൧. സീഹനാദസുത്തം

൧൧. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘വുത്ഥോ മേ, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയം വസ്സാവാസോ. ഇച്ഛാമഹം, ഭന്തേ, ജനപദചാരികം പക്കമിതു’’ന്തി. ‘‘യസ്സദാനി ത്വം, സാരിപുത്ത, കാലം മഞ്ഞസീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അചിരപക്കന്തേ ആയസ്മന്തേ സാരിപുത്തേ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ആയസ്മാ മം, ഭന്തേ, സാരിപുത്തോ ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കന്തോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, ഭിക്ഖു, മമ വചനേന സാരിപുത്തം ആമന്തേഹി – ‘സത്ഥാ തം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ആമന്തേതീ’’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘സത്ഥാ തം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ആമന്തേതീ’’തി. ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പച്ചസ്സോസി.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ച മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ [മഹാമോഗ്ഗലാനോ (ക.)] ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ അവാപുരണം [അപാപുരണം (സ്യാ. ക.)] ആദായ വിഹാരേ ആഹിണ്ഡന്തി [വിഹാരേന വിഹാരം അന്വാഹിണ്ഡന്തി (സീ. പീ.), വിഹാരം ആഹിണ്ഡന്തി (സ്യാ.)] – ‘‘അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ, അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ! ഇദാനായസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവതോ സമ്മുഖാ സീഹനാദം നദിസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഇധ തേ, സാരിപുത്ത, അഞ്ഞതരോ സബ്രഹ്മചാരീ ഖീയനധമ്മം ആപന്നോ – ‘ആയസ്മാ മം, ഭന്തേ, സാരിപുത്തോ ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജചാരികം പക്കന്തോ’’’തി.

‘‘യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, പഥവിയം സുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി അസുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി ഗൂഥഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി മുത്തഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി ഖേളഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി പുബ്ബഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി ലോഹിതഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ന ച തേന പഥവീ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, പഥവീസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ആപസ്മിം സുചിമ്പി ധോവന്തി അസുചിമ്പി ധോവന്തി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ധോവന്തി, ന ച തേന ആപോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ആപോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, തേജോ സുചിമ്പി ഡഹതി അസുചിമ്പി ഡഹതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ഡഹതി, ന ച തേന തേജോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തേജോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, വായോ സുചിമ്പി ഉപവായതി അസുചിമ്പി ഉപവായതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ഉപവായതി, ന ച തേന വായോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, വായോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, രജോഹരണം സുചിമ്പി പുഞ്ഛതി അസുചിമ്പി പുഞ്ഛതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി പുഞ്ഛതി, ന ച തേന രജോഹരണം അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, രജോഹരണസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ചണ്ഡാലകുമാരകോ വാ ചണ്ഡാലകുമാരികാ വാ കളോപിഹത്ഥോ നന്തകവാസീ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പവിസന്തോ നീചചിത്തംയേവ ഉപട്ഠപേത്വാ പവിസതി; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ചണ്ഡാലകുമാരകചണ്ഡാലകുമാരികാസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ഉസഭോ ഛിന്നവിസാണോ സൂരതോ സുദന്തോ സുവിനീതോ രഥിയായ രഥിയം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം അന്വാഹിണ്ഡന്തോ ന കിഞ്ചി ഹിംസതി പാദേന വാ വിസാണേന വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഉസഭഛിന്നവിസാണസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ഇത്ഥീ വാ പുരിസോ വാ ദഹരോ യുവാ മണ്ഡനകജാതികോ സീസംന്ഹാതോ അഹികുണപേന വാ കുക്കുരകുണപേന വാ മനുസ്സകുണപേന വാ കണ്ഠേ ആസത്തേന അട്ടീയേയ്യ ഹരായേയ്യ ജിഗുച്ഛേയ്യ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഇമിനാ പൂതികായേന അട്ടീയാമി ഹരായാമി ജിഗുച്ഛാമി. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, പുരിസോ മേദകഥാലികം പരിഹരേയ്യ ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം ഉഗ്ഘരന്തം പഗ്ഘരന്തം; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഇമം കായം പരിഹരാമി ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം ഉഗ്ഘരന്തം പഗ്ഘരന്തം. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഉട്ഠായാസനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭഗവതോ പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അച്ചയോ മം, ഭന്തേ, അച്ചഗമാ യഥാബാലം യഥാമൂള്ഹം യഥാഅകുസലം, യോ അഹം ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം അസതാ തുച്ഛാ മുസാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖിം. തസ്സ മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ അച്ചയം അച്ചയതോ പടിഗ്ഗണ്ഹതു ആയതിം സംവരായാ’’തി. ‘‘തഗ്ഘ തം [ത്വം (സീ. പീ.)], ഭിക്ഖു, അച്ചയോ അച്ചഗമാ യഥാബാലം യഥാമൂള്ഹം യഥാഅകുസലം, യോ ത്വം സാരിപുത്തം അസതാ തുച്ഛാ മുസാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖി. യതോ ച ഖോ ത്വം, ഭിക്ഖു, അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോസി, തം തേ മയം പടിഗ്ഗണ്ഹാമ. വുഡ്ഢിഹേസാ, ഭിക്ഖു, അരിയസ്സ വിനയേ യോ അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോതി ആയതിം സംവരം ആപജ്ജതീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ആമന്തേസി – ‘‘ഖമ, സാരിപുത്ത, ഇമസ്സ മോഘപുരിസസ്സ, പുരാ തസ്സ തത്ഥേവ സത്തധാ മുദ്ധാ ഫലതീ’’തി [ഫലിസ്സതീതി (ക. സീ. സ്യാ. പീ. ക.) അട്ഠകഥാസു പന ‘‘ഫലതീതി’’ ഇത്വേവ ദിസ്സതി]. ‘‘ഖമാമഹം, ഭന്തേ, തസ്സ ആയസ്മതോ സചേ മം സോ ആയസ്മാ ഏവമാഹ – ‘ഖമതു ച മേ സോ ആയസ്മാ’’’തി. പഠമം.