൨. സീഹനാദവഗ്ഗോ

൧. സീഹനാദസുത്തം

൧൧. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘വുത്ഥോ മേ, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയം വസ്സാവാസോ. ഇച്ഛാമഹം, ഭന്തേ, ജനപദചാരികം പക്കമിതു’’ന്തി. ‘‘യസ്സദാനി ത്വം, സാരിപുത്ത, കാലം മഞ്ഞസീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അചിരപക്കന്തേ ആയസ്മന്തേ സാരിപുത്തേ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ആയസ്മാ മം, ഭന്തേ, സാരിപുത്തോ ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കന്തോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, ഭിക്ഖു, മമ വചനേന സാരിപുത്തം ആമന്തേഹി – ‘സത്ഥാ തം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ആമന്തേതീ’’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘സത്ഥാ തം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ആമന്തേതീ’’തി. ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ പച്ചസ്സോസി.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ച മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ [മഹാമോഗ്ഗലാനോ (ക.)] ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ അവാപുരണം [അപാപുരണം (സ്യാ. ക.)] ആദായ വിഹാരേ ആഹിണ്ഡന്തി [വിഹാരേന വിഹാരം അന്വാഹിണ്ഡന്തി (സീ. പീ.), വിഹാരം ആഹിണ്ഡന്തി (സ്യാ.)] – ‘‘അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ, അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ! ഇദാനായസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവതോ സമ്മുഖാ സീഹനാദം നദിസ്സതീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഇധ തേ, സാരിപുത്ത, അഞ്ഞതരോ സബ്രഹ്മചാരീ ഖീയനധമ്മം ആപന്നോ – ‘ആയസ്മാ മം, ഭന്തേ, സാരിപുത്തോ ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജചാരികം പക്കന്തോ’’’തി.

‘‘യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, പഥവിയം സുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി അസുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി ഗൂഥഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി മുത്തഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി ഖേളഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി പുബ്ബഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി ലോഹിതഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ന ച തേന പഥവീ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, പഥവീസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ആപസ്മിം സുചിമ്പി ധോവന്തി അസുചിമ്പി ധോവന്തി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ധോവന്തി, ന ച തേന ആപോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ആപോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, തേജോ സുചിമ്പി ഡഹതി അസുചിമ്പി ഡഹതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ഡഹതി, ന ച തേന തേജോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തേജോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, വായോ സുചിമ്പി ഉപവായതി അസുചിമ്പി ഉപവായതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി ഉപവായതി, ന ച തേന വായോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, വായോസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, രജോഹരണം സുചിമ്പി പുഞ്ഛതി അസുചിമ്പി പുഞ്ഛതി ഗൂഥഗതമ്പി… മുത്തഗതമ്പി… ഖേളഗതമ്പി… പുബ്ബഗതമ്പി… ലോഹിതഗതമ്പി പുഞ്ഛതി, ന ച തേന രജോഹരണം അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, രജോഹരണസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ചണ്ഡാലകുമാരകോ വാ ചണ്ഡാലകുമാരികാ വാ കളോപിഹത്ഥോ നന്തകവാസീ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പവിസന്തോ നീചചിത്തംയേവ ഉപട്ഠപേത്വാ പവിസതി; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ചണ്ഡാലകുമാരകചണ്ഡാലകുമാരികാസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ഉസഭോ ഛിന്നവിസാണോ സൂരതോ സുദന്തോ സുവിനീതോ രഥിയായ രഥിയം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം അന്വാഹിണ്ഡന്തോ ന കിഞ്ചി ഹിംസതി പാദേന വാ വിസാണേന വാ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഉസഭഛിന്നവിസാണസമേന ചേതസാ വിഹരാമി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, ഇത്ഥീ വാ പുരിസോ വാ ദഹരോ യുവാ മണ്ഡനകജാതികോ സീസംന്ഹാതോ അഹികുണപേന വാ കുക്കുരകുണപേന വാ മനുസ്സകുണപേന വാ കണ്ഠേ ആസത്തേന അട്ടീയേയ്യ ഹരായേയ്യ ജിഗുച്ഛേയ്യ; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഇമിനാ പൂതികായേന അട്ടീയാമി ഹരായാമി ജിഗുച്ഛാമി. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, പുരിസോ മേദകഥാലികം പരിഹരേയ്യ ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം ഉഗ്ഘരന്തം പഗ്ഘരന്തം; ഏവമേവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഇമം കായം പരിഹരാമി ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം ഉഗ്ഘരന്തം പഗ്ഘരന്തം. യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഉട്ഠായാസനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഭഗവതോ പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അച്ചയോ മം, ഭന്തേ, അച്ചഗമാ യഥാബാലം യഥാമൂള്ഹം യഥാഅകുസലം, യോ അഹം ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം അസതാ തുച്ഛാ മുസാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖിം. തസ്സ മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ അച്ചയം അച്ചയതോ പടിഗ്ഗണ്ഹതു ആയതിം സംവരായാ’’തി. ‘‘തഗ്ഘ തം [ത്വം (സീ. പീ.)], ഭിക്ഖു, അച്ചയോ അച്ചഗമാ യഥാബാലം യഥാമൂള്ഹം യഥാഅകുസലം, യോ ത്വം സാരിപുത്തം അസതാ തുച്ഛാ മുസാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖി. യതോ ച ഖോ ത്വം, ഭിക്ഖു, അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോസി, തം തേ മയം പടിഗ്ഗണ്ഹാമ. വുഡ്ഢിഹേസാ, ഭിക്ഖു, അരിയസ്സ വിനയേ യോ അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോതി ആയതിം സംവരം ആപജ്ജതീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ആമന്തേസി – ‘‘ഖമ, സാരിപുത്ത, ഇമസ്സ മോഘപുരിസസ്സ, പുരാ തസ്സ തത്ഥേവ സത്തധാ മുദ്ധാ ഫലതീ’’തി [ഫലിസ്സതീതി (ക. സീ. സ്യാ. പീ. ക.) അട്ഠകഥാസു പന ‘‘ഫലതീതി’’ ഇത്വേവ ദിസ്സതി]. ‘‘ഖമാമഹം, ഭന്തേ, തസ്സ ആയസ്മതോ സചേ മം സോ ആയസ്മാ ഏവമാഹ – ‘ഖമതു ച മേ സോ ആയസ്മാ’’’തി. പഠമം.

