്ഹേ. ലുഭ ലോഭേ, അ, ദ്വിത്തം, ഭസ്സ പോ, ലോലുപോ, ലോലുഭോപി.

തികം ലുദ്ധേ. ഗിധ അഭികങ്ഖായം, തോ. ലുഭ ഗിദ്ധിയം, തോ. ലോല ഉമ്മാദനേ, അ, ലോലോ. അഥ മഹാതണ്ഹാതിതണ്ഹഗിദ്ധാനം കോ ഭേദോ? മഹാതണ്ഹോ നാനാരമ്മണം ഇച്ഛതി, അതിതണ്ഹോ ഏകസ്മിമ്പി ആരമ്മണേ അനേകവാരം, അധികഞ്ച തസതി, ഗിദ്ധോ പന ഉഭയഥാപീതി അയമേതേസം വിസേസോ.

യോ ക്രിയാസു മന്ദോ, സോ കുണ്ഠോ, കുണ്ഠ പടിഘാതേ, ആലസ്യേ ച, അ.

൭൩൦. പഞ്ചകം കാമകേ. കമു ഇച്ഛായം, ചുരാദി, രിതു, കാമയിതാ, കാരിതലോപേ കമിതാ. യുമ്ഹി കാമനോ, കമനോപി. ണീപച്ചയേ കാമീ, ണുകപച്ചയേ കാമുകോ, അനുകോ, അഭികോപ്യത്ര, അനുകാമയതേ അനുകോ, ക്വി. അഭികാമയതേ അഭികോ, ക്വി. അതികോപി.

ദ്വയം മത്തേ. സുണ്ഡാ സുരാ, തത്ര കുസലോ സോണ്ഡോ, പാനാഗാരം വാ സുണ്ഡാ, തത്ര ഭവോ, ഠിതം വാ സോണ്ഡോ. മദ ഉമ്മാദേ, തോ. ഉക്കടോ, ഖിവോപി, മദേന ഉദ്ധതോ ഉക്കടോ, യദാദിനാ ഉതോ കടോ മത്തത്ഥേ [പാണിനി ൫.൨.൨൯]. ഖിവ മദേ, അ.

തികം വചനകാരിനി. പവത്തിനിവത്തീസു വിധാതും സക്യോ വിധേയ്യോ, ഇയ്യോ. ആദേസിതം, ആദരേന വാ സുണോതീതി അസ്സവോ, രസ്സാദി, അ. സുന്ദരം വചോ ആചരിയാദീനം ഏതസ്മിം ഹേതുഭൂതേതി സുബ്ബചോ. വിനയഗ്ഗാഹീപി, വിനയം വിധിപടിസേധവചനം ഗഹേതും സീലോ വിനയഗ്ഗാഹീ.

൭൩൧. തങ്ഖണുപ്പത്തിഞാണം പടിഭാ, തായ യുത്തോ പഗബ്ഭോ, സീഘമേവ ഗബ്ഭതീതി പഗബ്ഭോ, ഗബ്ഭ ധാരണേ.

തികം ഭീരുകേ. ഭീ ഭയം സീലോ യസ്സ ഭീസീലോ. ഭായതീതി ഭീരു, ഭീ ഭയേ, രു. രുകപച്ചയേ ഭീരുകോ, സകത്ഥേ വാ കോ.

ദ്വയം അസൂരേ. ന വീരോ സൂരോ അവീരോ. കുച്ഛിതതരത്താ കാതരോ, കുസ്സ കാദേസോ.

ദ്വയം ഹിംസാസീലേ, ഹനനസീലോ ഹിംസാസീലോ, ഘാതുകോ, ഉകോ, ഹനസ്സ ഘാതോ. സരാരു, ഹിംസോപി.

൭൩൨. തികം കോധയുത്തേ. കുധ കോപേ, കുജ്ഝനസീലോ കോധനോ, യു. ദുസ ദോസേ, ദോസനോ, പടിഘോ, യു. കുപ കോപേ, കുപതീതി കോപീ, ണീ. അമരിസനോപി, നത്ഥി മരിസനം ഖമാ അസ്സ അമരിസനോ, മരിസ അസഹനേ.

