൪. ദുതിയഹത്ഥകസുത്തം

൨൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ ആളവിയം വിഹരതി അഗ്ഗാളവേ ചേതിയേ. അഥ ഖോ ഹത്ഥകോ ആളവകോ പഞ്ചമത്തേഹി ഉപാസകസതേഹി പരിവുതോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ഹത്ഥകം ആളവകം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘മഹതീ ഖോ ത്യായം, ഹത്ഥക, പരിസാ. കഥം പന ത്വം, ഹത്ഥക, ഇമം മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹാസീ’’തി? ‘‘യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ദേസിതാനി [അ. നി. ൪.൩൨; ദീ. നി. ൩.൩൧൩] ചത്താരി സങ്ഗഹവത്ഥൂനി, തേഹാഹം [തേനാഹം (സീ.)] ഇമം മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹാമി. അഹം, ഭന്തേ, യം ജാനാമി – ‘അയം ദാനേന സങ്ഗഹേതബ്ബോ’തി, തം ദാനേന സങ്ഗണ്ഹാമി; യം ജാനാമി – ‘അയം പേയ്യവജ്ജേന സങ്ഗഹേതബ്ബോ’തി, തം പേയ്യവജ്ജേന സങ്ഗണ്ഹാമി; യം ജാനാമി – ‘അയം അത്ഥചരിയായ സങ്ഗഹേതബ്ബോ’തി, തം അത്ഥചരിയായ സങ്ഗണ്ഹാമി; യം ജാനാമി – ‘അയം സമാനത്തതായ സങ്ഗഹേതബ്ബോ’തി, തം സമാനത്തതായ സങ്ഗണ്ഹാമി. സംവിജ്ജന്തി ഖോ പന മേ, ഭന്തേ, കുലേ ഭോഗാ. ദലിദ്ദസ്സ ഖോ നോ തഥാ സോതബ്ബം മഞ്ഞന്തീ’’തി. ‘‘സാധു സാധു, ഹത്ഥക! യോനി ഖോ ത്യായം, ഹത്ഥക, മഹതിം പരിസം സങ്ഗഹേതും. യേ ഹി കേചി, ഹത്ഥക, അതീതമദ്ധാനം മഹതിം പരിസം സങ്ഗഹേസും, സബ്ബേ തേ ഇമേഹേവ ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി മഹതിം പരിസം സങ്ഗഹേസും. യേപി ഹി കേചി, ഹത്ഥക, അനാഗതമദ്ധാനം മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹിസ്സന്തി, സബ്ബേ തേ ഇമേഹേവ ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹിസ്സന്തി. യേപി ഹി കേചി, ഹത്ഥക, ഏതരഹി മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹന്തി, സബ്ബേ തേ ഇമേഹേവ ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി മഹതിം പരിസം സങ്ഗണ്ഹന്തീ’’തി.

അഥ ഖോ ഹത്ഥകോ ആളവകോ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ അചിരപക്കന്തേ ഹത്ഥകേ ആളവകേ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അട്ഠഹി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഹത്ഥകം ആളവകം ധാരേഥ. കതമേഹി അട്ഠഹി? സദ്ധോ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; സീലവാ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഹിരീമാ… ഓത്തപ്പീ… ബഹുസ്സുതോ… ചാഗവാ… പഞ്ഞവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; അപ്പിച്ഛോ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഹത്ഥകം ആളവകം ധാരേഥാ’’തി. ചതുത്ഥം.