൨. സഉപാദിസേസസുത്തം

൧൨. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അതിപ്പഗോ ഖോ താവ സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിതും, യംനൂനാഹം യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി.

തേന ഖോ പന സമയേന തേസം അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘‘യോ ഹി കോചി, ആവുസോ, സഉപാദിസേസോ കാലം കരോതി, സബ്ബോ സോ അപരിമുത്തോ നിരയാ അപരിമുത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയാ അപരിമുത്തോ പേത്തിവിസയാ അപരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തേസം അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ഭാസിതം നേവ അഭിനന്ദി നപ്പടിക്കോസി. അനഭിനന്ദിത്വാ അപ്പടിക്കോസിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി – ‘‘ഭഗവതോ സന്തികേ ഏതസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ആജാനിസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ഇധാഹം, ഭന്തേ, പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസിം. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏതദഹോസി – ‘അതിപ്പഗോ ഖോ താവ സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിതും; യംനൂനാഹം യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’ന്തി. അഥ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, യേന അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ആരാമോ തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ തേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയേഹി പരിബ്ബാജകേഹി സദ്ധിം സമ്മോദിം. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിം. തേന ഖോ പന സമയേന തേസം അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘യോ ഹി കോചി, ആവുസോ, സഉപാദിസേസോ കാലം കരോതി, സബ്ബോ സോ അപരിമുത്തോ നിരയാ അപരിമുത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയാ അപരിമുത്തോ പേത്തിവിസയാ അപരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ’തി. അഥ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തേസം അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം പരിബ്ബാജകാനം ഭാസിതം നേവ അഭിനന്ദിം നപ്പടിക്കോസിം. അനഭിനന്ദിത്വാ അപ്പടിക്കോസിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കമിം – ‘ഭഗവതോ സന്തികേ ഏതസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ആജാനിസ്സാമീ’’’തി.

‘‘കേ ച [കേചി (സ്യാ. പീ.), തേ ച (ക.)], സാരിപുത്ത, അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ബാലാ അബ്യത്താ, കേ ച [കേചി (സ്യാ. പീ. ക.) അ. നി. ൬.൪൪ പാളിയാ സംസന്ദേതബ്ബം] സഉപാദിസേസം വാ ‘സഉപാദിസേസോ’തി ജാനിസ്സന്തി, അനുപാദിസേസം വാ ‘അനുപാദിസേസോ’തി ജാനിസ്സന്തി’’!

‘‘നവയിമേ, സാരിപുത്ത, പുഗ്ഗലാ സഉപാദിസേസാ കാലം കുരുമാനാ പരിമുത്താ നിരയാ പരിമുത്താ തിരച്ഛാനയോനിയാ പരിമുത്താ പേത്തിവിസയാ പരിമുത്താ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ. കതമേ നവ? ഇധ, സാരിപുത്ത, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം പരിപൂരകാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ അന്തരാപരിനിബ്ബായീ ഹോതി. അയം, സാരിപുത്ത, പഠമോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ പരിമുത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയാ പരിമുത്തോ പേത്തിവിസയാ പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം പരിപൂരകാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… ഉദ്ധംസോതോ ഹോതി അകനിട്ഠഗാമീ. അയം, സാരിപുത്ത, പഞ്ചമോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ പരിമുത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയാ പരിമുത്തോ പേത്തിവിസയാ പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം മത്തസോ കാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ രാഗദോസമോഹാനം തനുത്താ സകദാഗാമീ ഹോതി, സകിദേവ ഇമം ലോകം ആഗന്ത്വാ ദുക്ഖസ്സന്തം കരോതി. അയം, സാരിപുത്ത, ഛട്ഠോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ…പേ… പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം മത്തസോ കാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ ഏകബീജീ ഹോതി, ഏകംയേവ മാനുസകം ഭവം നിബ്ബത്തേത്വാ ദുക്ഖസ്സന്തം കരോതി. അയം, സാരിപുത്ത, സത്തമോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ…പേ… പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം മത്തസോ കാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ കോലംകോലോ ഹോതി, ദ്വേ വാ തീണി വാ കുലാനി സന്ധാവിത്വാ സംസരിത്വാ ദുക്ഖസ്സന്തം കരോതി. അയം, സാരിപുത്ത, അട്ഠമോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ…പേ… പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ സീലേസു പരിപൂരകാരീ ഹോതി, സമാധിസ്മിം മത്തസോ കാരീ, പഞ്ഞായ മത്തസോ കാരീ. സോ തിണ്ണം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ സത്തക്ഖത്തുപരമോ ഹോതി, സത്തക്ഖത്തുപരമം ദേവേ ച മനുസ്സേ ച സന്ധാവിത്വാ സംസരിത്വാ ദുക്ഖസ്സന്തം കരോതി. അയം, സാരിപുത്ത, നവമോ പുഗ്ഗലോ സഉപാദിസേസോ കാലം കുരുമാനോ പരിമുത്തോ നിരയാ പരിമുത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയാ പരിമുത്തോ പേത്തിവിസയാ പരിമുത്തോ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ.

