൧. സമ്ബാധസുത്തം

൪൨. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ആനന്ദോ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘വുത്തമിദം, ആവുസോ, പഞ്ചാലചണ്ഡേന ദേവപുത്തേന –

‘‘സമ്ബാധേ ഗതം [സമ്ബാധേ വത (സീ.)] ഓകാസം, അവിദ്വാ ഭൂരിമേധസോ;

യോ ഝാനമബുജ്ഝി ബുദ്ധോ, പടിലീനനിസഭോ മുനീ’’തി.

‘‘കതമോ, ആവുസോ, സമ്ബാധോ, കതമോ സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ’’തി? ‘‘പഞ്ചിമേ, ആവുസോ, കാമഗുണാ സമ്ബാധോ വുത്തോ ഭഗവതാ. കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ…പേ… ഘാനവിഞ്ഞേയ്യാ ഗന്ധാ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യാ രസാ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ച കാമഗുണാ സമ്ബാധോ വുത്തോ ഭഗവതാ.

‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ വിതക്കവിചാരാ അനിരുദ്ധാ ഹോന്തി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ പീതി അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പീതിയാ ച വിരാഗാ…പേ… തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ ഉപേക്ഖാസുഖം അനിരുദ്ധം ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ രൂപസഞ്ഞാ അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ രൂപസഞ്ഞാനം സമതിക്കമാ പടിഘസഞ്ഞാനം അത്ഥങ്ഗമാ നാനത്തസഞ്ഞാനം അമനസികാരാ ‘അനന്തോ ആകാസോ’തി ആകാസാനഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ ആകാസാനഞ്ചായതനസഞ്ഞാ അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകാസാനഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘അനന്തം വിഞ്ഞാണ’ന്തി വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനസഞ്ഞാ അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘നത്ഥി കിഞ്ചീ’തി ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനസഞ്ഞാ അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ പരിയായേന. തത്രാപത്ഥി സമ്ബാധോ. കിഞ്ച തത്ഥ സമ്ബാധോ? യദേവ തത്ഥ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസഞ്ഞാ അനിരുദ്ധാ ഹോതി, അയമേത്ഥ സമ്ബാധോ.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനം സമതിക്കമ്മ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, പഞ്ഞായ ചസ്സ ദിസ്വാ ആസവാ പരിക്ഖീണാ ഹോന്തി. ഏത്താവതാപി ഖോ, ആവുസോ, സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ വുത്തോ ഭഗവതാ നിപ്പരിയായേനാ’’തി. പഠമം.