ദ്വയം അധികകോധയുത്തേ. ചണ്ഡതേതി ചണ്ഡോ, അ, ചണ്ഡ കോപേ. അതിരേകം കുജ്ഝതീതി അച്ചന്തകോധനോ. അച്ചന്തകോപനോപി, തദാ കുപതോ യു.

പഞ്ചകം ഖന്തിയുത്തേ. സഹ ഖമനേ, യു. ഖമു സഹനേ, യു. തുമ്ഹി ഖന്താ, സത്ഥാദി. തിതിക്ഖാ യസ്സത്ഥീതി തിതിക്ഖവാ. മന്തുമ്ഹി ഖന്തിമാ, സവിഭത്തിസ്സ ന്തുസ്സ ആ.

൭൩൩. ദ്വയം സദ്ധായുത്തേ. ഹി പദപൂരണേ. സദ്ധാ യസ്സത്ഥീതി സദ്ധാലു. സദ്ധാ രതനത്തയാദീസു പസാദോ, തണ്ഹാ, ആദരോ ച. ദ്വയം ധജയുത്തേ. ചിഹനേ ച പടാകായം, ധജോ സോഫേ ച സോണ്ഡികേ, സോഫോ പുല്ലിങ്ഗം.

ദ്വയം നിദ്ദാസീലേ. നിദ്ദാ ഏവ സീലം യസ്സ സോ നിദ്ദാസീലോ. ദ്വയം പഭായുത്തേ. ഭാ ദിത്തിമ്ഹി, സരപച്ചയോ, രസ്സാദി, ദ്വിത്തഞ്ച, ഭസ്സരോ, ഭാസാ രതി യസ്സാതി വാ ഭസ്സരോ, രസ്സാദി ഏവ. സസ്സ ദ്വിത്താഭാവേ ഭാസുരോ, അസ്സു, ഭാസ ദിത്തിയം വാ, ഉരോ, അഥ വാ ദ്വയം ബഹുകഥായുത്തേ, ഭാസാസു സബ്ബാസു ബഹൂസു കഥാസു രമതീതി ഭസ്സരോ, ക്വി, ഭാസതീതി വാ ഭസ്സരോ, അരോ, രസ്സാദി, ദ്വിത്തഞ്ച, ഭാസാസു രമതീതി വാ ഭാസരോ, ക്വി, മജ്ഝരസ്സോ, ഭാസതീതി വാ ഭാസരോ, അരോ, ഇമസ്മിം പക്ഖേ അസ്സുത്താഭാവോ.

൭൩൪. തികം നഗ്ഗേ. ന ഗച്ഛതീതി നഗ്ഗോ, ദ്വിത്തം, ലഗ്ഗ സങ്ഗേ വാ, നത്തം, നജി ലജി ബിലേ വാ, ണോ, ജസ്സ ഗോ, ദ്വിത്തം. ദിസാ ഏവ അമ്ബരം വത്ഥം ഏതസ്സ, ന പകതിവത്ഥന്തി ദിഗമ്ബരോ. സസ്സ ഗോ. നത്ഥി വത്ഥം ഏതസ്സ, അഥ വാ ദിഗമ്ബരാ വത്ഥാ, അഞ്ഞതിത്ഥികോ അവത്ഥോ ചാതി ഏതേ ദ്വേ നഗ്ഗോ നാമ, നഗ്ഗാ നാമാതി വാ, ‘‘തേ ഇത്ഥിഖ്യാ പോ, സത്ത പകരണാനി അഭിധമ്മോ നാമാ’’ത്യാദീസു വിയ സഞ്ഞാസഞ്ഞീസദ്ദാനം വചനഭേദസ്സാപി സമ്ഭവതോ. നഗ്ഗോ ച നഗ്ഗോ ച നഗ്ഗാ, പുരിമസ്മിം പക്ഖേ പന സാമഞ്ഞതായ ഏകവചനനിദ്ദേസോ.