‘‘കേ ച, സാരിപുത്ത, അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ബാലാ അബ്യത്താ, കേ ച സഉപാദിസേസം വാ ‘സഉപാദിസേസോ’തി ജാനിസ്സന്തി, അനുപാദിസേസം വാ ‘അനുപാദിസേസോ’തി ജാനിസ്സന്തി! ഇമേ ഖോ, സാരിപുത്ത, നവ പുഗ്ഗലാ സഉപാദിസേസാ കാലം കുരുമാനാ പരിമുത്താ നിരയാ പരിമുത്താ തിരച്ഛാനയോനിയാ പരിമുത്താ പേത്തിവിസയാ പരിമുത്താ അപായദുഗ്ഗതിവിനിപാതാ. ന താവായം, സാരിപുത്ത, ധമ്മപരിയായോ പടിഭാസി ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീനം ഉപാസകാനം ഉപാസികാനം. തം കിസ്സ ഹേതു? മായിമം ധമ്മപരിയായം സുത്വാ പമാദം ആഹരിംസൂതി [ആഹരിംസു (സീ. പീ.)]. അപി ച മയാ [അപി ചായം (?)], സാരിപുത്ത, ധമ്മപരിയായോ പഞ്ഹാധിപ്പായേന ഭാസിതോ’’തി. ദുതിയം.

൩. കോട്ഠികസുത്തം

൧൩. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ [മഹാകോട്ഠിതോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം, തം മേ കമ്മം സമ്പരായവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം സുഖവേദനീയം [സുഖവേദനിയം (ക.) മ. നി. ൩.൮ പസ്സിതബ്ബം], തം മേ കമ്മം ദുക്ഖവേദനീയം [ദുക്ഖവേദനിയം (ക.)] ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം സുഖവേദനീയം [സുഖവേദനിയം (ക.) മ. നി. ൩.൮ പസ്സിതബ്ബം], തം മേ കമ്മം ദുക്ഖവേദനീയം [ദുക്ഖവേദനിയം (ക.)] ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം പനാവുസോ, സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം ദുക്ഖവേദനീയം, തം മേ കമ്മം സുഖവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം പരിപക്കവേദനീയം, തം മേ കമ്മം അപരിപക്കവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം അപരിപക്കവേദനീയം, തം മേ കമ്മം പരിപക്കവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം ബഹുവേദനീയം, തം മേ കമ്മം അപ്പവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം അപ്പവേദനീയം, തം മേ കമ്മം ബഹുവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം വേദനീയം, തം മേ കമ്മം അവേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, ‘യം കമ്മം അവേദനീയം, തം മേ കമ്മം വേദനീയം ഹോതൂ’തി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’’.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം തം മേ കമ്മം സമ്പരായവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം സമ്പരായവേദനീയം തം മേ കമ്മം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം സുഖവേദനീയം തം മേ കമ്മം ദുക്ഖവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം ദുക്ഖവേദനീയം തം മേ കമ്മം സുഖവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം പരിപക്കവേദനീയം തം മേ കമ്മം അപരിപക്കവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം അപരിപക്കവേദനീയം തം മേ കമ്മം പരിപക്കവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം ബഹുവേദനീയം തം മേ കമ്മം അപ്പവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം അപ്പവേദനീയം തം മേ കമ്മം ബഹുവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം വേദനീയം തം മേ കമ്മം അവേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി.

‘‘‘കിം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, യം കമ്മം അവേദനീയം തം മേ കമ്മം വേദനീയം ഹോതൂതി, ഏതസ്സ അത്ഥായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നോ ഹിദം, ആവുസോ’തി വദേസി. അഥ കിമത്ഥം ചരഹാവുസോ, ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി?

‘‘യം ഖ്വസ്സ [യം ഖോ (ക.)], ആവുസോ, അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അപ്പത്തം അസച്ഛികതം അനഭിസമേതം, തസ്സ ഞാണായ ദസ്സനായ പത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ അഭിസമയായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി [വുസ്സതി (സ്യാ.)]. (‘‘കിം പനസ്സാവുസോ, അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അപ്പത്തം അസച്ഛികതം അനഭിസമേതം, യസ്സ ഞാണായ ദസ്സനായ പത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ അഭിസമയായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി?) [( ) സ്യാ. ക. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] ‘‘‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി ഖ്വസ്സ [ഖോ യം (ക.)], ആവുസോ, അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അപ്പത്തം അസച്ഛികതം അനഭിസമേതം. തസ്സ ഞാണായ ദസ്സനായ പത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ അഭിസമയായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി. അയം ‘ദുക്ഖസമുദയോ’തി ഖ്വസ്സ, ആവുസോ…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’തി ഖ്വസ്സ, ആവുസോ…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി ഖ്വസ്സ, ആവുസോ, അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അപ്പത്തം അസച്ഛികതം അനഭിസമേതം. തസ്സ ഞാണായ ദസ്സനായ പത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ അഭിസമയായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി. ഇദം ഖ്വസ്സ [ഇതി ഖോ യം (ക.)], ആവുസോ, അഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അപ്പത്തം അസച്ഛികതം അനഭിസമേതം. തസ്സ [യസ്സ (?)] ഞാണായ ദസ്സനായ പത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ അഭിസമയായ ഭഗവതി ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതീ’’തി. തതിയം.

