൯. പഠമഇധലോകികസുത്തം

൪൯. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി പുബ്ബാരാമേ മിഗാരമാതുപാസാദേ. അഥ ഖോ വിസാഖാ മിഗാരമാതാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി…പേ…. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ വിസാഖം മിഗാരമാതരം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചതൂഹി ഖോ, വിസാഖേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ മാതുഗാമോ ഇധലോകവിജയായ പടിപന്നോ ഹോതി, അയംസ ലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സുസംവിഹിതകമ്മന്തോ ഹോതി, സങ്ഗഹിതപരിജനോ, ഭത്തു മനാപം ചരതി, സമ്ഭതം അനുരക്ഖതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സുസംവിഹിതകമ്മന്തോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ യേ തേ ഭത്തു അബ്ഭന്തരാ കമ്മന്താ – ഉണ്ണാതി വാ കപ്പാസാതി വാ – തത്ഥ ദക്ഖാ ഹോതി അനലസാ തത്രുപായായ വീമംസായ സമന്നാഗതാ അലം കാതും അലം സംവിധാതും. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സുസംവിഹിതകമ്മന്തോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സങ്ഗഹിതപരിജനോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ യോ സോ ഭത്തു അബ്ഭന്തരോ അന്തോജനോ – ദാസാതി വാ പേസ്സാതി വാ കമ്മകരാതി വാ – തേസം കതഞ്ച കതതോ ജാനാതി അകതഞ്ച അകതതോ ജാനാതി, ഗിലാനകാനഞ്ച ബലാബലം ജാനാതി ഖാദനീയം ഭോജനീയഞ്ചസ്സ പച്ചംസേന സംവിഭജതി. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സങ്ഗഹിതപരിജനോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ ഭത്തു മനാപം ചരതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ യം ഭത്തു അമനാപസങ്ഖാതം തം ജീവിതഹേതുപി ന അജ്ഝാചരതി. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ ഭത്തു മനാപം ചരതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സമ്ഭതം അനുരക്ഖതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ യം ഭത്താ ആഹരതി ധനം വാ ധഞ്ഞം വാ രജതം വാ ജാതരൂപം വാ തം ആരക്ഖേന ഗുത്തിയാ സമ്പാദേതി, തത്ഥ ച ഹോതി അധുത്തീ അഥേനീ അസോണ്ഡീ അവിനാസികാ. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സമ്ഭതം അനുരക്ഖതി. ഇമേഹി ഖോ, വിസാഖേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ മാതുഗാമോ ഇധലോകവിജയായ പടിപന്നോ ഹോതി, അയംസ ലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതി.

‘‘ചതൂഹി ഖോ, വിസാഖേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ മാതുഗാമോ പരലോകവിജയായ പടിപന്നോ ഹോതി, പരലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സദ്ധാസമ്പന്നോ ഹോതി, സീലസമ്പന്നോ ഹോതി, ചാഗസമ്പന്നോ ഹോതി, പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സദ്ധാസമ്പന്നോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സദ്ധോ ഹോതി, സദ്ദഹതി തഥാഗതസ്സ ബോധിം – ‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സദ്ധാസമ്പന്നോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ പടിവിരതോ ഹോതി. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ സീലസമ്പന്നോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ ചാഗസമ്പന്നോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസതി മുത്തചാഗാ പയതപാണിനീ വോസ്സഗ്ഗരതാ യാചയോഗാ ദാനസംവിഭാഗരതാ. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ ചാഗസമ്പന്നോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതി? ഇധ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ പഞ്ഞവാ ഹോതി…പേ… ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, മാതുഗാമോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, വിസാഖേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ മാതുഗാമോ പരലോകവിജയായ പടിപന്നോ ഹോതി, പരലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതീ’’തി.

‘‘സുസംവിഹിതകമ്മന്താ, സങ്ഗഹിതപരിജ്ജനാ;

ഭത്തു മനാപം ചരതി, സമ്ഭതം അനുരക്ഖതി.

‘‘സദ്ധാ സീലേന സമ്പന്നാ, വദഞ്ഞൂ വീതമച്ഛരാ;

നിച്ചം മഗ്ഗം വിസോധേതി, സോത്ഥാനം സമ്പരായികം.

‘‘ഇച്ചേതേ അട്ഠ ധമ്മാ ച, യസ്സാ വിജ്ജന്തി നാരിയാ;

തമ്പി സീലവതിം ആഹു, ധമ്മട്ഠം സച്ചവാദിനിം.

‘‘സോളസാകാരസമ്പന്നാ, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതാ;

താദിസീ സീലവതീ ഉപാസികാ;

ഉപപജ്ജതി ദേവലോകം മനാപ’’ന്തി. നവമം;