൬. ആനന്ദസുത്തം

൩൭. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ആനന്ദോ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഏതദവോച –

‘‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ, അബ്ഭുതം, ആവുസോ! യാവഞ്ചിദം തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ അനുബുദ്ധോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ. തദേവ നാമ ചക്ഖും ഭവിസ്സതി തേ രൂപാ തഞ്ചായതനം നോ പടിസംവേദിസ്സതി [പടിസംവേദയതി (ക.)]. തദേവ നാമ സോതം ഭവിസ്സതി തേ സദ്ദാ തഞ്ചായതനം നോ പടിസംവേദിസ്സതി. തദേവ നാമ ഘാനം ഭവിസ്സതി തേ ഗന്ധാ തഞ്ചായതനം നോ പടിസംവേദിസ്സതി. സാവ നാമ ജിവ്ഹാ ഭവിസ്സതി തേ രസാ തഞ്ചായതനം നോ പടിസംവേദിസ്സതി. സോവ നാമ കായോ ഭവിസ്സതി തേ ഫോട്ഠബ്ബാ തഞ്ചായതനം നോ പടിസംവേദിസ്സതീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ ഉദായീ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘സഞ്ഞീമേവ നു ഖോ, ആവുസോ ആനന്ദ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതി ഉദാഹു അസഞ്ഞീ’’തി? ‘‘സഞ്ഞീമേവ ഖോ, ആവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതി, നോ അസഞ്ഞീ’’തി.

‘‘കിംസഞ്ഞീ പനാവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതീ’’തി? ‘‘ഇധാവുസോ, ഭിക്ഖു, സബ്ബസോ രൂപസഞ്ഞാനം സമതിക്കമാ പടിഘസഞ്ഞാനം അത്ഥങ്ഗമാ നാനത്തസഞ്ഞാനം അമനസികാരാ ‘അനന്തോ ആകാസോ’തി ആകാസാനഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏവംസഞ്ഞീപി ഖോ, ആവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകാസാനഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘അനന്തം വിഞ്ഞാണ’ന്തി വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏവംസഞ്ഞീപി ഖോ, ആവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘നത്ഥി കിഞ്ചീ’തി ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഏവംസഞ്ഞീപി ഖോ, ആവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതീ’’തി.

‘‘ഏകമിദാഹം, ആവുസോ, സമയം സാകേതേ വിഹരാമി അഞ്ജനവനേ മിഗദായേ. അഥ ഖോ, ആവുസോ, ജടിലവാസികാ [ജടിലഗാഹിയാ (സീ. പീ.), ജഡിലഭാഗികാ (സ്യാ.)] ഭിക്ഖുനീ യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ, ആവുസോ, ജടിലവാസികാ ഭിക്ഖുനീ മം ഏതദവോച – ‘യായം, ഭന്തേ ആനന്ദ, സമാധി ന ചാഭിനതോ ന ചാപനതോ ന ച സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിതഗതോ [സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിതവതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിവാവടോ (ക.) അ. നി. ൩.൧൦൨; ൫.൨൭; ദീ. നി. ൩.൩൫൫], വിമുത്തത്താ ഠിതോ, ഠിതത്താ സന്തുസിതോ, സന്തുസിതത്താ നോ പരിതസ്സതി. അയം, ഭന്തേ ആനന്ദ, സമാധി കിംഫലോ വുത്തോ ഭഗവതാ’’’തി?

‘‘ഏവം വുത്തേ, സോഹം, ആവുസോ, ജടിലവാസികം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചം – ‘യായം, ഭഗിനി, സമാധി ന ചാഭിനതോ ന ചാപനതോ ന ച സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിതഗതോ, വിമുത്തത്താ ഠിതോ, ഠിതത്താ സന്തുസിതോ, സന്തുസിതത്താ നോ പരിതസ്സതി. അയം, ഭഗിനി, സമാധി അഞ്ഞാഫലോ വുത്തോ ഭഗവതാ’തി. ഏവംസഞ്ഞീപി ഖോ, ആവുസോ, തദായതനം നോ പടിസംവേദേതീ’’തി. ഛട്ഠം.