൪. സമിദ്ധിസുത്തം

൧൪. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സമിദ്ധി യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സമിദ്ധിം ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘കിമാരമ്മണാ, സമിദ്ധി, പുരിസസ്സ സങ്കപ്പവിതക്കാ ഉപ്പജ്ജന്തീ’’തി? ‘‘നാമരൂപാരമ്മണാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, ക്വ നാനത്തം ഗച്ഛന്തീ’’തി? ‘‘ധാതൂസു, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസമുദയാ’’തി? ‘‘ഫസ്സസമുദയാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസമോസരണാ’’തി? ‘‘വേദനാസമോസരണാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംപമുഖാ’’തി? ‘‘സമാധിപ്പമുഖാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഅധിപതേയ്യാ’’തി? ‘‘സതാധിപതേയ്യാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഉത്തരാ’’തി? ‘‘പഞ്ഞുത്തരാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസാരാ’’തി? ‘‘വിമുത്തിസാരാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഓഗധാ’’തി? ‘‘അമതോഗധാ, ഭന്തേ’’തി.

‘‘‘കിമാരമ്മണാ, സമിദ്ധി, പുരിസസ്സ സങ്കപ്പവിതക്കാ ഉപ്പജ്ജന്തീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘നാമരൂപാരമ്മണാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, ക്വ നാനത്തം ഗച്ഛന്തീ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ധാതൂസു, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസമുദയാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ഫസ്സസമുദയാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസമോസരണാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘വേദനാസമോസരണാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംപമുഖാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘സമാധിപ്പമുഖാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഅധിപതേയ്യാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘സതാധിപതേയ്യാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഉത്തരാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘പഞ്ഞുത്തരാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംസാരാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘വിമുത്തിസാരാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. ‘തേ പന, സമിദ്ധി, കിംഓഗധാ’തി, ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘അമതോഗധാ, ഭന്തേ’തി വദേസി. സാധു സാധു, സമിദ്ധി! സാധു ഖോ ത്വം, സമിദ്ധി, പുട്ഠോ [പഞ്ഹം (സീ. സ്യാ. പീ.)] പുട്ഠോ വിസ്സജ്ജേസി, തേന ച മാ മഞ്ഞീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ഗണ്ഡസുത്തം

൧൫. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഗണ്ഡോ അനേകവസ്സഗണികോ. തസ്സസ്സു ഗണ്ഡസ്സ നവ വണമുഖാനി നവ അഭേദനമുഖാനി. തതോ യം കിഞ്ചി പഗ്ഘരേയ്യ – അസുചിയേവ പഗ്ഘരേയ്യ, ദുഗ്ഗന്ധംയേവ പഗ്ഘരേയ്യ, ജേഗുച്ഛിയംയേവ [ജേഗുച്ഛിയേവ (ക.)] പഗ്ഘരേയ്യ; യം കിഞ്ചി പസവേയ്യ – അസുചിയേവ പസവേയ്യ, ദുഗ്ഗന്ധംയേവ പസവേയ്യ, ജേഗുച്ഛിയംയേവ പസവേയ്യ.

‘‘ഗണ്ഡോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമസ്സേതം ചാതുമഹാഭൂതികസ്സ [ചാതുമ്മഹാഭൂതികസ്സ (സീ. സ്യാ. പീ.)] കായസ്സ അധിവചനം മാതാപേത്തികസമ്ഭവസ്സ ഓദനകുമ്മാസൂപചയസ്സ അനിച്ചുച്ഛാദനപരിമദ്ദനഭേദനവിദ്ധംസനധമ്മസ്സ. തസ്സസ്സു ഗണ്ഡസ്സ നവ വണമുഖാനി നവ അഭേദനമുഖാനി. തതോ യം കിഞ്ചി പഗ്ഘരതി – അസുചിയേവ പഗ്ഘരതി, ദുഗ്ഗന്ധംയേവ പഗ്ഘരതി, ജേഗുച്ഛിയംയേവ പഗ്ഘരതി; യം കിഞ്ചി പസവതി – അസുചിയേവ പസവതി, ദുഗ്ഗന്ധംയേവ പസവതി, ജേഗുച്ഛിയംയേവ പസവതി. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഇമസ്മിം കായേ നിബ്ബിന്ദഥാ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. സഞ്ഞാസുത്തം