ദ്വയം ഭക്ഖകേ. ഘസ അദനേ, മരോ, ഘസ്മരോ. ഭക്ഖ അദനേ, ണ്വു.

വത്തും സോതുഞ്ച അകുസലോ, വചനേ സവനേ ച അകുസലോ ഏളമൂഗോ നാമ, ഏളോ ബധിരോ, മൂഗോ അവചനോ, കമ്മധാരയോ, സഠേപി ഏളമൂഗോ.

൭൩൫. മുഖരാദയോ തയോ അപ്പിയവാദിനി. വാഝാവാഝേസു മുഖം അസ്സത്ഥി, നിന്ദായം രോ. നിന്ദിതം മുഖം യസ്സ ദുമ്മുഖോ. അബദ്ധം അനഗ്ഗളം മുഖം യസ്സ അബദ്ധമുഖോ.

ബഹു ച ഗാരയ്ഹഞ്ച വചോ യസ്സ സോ വാചാലോ നാമ. കുച്ഛിതാ വാചാ അസ്സ സന്തീതി വാചാലോ, നിന്ദായം ലോ.

ദ്വയം സുവചനേ. വദതീതി വത്താ, പസംസായം തു. വദതീതി വദോ. സോ പദപൂരണേ.

൭൩൬. തികം അത്തനിയേ. നേതബ്ബോതി നിയോ, നിയോ ഏവ നിജോ, നീ നയേ, ണ്യോ, യസ്സ ജോ, സമീപേ ജായതീതി വാ നിജോ. സസ്സ അത്തനോ അയം സകോ, ഇദമത്ഥേ കോ, സോ ഏവ വാ സകോ, സസ്സായം സകോ, ണോ. അത്തനി ജാതോ അത്തനിയോ, അനിയോ.

തികം അച്ഛരിയേ. വിപുബ്ബോ മഹ പൂജായം, ഭൂവാദി, ണ്യോ, മന്തലോപോ, വിമ്ഹയോ. ആപുബ്ബോ ചര ഗതിഭക്ഖനേസു, അ, ചരസ്സ ച്ഛരിയോ, രസ്സാദി ച, അച്ഛരിയോ. ന ഭവിത്ഥാതി അബ്ഭുതോ, അസരൂപദ്വിത്തം, രസ്സോ ച, അഭൂതോപി [സദ്ദനീതിപദമാലായം ൩൪൦.൧ പിട്ഠേസു പസ്സിതബ്ബം].

സോകാദീഹി ഇതികത്തബ്ബതാപടിപത്തിസുഞ്ഞോ വിഹത്ഥോ, ബ്യാകുലോ ച. വിക്ഖിത്തോ ഹത്ഥോ യസ്സ വിഹത്ഥോ. കുല സങ്ഖ്യാനേ വിആപുബ്ബോ.

കതസന്നാഹോ വധുദ്യതോ ഹന്തുമുദ്യതോ ഉയ്യുതോ ആതതായീ നാമ. ‘‘വധുയ്യുത്തോ’’തിപി പാഠോ. ആപുബ്ബോ താ പാലനേ, ണീ, ദ്വിത്തം, ആകാരന്താനമായോ, ആതതായീ.

൭൩൭. സീസച്ഛേജ്ജമ്ഹി സീസച്ഛേദാരഹേ വജ്ഝോ. ഹന്തബ്ബോതി വജ്ഝോ, ഹന ഹിംസായം, ണ്യോ, ഹനസ്സ വധോ, ഝസ്സ ഝോ. അസരൂപദ്വിത്തം, വജ്ഝോ.

തികം വക്കാസയേ. നികന്തതീതി നികതോ, കന്ത ഛേദനേ, അ, നലോപോ. സഠ കേതവേ, അ. നത്ഥി ഉജുതാ യസ്സ അനുജു.