൧൬. ‘‘നവയിമാ, ഭിക്ഖവേ, സഞ്ഞാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോന്തി മഹാനിസംസാ അമതോഗധാ അമതപരിയോസാനാ. കതമാ നവ? അസുഭസഞ്ഞാ, മരണസഞ്ഞാ, ആഹാരേ പടികൂലസഞ്ഞാ [പടിക്കൂലസഞ്ഞാ (സീ. സ്യാ. പീ.)], സബ്ബലോകേ അനഭിരതസഞ്ഞാ [അനഭിരതിസഞ്ഞാ (ക.) അ. നി. ൫.൧൨൧-൧൨൨], അനിച്ചസഞ്ഞാ, അനിച്ചേ ദുക്ഖസഞ്ഞാ, ദുക്ഖേ അനത്തസഞ്ഞാ, പഹാനസഞ്ഞാ, വിരാഗസഞ്ഞാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നവ സഞ്ഞാ, ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോന്തി മഹാനിസംസാ അമതോഗധാ അമതപരിയോസാനാ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. കുലസുത്തം

൧൭. ‘‘നവഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം കുലം അനുപഗന്ത്വാ വാ നാലം ഉപഗന്തും, ഉപഗന്ത്വാ വാ നാലം നിസീദിതും. കതമേഹി നവഹി? ന മനാപേന പച്ചുട്ഠേന്തി, ന മനാപേന അഭിവാദേന്തി, ന മനാപേന ആസനം ദേന്തി, സന്തമസ്സ പരിഗുഹന്തി, ബഹുകമ്പി ഥോകം ദേന്തി, പണീതമ്പി ലൂഖം ദേന്തി, അസക്കച്ചം ദേന്തി നോ സക്കച്ചം, ന ഉപനിസീദന്തി ധമ്മസ്സവനായ, ഭാസിതമസ്സ ന സുസ്സൂസന്തി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നവഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം കുലം അനുപഗന്ത്വാ വാ നാലം ഉപഗന്തും ഉപഗന്ത്വാ വാ നാലം നിസീദിതും.

‘‘നവഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം കുലം അനുപഗന്ത്വാ വാ അലം ഉപഗന്തും, ഉപഗന്ത്വാ വാ അലം നിസീദിതും. കതമേഹി നവഹി? മനാപേന പച്ചുട്ഠേന്തി, മനാപേന അഭിവാദേന്തി, മനാപേന ആസനം ദേന്തി, സന്തമസ്സ ന പരിഗുഹന്തി, ബഹുകമ്പി ബഹുകം ദേന്തി, പണീതമ്പി പണീതം ദേന്തി, സക്കച്ചം ദേന്തി നോ അസക്കച്ചം, ഉപനിസീദന്തി ധമ്മസ്സവനായ, ഭാസിതമസ്സ സുസ്സൂസന്തി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നവഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം കുലം അനുപഗന്ത്വാ വാ അലം ഉപഗന്തും, ഉപഗന്ത്വാ വാ അലം നിസീദിതു’’ന്തി. സത്തമം.

൮. നവങ്ഗുപോസഥസുത്തം

൧൮. ‘‘നവഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഉപോസഥോ ഉപവുത്ഥോ മഹപ്ഫലോ ഹോതി മഹാനിസംസോ മഹാജുതികോ മഹാവിപ്ഫാരോ. കഥം ഉപവുത്ഥോ ച, ഭിക്ഖവേ, നവഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഉപോസഥോ മഹപ്ഫലോ ഹോതി മഹാനിസംസോ മഹാജുതികോ മഹാവിപ്ഫാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘യാവജീവം അരഹന്തോ പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതാ നിഹിതദണ്ഡാ നിഹിതസത്ഥാ ലജ്ജീ ദയാപന്നാ സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പിനോ വിഹരന്തി; അഹമ്പജ്ജ ഇമഞ്ച രത്തിം ഇമഞ്ച ദിവസം പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ നിഹിതദണ്ഡോ നിഹിതസത്ഥോ ലജ്ജീ ദയാപന്നോ സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പീ വിഹരാമി. ഇമിനാപങ്ഗേന [ഇമിനാപി അങ്ഗേന (ക. സീ.)] അരഹതം അനുകരോമി; ഉപോസഥോ ച മേ ഉപവുത്ഥോ ഭവിസ്സതീ’തി. ഇമിനാ പഠമേന അങ്ഗേന സമന്നാഗതോ ഹോതി…പേ. ….

‘‘‘യാവജീവം അരഹന്തോ ഉച്ചാസയനമഹാസയനം പഹായ ഉച്ചാസയനമഹാസയനാ പടിവിരതാ നീചസേയ്യം കപ്പേന്തി – മഞ്ചകേ വാ തിണസന്ഥാരകേ വാ; അഹമ്പജ്ജ ഇമഞ്ച രത്തിം ഇമഞ്ച ദിവസം ഉച്ചാസയനമഹാസയനം പഹായ ഉച്ചാസയനമഹാസയനാ പടിവിരതോ നീചസേയ്യം കപ്പേമി – മഞ്ചകേ വാ തിണസന്ഥാരകേ വാ. ഇമിനാപങ്ഗേന അരഹതം അനുകരോമി; ഉപോസഥോ ച മേ ഉപവുത്ഥോ ഭവിസ്സതീ’തി. ഇമിനാ അട്ഠമേന അങ്ഗേന സമന്നാഗതോ ഹോതി.

‘‘മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരതി, തഥാ ദുതിയം തഥാ തതിയം തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന [അബ്യാപജ്ഝേന (ക.), അബ്യാബജ്ഝേന (?)] ഫരിത്വാ വിഹരതി. ഇമിനാ നവമേന അങ്ഗേന സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഏവം ഉപവുത്ഥോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നവഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഉപോസഥോ മഹപ്ഫലോ ഹോതി മഹാനിസംസോ മഹാജുതികോ മഹാവിപ്ഫാരോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ദേവതാസുത്തം

൧൯. ‘‘ഇമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, രത്തിം സമ്ബഹുലാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേനാഹം തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, താ ദേവതാ മം ഏതദവോചും – ‘ഉപസങ്കമിംസു നോ, ഭന്തേ, പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതാനം പബ്ബജിതാ അഗാരാനി. തേ മയം, ഭന്തേ, പച്ചുട്ഠിമ്ഹ, നോ ച ഖോ അഭിവാദിമ്ഹ. താ മയം, ഭന്തേ, അപരിപുണ്ണകമ്മന്താ വിപ്പടിസാരിനിയോ പച്ചാനുതാപിനിയോ ഹീനം കായം ഉപപന്നാ’’’തി.

‘‘അപരാപി മം, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘ഉപസങ്കമിംസു നോ, ഭന്തേ, പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതാനം പബ്ബജിതാ അഗാരാനി. തേ മയം, ഭന്തേ, പച്ചുട്ഠിമ്ഹ അഭിവാദിമ്ഹ [പച്ചുട്ഠിമ്ഹ ച അഭിവാദിമ്ഹ ച (സ്യാ.)], നോ ച തേസം ആസനം അദമ്ഹ. താ മയം, ഭന്തേ, അപരിപുണ്ണകമ്മന്താ വിപ്പടിസാരിനിയോ പച്ചാനുതാപിനിയോ ഹീനം കായം ഉപപന്നാ’’’തി.

‘‘അപരാപി മം, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘ഉപസങ്കമിംസു നോ, ഭന്തേ, പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതാനം പബ്ബജിതാ അഗാരാനി. തേ മയം, ഭന്തേ, പച്ചുട്ഠിമ്ഹ അഭിവാദിമ്ഹ [പച്ചുട്ഠിമ്ഹ ച അഭിവാദിമ്ഹ ച (സ്യാ.)] ആസനം [ആസനഞ്ച (സീ. സ്യാ.)] അദമ്ഹ, നോ ച ഖോ യഥാസത്തി യഥാബലം സംവിഭജിമ്ഹ…പേ… യഥാസത്തി യഥാബലം [യഥാബലം ച (?)] സംവിഭജിമ്ഹ, നോ ച ഖോ ഉപനിസീദിമ്ഹ ധമ്മസ്സവനായ…പേ… ഉപനിസീദിമ്ഹ [ഉപനിസീദിമ്ഹ ച (സ്യാ.)] ധമ്മസ്സവനായ, നോ ച ഖോ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണിമ്ഹ…പേ… ഓഹിതസോതാ ച ധമ്മം സുണിമ്ഹ, നോ ച ഖോ സുത്വാ ധമ്മം ധാരയിമ്ഹ…പേ… സുത്വാ ച ധമ്മം ധാരയിമ്ഹ, നോ ച ഖോ ധാതാനം ധമ്മാനം അത്ഥം ഉപപരിക്ഖിമ്ഹ…പേ… ധാതാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥം ഉപപരിക്ഖിമ്ഹ, നോ ച ഖോ അത്ഥമഞ്ഞായ ധമ്മമഞ്ഞായ ധമ്മാനുധമ്മം പടിപജ്ജിമ്ഹ. താ മയം, ഭന്തേ, അപരിപുണ്ണകമ്മന്താ വിപ്പടിസാരിനിയോ പച്ചാനുതാപിനിയോ ഹീനം കായം ഉപപന്നാ’’’തി.

‘‘അപരാപി മം, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘ഉപസങ്കമിംസു നോ, ഭന്തേ, പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതാനം പബ്ബജിതാ അഗാരാനി. തേ മയം, ഭന്തേ, പച്ചുട്ഠിമ്ഹ അഭിവാദിമ്ഹ [പച്ചുട്ഠിമ്ഹ ച അഭിവാദിമ്ഹ ച (സ്യാ.)], ആസനം [ആസനഞ്ച (സീ. സ്യാ.)] അദമ്ഹ, യഥാസത്തി യഥാബലം [യഥാബലം ച (?)] സംവിഭജിമ്ഹ, ഉപനിസീദിമ്ഹ [ഉപനിസീദിമ്ഹ ച (സ്യാ.)] ധമ്മസ്സവനായ, ഓഹിതസോതാ ച ധമ്മം സുണിമ്ഹ, സുത്വാ ച ധമ്മം ധാരയിമ്ഹ, ധാതാനഞ്ച ധമ്മാനം അത്ഥം ഉപപരിക്ഖിമ്ഹ, അത്ഥമഞ്ഞായ ധമ്മമഞ്ഞായ ധമ്മാനുധമ്മം [ധമ്മാനുധമ്മഞ്ച (?)] പടിപജ്ജിമ്ഹ. താ മയം, ഭന്തേ, പരിപുണ്ണകമ്മന്താ അവിപ്പടിസാരിനിയോ അപച്ചാനുതാപിനിയോ പണീതം കായം ഉപപന്നാ’തി. ഏതാനി, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖമൂലാനി ഏതാനി സുഞ്ഞാഗാരാനി. ഝായഥ, ഭിക്ഖവേ, മാ പമാദത്ഥ, മാ പച്ഛാ വിപ്പടിസാരിനോ അഹുവത്ഥ സേയ്യഥാപി താ പുരിമികാ ദേവതാ’’തി. നവമം.