തികം ഭേദകാരകേ. സൂച പേസുഞ്ഞേ, ണ്വു. പിസി സഞ്ചുണ്ണനേ, പിസി അവയവേ വാ, പിസതീതി പിസുണോ, യദാദിനാ ഉനോ, ണത്തം. കണ്ണേ ജപതീതി, അലുത്തസമാസോ, അരുചിതബ്ബരോചകേപി കണ്ണേജപോ.

ദ്വയം പഹരണസീലേ. ധുബ്ബീ ഹിംസായം, തോ, ഭുജാദി. വഞ്ചയതേ വിപ്പലപതേതി വഞ്ചകോ, വഞ്ച ഗമനേ.

൭൩൮. അരിയാസാമഞ്ഞേന ച ബാലപുരിസസ്സ ലക്ഖണമാഹ. ഹി പദപൂരണേ. യോ പുരിസോ യോ ജനോ, ജനപരിയായോ ചേത്ഥ പുരിസസദ്ദോ ‘‘ദ്വേ മഹാപുരിസാ അഭിനിക്ഖന്താ’’ത്യാദീസു വിയ, അനിസമ്മ അനുപപരിക്ഖിത്വാ വധബന്ധനാദികിച്ചം കരോതി, സോ ഖലു ഏകന്തതോ ‘‘ചപലോ’’തി വിഞ്ഞേയ്യോ, കസ്മാ? അവിനിച്ഛിതകാരിത്താ സമ്മാ അവിനിച്ഛിതസ്സ കാരിയസ്സ കരണസീലത്താ. ചപ കക്കരണേ, ചപ സന്താനേ വാ, അലോ, ചപലോ.

൭൩൯. ചതുക്കം കദരിയേ. കുച്ഛിതം ദദാതീതി ഖുദ്ദോ, ദോ, കസ്സ ഖോ, അദാനസീലതായ സമ്പരായേസു ഖുദ്ദം ബുഭുക്ഖിസ്സാമീതി വാ ഖുദ്ദോ, ഖുദ ബുഭുക്ഖായം, ദോ അനാഗതത്ഥേ. പരാനുപഭോഗേന അത്ഥസഞ്ചയസീലത്താ കുച്ഛിതോ അരിയോ അത്ഥപതി കദരിയോ, അദായകത്താ കുച്ഛിതം ഠാനം അരതീതി വാ കദരിയോ, ഇയോ. ദാനാദീസു നമനാഭാവേന ഥദ്ധേന മച്ഛേരയുത്തചിത്തേന സഹിതതായ ഥദ്ധമച്ഛരീ, ഈ. കുച്ഛിതോ പണോ യസ്സ കപണോ, കിപചാനോ, മിതപ്പചോപി. കുച്ഛിതം പചാനോതി ദുതിയാസമാസോ. മിതം പചതീതി മിതപ്പചോ, ണോ.

അദ്ധം ദലിദ്ദേ. നത്ഥി കിഞ്ചനം അപ്പമത്തകമ്പി ധനം യസ്സ അകിഞ്ചനോ. ദലിദ്ദ ദുഗ്ഗതിയം, അ, ദല വിദാരണേ വാ, ഇദോ, ദ്വിത്തം. ദീന ദുഗ്ഗതഭാവേ, ദീനോ, ദി ഖയേ വാ, ഈനോ. നത്ഥി ധനം അസ്സ. നിന്ദിതം ഗമനം അസ്സ ദുഗ്ഗതോ.

൭൪൦. യം കമ്മം ‘‘ഇദമഹം ഉപ്പാദേസ്സാമീ’’തി അസമ്ഭാവിതം അചിന്തിതമേവ ഹുത്വാ സമ്പത്തം, തം ‘‘കാകതാലീയ’’ന്ത്യുച്ചതേ. താലസ്സ ഇദം ഫലം താലം, കാകോ ച താലഞ്ച കാകതാലാനി, തേഹി സദിസം കമ്മം കാകതാലിയം, കാകസ്സ, താലഫലസ്സ ഉഡ്ഡനപതനസദിസം കമ്മന്ത്യത്ഥോ.