൧൦. വേലാമസുത്തം

൨൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘അപി നു തേ, ഗഹപതി, കുലേ ദാനം ദീയതീ’’തി? ‘‘ദീയതി മേ, ഭന്തേ, കുലേ ദാനം; തഞ്ച ഖോ ലൂഖം കണാജകം ബിളങ്ഗദുതിയ’’ന്തി. ‘‘ലൂഖഞ്ചേപി [ലൂഖം വാപി (സ്യാ.), ലൂഖഞ്ചാപി (ക.)], ഗഹപതി, ദാനം ദേതി പണീതം വാ; തഞ്ച അസക്കച്ചം ദേതി, അചിത്തീകത്വാ [അചിത്തിം കത്വാ (ക.), അപചിത്തിം കത്വാ (സ്യാ.), അചിത്തികത്വാ (പീ.)] ദേതി, അസഹത്ഥാ ദേതി, അപവിദ്ധം [അപവിട്ഠം (സ്യാ.)] ദേതി, അനാഗമനദിട്ഠികോ ദേതി. യത്ഥ യത്ഥ തസ്സ തസ്സ ദാനസ്സ വിപാകോ നിബ്ബത്തതി, ന ഉളാരായ ഭത്തഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ന ഉളാരായ വത്ഥഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ന ഉളാരായ യാനഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ന ഉളാരേസു പഞ്ചസു കാമഗുണേസു ഭോഗായ ചിത്തം നമതി. യേപിസ്സ തേ ഹോന്തി പുത്താതി വാ ദാരാതി വാ ദാസാതി വാ പേസ്സാതി വാ കമ്മകരാതി വാ, തേപി ന സുസ്സൂസന്തി ന സോതം ഓദഹന്തി ന അഞ്ഞാ ചിത്തം ഉപട്ഠപേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ഏവഞ്ഹേതം [ഏവഞ്ചേതം (സ്യാ. ക.)], ഗഹപതി, ഹോതി അസക്കച്ചം കതാനം കമ്മാനം വിപാകോ’’.

‘‘ലൂഖഞ്ചേപി, ഗഹപതി, ദാനം ദേതി പണീതം വാ; തഞ്ച സക്കച്ചം ദേതി, ചിത്തീകത്വാ ദേതി, സഹത്ഥാ ദേതി, അനപവിദ്ധം ദേതി, ആഗമനദിട്ഠികോ ദേതി. യത്ഥ യത്ഥ തസ്സ തസ്സ ദാനസ്സ വിപാകോ നിബ്ബത്തതി, ഉളാരായ ഭത്തഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ഉളാരായ വത്ഥഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ഉളാരായ യാനഭോഗായ ചിത്തം നമതി, ഉളാരേസു പഞ്ചസു കാമഗുണേസു ഭോഗായ ചിത്തം നമതി. യേപിസ്സ തേ ഹോന്തി പുത്താതി വാ ദാരാതി വാ ദാസാതി വാ പേസ്സാതി വാ കമ്മകരാതി വാ, തേപി സുസ്സൂസന്തി സോതം ഓദഹന്തി അഞ്ഞാ ചിത്തം ഉപട്ഠപേന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ഏവഞ്ഹേതം, ഗഹപതി, ഹോതി സക്കച്ചം കതാനം കമ്മാനം വിപാകോ.

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഗഹപതി, വേലാമോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ അഹോസി. സോ ഏവരൂപം ദാനം അദാസി മഹാദാനം. ചതുരാസീതി സുവണ്ണപാതിസഹസ്സാനി അദാസി രൂപിയപൂരാനി, ചതുരാസീതി രൂപിയപാതിസഹസ്സാനി അദാസി സുവണ്ണപൂരാനി, ചതുരാസീതി കംസപാതിസഹസ്സാനി അദാസി ഹിരഞ്ഞപൂരാനി, ചതുരാസീതി ഹത്ഥിസഹസ്സാനി അദാസി സോവണ്ണാലങ്കാരാനി സോവണ്ണധജാനി ഹേമജാലപ്പടിച്ഛന്നാനി [ഹേമജാലസഞ്ഛന്നാനി (സീ. പീ.)], ചതുരാസീതി രഥസഹസ്സാനി അദാസി സീഹചമ്മപരിവാരാനി ബ്യഗ്ഘചമ്മപരിവാരാനി ദീപിചമ്മപരിവാരാനി പണ്ഡുകമ്ബലപരിവാരാനി സോവണ്ണാലങ്കാരാനി സോവണ്ണധജാനി ഹേമജാലപ്പടിച്ഛന്നാനി, ചതുരാസീതി ധേനുസഹസ്സാനി അദാസി ദുകൂലസന്ധനാനി [ദുകൂലസന്ദസ്സനാനി (സീ.), ദുകൂലസണ്ഠനാനി (സ്യാ.), ദുകൂലസന്ഥനാനി (പീ.), ദുഹസന്ദനാനി (ദീ. നി. ൨.൨൬൩), ദുകൂലസന്ദനാനി (തത്ഥ പാഠന്തരം)] കംസൂപധാരണാനി, ചതുരാസീതി കഞ്ഞാസഹസ്സാനി അദാസി ആമുത്തമണികുണ്ഡലായോ [ആമുക്കമണികുണ്ഡലായോ (?)], ചതുരാസീതി പല്ലങ്കസഹസ്സാനി അദാസി ഗോനകത്ഥതാനി പടികത്ഥതാനി പടലികത്ഥതാനി കദലിമിഗപവരപച്ചത്ഥരണാനി സഉത്തരച്ഛദാനി ഉഭതോലോഹിതകൂപധാനാനി, ചതുരാസീതി വത്ഥകോടിസഹസ്സാനി അദാസി ഖോമസുഖുമാനം കോസേയ്യസുഖുമാനം കമ്ബലസുഖുമാനം കപ്പാസികസുഖുമാനം, കോ പന വാദോ അന്നസ്സ പാനസ്സ ഖജ്ജസ്സ ഭോജ്ജസ്സ ലേയ്യസ്സ പേയ്യസ്സ, നജ്ജോ മഞ്ഞേ വിസ്സന്ദന്തി [വിസ്സന്ദതി (സീ. പീ.)].

‘‘സിയാ ഖോ പന തേ, ഗഹപതി, ഏവമസ്സ – ‘അഞ്ഞോ നൂന തേന സമയേന വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ അഹോസി, സോ [യോ (?)] തം ദാനം അദാസി മഹാദാന’ന്തി. ന ഖോ പനേതം, ഗഹപതി, ഏവം ദട്ഠബ്ബം. അഹം തേന സമയേന വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ അഹോസിം. അഹം തം ദാനം അദാസിം മഹാദാനം. തസ്മിം ഖോ പന, ഗഹപതി, ദാനേ ന കോചി ദക്ഖിണേയ്യോ അഹോസി, ന തം കോചി ദക്ഖിണം വിസോധേതി.

‘‘യം, ഗഹപതി, വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ ദാനം അദാസി മഹാദാനം, യോ ചേകം ദിട്ഠിസമ്പന്നം ഭോജേയ്യ, ഇദം തതോ മഹപ്ഫലതരം.

( ) [(യഞ്ച ഗഹപതി വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ ദാനം അദാസി മഹാദാനം) (സീ. പീ.)] ‘‘യോ ച സതം ദിട്ഠിസമ്പന്നാനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം സകദാഗാമിം ഭോജേയ്യ, ഇദം തതോ മഹപ്ഫലതരം.

( ) [(യഞ്ച ഗഹപതി വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ ദാനം അദാസി മഹാദാനം) (സീ. പീ.)] ‘‘യോ ച സതം സകദാഗാമീനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം അനാഗാമിം ഭോജേയ്യ…പേ… യോ ച സതം അനാഗാമീനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം അരഹന്തം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം അരഹന്താനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം പച്ചേകബുദ്ധം ഭോജേയ്യ … യോ ച സതം പച്ചേകബുദ്ധാനം ഭോജേയ്യ, യോ ച തഥാഗതം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഭോജേയ്യ… യോ ച ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭോജേയ്യ… യോ ച ചാതുദ്ദിസം സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ വിഹാരം കാരാപേയ്യ… യോ ച പസന്നചിത്തോ ബുദ്ധഞ്ച ധമ്മഞ്ച സങ്ഘഞ്ച സരണം ഗച്ഛേയ്യ… യോ ച പസന്നചിത്തോ സിക്ഖാപദാനി സമാദിയേയ്യ – പാണാതിപാതാ വേരമണിം, അദിന്നാദാനാ വേരമണിം, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണിം, മുസാവാദാ വേരമണിം, സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ വേരമണിം, യോ ച അന്തമസോ ഗന്ധോഹനമത്തമ്പി [ഗന്ധൂഹനമത്തമ്പി (സീ.), ഗദ്ദൂഹനമത്തമ്പി (സ്യാ. പീ.) മ. നി. ൩.൨൧൧] മേത്തചിത്തം ഭാവേയ്യ, ( ) [(യോ ച അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി അനിച്ചസഞ്ഞം ഭാവേയ്യ) (ക.)] ഇദം തതോ മഹപ്ഫലതരം.

‘‘യഞ്ച, ഗഹപതി, വേലാമോ ബ്രാഹ്മണോ ദാനം അദാസി മഹാദാനം, യോ ചേകം ദിട്ഠിസമ്പന്നം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം ദിട്ഠിസമ്പന്നാനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം സകദാഗാമിം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം സകദാഗാമീനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം അനാഗാമിം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം അനാഗാമീനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം അരഹന്തം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം അരഹന്താനം ഭോജേയ്യ, യോ ചേകം പച്ചേകബുദ്ധം ഭോജേയ്യ… യോ ച സതം പച്ചേകബുദ്ധാനം ഭോജേയ്യ, യോ ച തഥാഗതം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഭോജേയ്യ… യോ ച ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭോജേയ്യ, യോ ച ചാതുദ്ദിസം സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ വിഹാരം കാരാപേയ്യ… യോ ച പസന്നചിത്തോ ബുദ്ധഞ്ച ധമ്മഞ്ച സങ്ഘഞ്ച സരണം ഗച്ഛേയ്യ, യോ ച പസന്നചിത്തോ സിക്ഖാപദാനി സമാദിയേയ്യ – പാണാതിപാതാ വേരമണിം… സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ വേരമണിം, യോ ച അന്തമസോ ഗന്ധോഹനമത്തമ്പി മേത്തചിത്തം ഭാവേയ്യ, യോ ച അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി അനിച്ചസഞ്ഞം ഭാവേയ്യ, ഇദം തതോ മഹപ്ഫലതര’’ന്തി. ദസമം.

സീഹനാദവഗ്ഗോ ദുതിയോ.