ചതുക്കം യാചകേ. യാചനം കരോതീതി യാചനകോ, യാചതീതി വാ, യാച യാചനേ, യു. സകത്ഥേ കോ. അത്ഥ യാചനായം, അത്ഥനം അത്ഥോ, സോ അസ്സത്ഥീതി അത്ഥീ. ണ്വു, യാചകോ. ‘‘മാദിസസ്സ ധനം ദത്വാ രാജാ സഗ്ഗം ഗമിസ്സതീ’’ത്യാദിനാ ദാനഫലം വണ്ണേത്വാ വകതി യാചതീതി വനിബ്ബകോ, വണ്ണസ്സ വനി, വക ആദാനേ, ആദാനമേത്ഥ യാചനമേവ.

൭൪൧. കിഞ്ചിദൂനകന്തം പതിപാദേന നാമം. പക്ഖിസപ്പമച്ഛാദയോ അണ്ഡതോ ജാതത്താ അണ്ഡജാ. നരാദയോ പന ഗബ്ഭാസയസങ്ഖാതജലാബുതോ, തത്ര വാ ജാതത്താ ജലാബുജാ. കിമി ച ഡംസാ ച ആദിനാ മകസമങ്ഗുരാദയോ ച സേദജാ, സേദകാരണത്താ ഉസ്മാ സേദോ, തതോ ജാതാ സേദജാ. ദേവോ ച ആദിനാ ബ്രഹ്മനേരയികാദയോ ച ഓപപാതികാ, ഉപഗന്ത്വാ പതതീതി ഉപപാതീ, ണീ, സോളസവസ്സുദ്ദേസികാദികോ അത്തഭാവോ, സോ യേസമത്ഥി, തേ ഓപപാതികാ.

൭൪൨. ജണ്ണുമത്തേ ജണ്ണുപ്പമാണയുത്തേ ഉദകാദിമ്ഹി ജണ്ണുതഗ്ഘോ, ജണ്ണുപ്പമാണോ ജണ്ണുതഗ്ഘോ, പമാണത്ഥേ തഗ്ഘോ, ജണ്ണുപ്പമാണോ ജണ്ണുമത്തോ, പമാണത്ഥേ മത്തോ [മോഗ്ഗല്ലാനേ ൪.൪൭ സുത്തേ പസ്സിതബ്ബം], തസ്മിം.

കിഞ്ചിദൂനകേ അപ്പമത്തകയുത്തേ കപ്പോ [പാണിനി ൫.൪.൬൭], ഊനസ്സ അപ്പകതായ കപ്പീയതി ഏകാദിവസേന പരിച്ഛിജ്ജതീതി കപ്പോ, കപ്പ പരിച്ഛേദനേ.

ചതുക്കം പരിയാപന്നേ. അന്തോ ഗച്ഛതീതി അന്തഗ്ഗതം, ‘‘ലോപഞ്ച തത്രാകാരോ’’തി ഓലോപേ അആഗമോ, ദ്വിത്തം. അന്തോഗതമ്പി. പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ആപന്നം ഗഹിതം പരിയാപന്നം. ഗാധ പതിട്ഠായം, അന്തോ ഓഗാധതീതി അന്തോഗധം, രസ്സോ, ഓഗാധതീതി ഓഗധം.

൭൪൩. ദ്വയം സാധിതേ. രാധ സാധ സിദ്ധിയം, കമ്മനി തോ.

ദ്വയം കുഥിതേ. പച പാകേ, അതീതേ കത്തരി തോ, തസ്സ ക്കോ, ചലോപോ. കുഥ നിപ്പക്കേ, തോ.

ആപദം ബ്യസനം പത്തോ ആപന്നോ നാമ, അതിപീളനം ആപജ്ജതീതി ആപന്നോ, ‘‘ആ തുകോധമുദാട്ടീസൂ’’തി ഹി ഏകക്ഖരകോസോ [ഏകക്ഖരകോസ ൧൪ ഗാഥാ] . പദ ഗമനേ, ‘‘ആപന്നോ ച വിപത്തിമ്ഹി, പത്തേ ച വാച്ചലിങ്ഗികോ’’തി നാനത്ഥസങ്ഗഹോ.

ദ്വയം പരേസമവസഗതേ. നത്ഥി വസോ ആയത്തോ പരേസം ഏതസ്മിം സേരീഭൂതേതി വിവസോ, അവസോ ച.

൭൪൪. ഛക്കം ഖിത്തേ. നുദ പേരണേ, നുദ ഖേപേ വാ, തോ, തസ്സ ഇന്നോ. അനിന്നാദേസേ ഭുജാദി, നുത്തോ. നുതോപി. അസു ഖേപനേ, തോ, ഭുജാദി, അത്തോ. ഖിപ പേരണേ, തോ.

ഈര ഗതിയം, കമ്പനേ ച, ഇതോ, ഈരിതോ. ആപുബ്ബോ വിധ പേരണേ, തോ, ആവിദ്ധോ.

ചതുക്കം കമ്പിതേ. കമ്പ ചലനേ, ധൂ വിധുനനേ, കമ്പനേ ച. ധൂതോ, ആധൂതോ, ചല കമ്പനേ, ചലിതോ. വേല്ലിതോ, പേഖിതോപി. വേല്ല ചലനത്ഥോ. പേഖ ഗത്യത്ഥോ, പേഖിതോ.

ദ്വയം നിസിതേ. നിസി നിസാനേ. തിജ നിസാനേ, നിസാനം തിക്ഖകരണം, ഉഭയത്രാപി കമ്മനി തോ.

൭൪൫-൭൪൬. തികം പത്തബ്ബേ. പത ഗമനേ, തബ്ബോ. ഗമു ഗതിയം, ണ്യോ, മ്യസ്സ മ്മോ വാ, ഗമ്മം, ഗമ്യം, ദ്യസ്സ ജ്ജോ, ആപജ്ജം.

ദ്വയം പരിണതേ. പചിനോ അനേകത്ഥത്താ ഇഹ പരിണതത്ഥോ. നമു നമനേ, ഭൂവാദി, കത്തരി തോ, സമാ ദ്വേ തുല്യത്ഥാ.

പഞ്ചകം വേഠിതേ. വേഠ വേഠനേ. വലമിവ വലയം, കുണ്ഡലാകാരം വലയം കതം വലയിതം, നാമധാതു, കാരിതന്താ തോ. രുധ ആവരണേ, രുദ്ധം. സംപുബ്ബോ വു സംവരണേ, സംവുതം. സമന്തതോ വുതം ആവുതം, വു സംവരണേ, സബ്ബത്ര കമ്മനി തോ.

ദ്വയം പരിഖാദിനാ പരിക്ഖിത്തേ. പരി സമന്തതോ കരീയതേതി പരിക്ഖിത്തം, പരിക്ഖതമ്പി. വു സംവരണേ, നിവുതം.

തികം വിത്ഥതേ. സര ഗതിയം, തോ, തസ്സ ടോ, രലോപോ, വിസടം. തനു വിത്ഥാരേ, തോ, തസ്സ തോ, നലോപോ, വിത്ഥതം, തതം.

ദ്വയം ലേപനീയേ. ലിപ ലേപനേ, ദിഹ ഉപലേപനേ, ഉഭയത്രാപി കമ്മനി തോ.

ദ്വയം ഗുള്ഹേ. ഗുഹ സംവരണേ, ളോ, ഗുള്ഹോ. ഗുപ ഗോപനേ, ഗുത്തോ.

ദ്വയം പോസനീയേ. പുസ പോസനേ, തോ, സതാനം ട്ഠോ, ട്ഠാഭാവേ പോസിതോ.

൭൪൭. ദ്വയം സലജ്ജേ. ലജ്ജ പീളേ, പീളോ ലജ്ജാവ. ഹീള നിന്ദാലജ്ജാസു, ഹീളിതോ.

ദ്വയം സദ്ദേ. സന ധന സദ്ദേ, സനിതം, ധനിതം.

പഞ്ചകം ബന്ധനീയേ. സന്ദനം ബന്ധനം, തംയോഗാ വന്തു. സന്ദാനവന്തം കതം സന്ദാനിതം, നാമധാതുമ്ഹാ തോ, വന്തുലോപോ. സന്ദാനം സജ്ജാ, തമസ്സാതി വാ, ഇതോ. സി ബന്ധനേ, തോ. ബന്ധ ബന്ധനേ, ബദ്ധോ. കീല ബന്ധനേ. യമു ഉപരമേ, സംപുബ്ബോ ബന്ധനേ, സബ്ബത്ര കമ്മനി തോ. മൂതം, ഉദ്ദിതം, സദ്ദിതമ്പി. മൂ ബന്ധനേ. ദാ അവഖണ്ഡനേ. ഉ സംപുബ്ബോ ബന്ധനേ. വുത്തഞ്ച ‘‘ഉദ്ദാനന്തു ച ബന്ധന’’ന്തി.

൭൪൮. തികം സിദ്ധേ. സിധ സംസിദ്ധിമ്ഹി. പദ ഗമനേ, നിപുബ്ബോ സിദ്ധിയം. വത്ത വത്തനേ, വത്തനംപ്യത്ര സിജ്ഝനം നിപുബ്ബത്താ.

തികം വിദാരിതേ. ദര ഭിദ വിദാരണേ, ഇന്നാദേസോ. ഭിന്നം. അനിന്നാദേസേ തു ഭേദിതം.

ദ്വയം തിണാദീഹി ഛാദനീയേ. ഛദ സംവരണേ, തോ, തസ്സ സധാത്വന്തസ്സ അന്നാദേസോ.

തികം ഛിന്ദിതേ. വിധ വേധനേ. ഛിദ്ദ കണ്ണഭേദേ, ചുരാദി. വിധ വേധനേ, സബ്ബത്ര കമ്മേ തോ, അപരദ്വയേ ച സഞ്ജാതത്ഥേ ഇതോ.

൭൪൯. തികം ആനീതേ. ഹര ഹരണേ, ഭര ധാരണപോസനേസു, ആപുബ്ബോ നീ നയേ.

ദ്വയം ദമയുത്തേ. ദമു ദമനേ, കത്തരി തോ. പക്കമാദീഹി ന്തോ. അന്താദേസേ ദമിതോ. കമ്മസാധനോപ്യയം.

ദ്വയം സന്തേ. സമു ഉപസമേ, കത്തരിതോ. അന്താദേസേ സമിതോ, കമ്മസാധനോപ്യയം.

ദ്വയം പുണ്ണേ. പൂര പൂരണേ, തരാദീഹി ഇണ്ണോ, ദ്വീസുപി കത്തുകമ്മസാധനാനി ലബ്ഭന്തി.

൭൫൦. തിപാദം പൂജിതേ. ചായ പൂജാനിസാമനേസു. മഹ പൂജായം, പൂജ പൂജനേ, അരഹ പൂജായം, അരഹിതോ. അച്ച പൂജായം. മാന പൂജായം. ചി ചയേ, അപപുബ്ബോ പൂജനേ. നമസ്സിതോപി, നമസ്സധാതു പൂജായം.

ദ്വയം തച്ഛിതേ ദാരുആദിമ്ഹി. തച്ഛ തനുകരണേ, തനുകരീയതേതി തനൂകതോ, ദീഘോ.

൭൫൧. ദ്വയം അഗ്ഗിആദീഹി തത്തേ. തപ ധൂപ സന്താപേ.