൩. പഠമഹത്ഥകസുത്തം

൨൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ ആളവിയം വിഹരതി അഗ്ഗാളവേ ചേതിയേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘സത്തഹി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഹത്ഥകം ആളവകം ധാരേഥ. കതമേഹി സത്തഹി? സദ്ധോ ഹി, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; സീലവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; ഹിരീമാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; ഓത്തപ്പീ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; ബഹുസ്സുതോ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; ചാഗവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; പഞ്ഞവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ – ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഹത്ഥകം ആളവകം ധാരേഥാ’’തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ ഉട്ഠായാസനാ വിഹാരം പാവിസി.

അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ഹത്ഥകസ്സ ആളവകസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ ഹത്ഥകോ ആളവകോ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ഹത്ഥകം ആളവകം സോ ഭിക്ഖു ഏതദവോച –

‘‘സത്തഹി ഖോ ത്വം, ആവുസോ, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ. കതമേഹി സത്തഹി? ‘സദ്ധോ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; സീലവാ…പേ… ഹിരിമാ… ഓത്തപ്പീ… ബഹുസ്സുതോ… ചാഗവാ… പഞ്ഞവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ’തി. ഇമേഹി ഖോ ത്വം, ആവുസോ, സത്തഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ’’തി. ‘‘കച്ചിത്ഥ, ഭന്തേ, ന കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’’തി? ‘‘ന ഹേത്ഥ, ആവുസോ, കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ, യദേത്ഥ ന കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഹത്ഥകസ്സ ആളവകസ്സ നിവേസനേ പിണ്ഡപാതം ഗഹേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ഇധാഹം, ഭന്തേ, പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ഹത്ഥകസ്സ ആളവകസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദിം. അഥ ഖോ, ഭന്തേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഹത്ഥകം ആളവകം ഏതദവചം – ‘സത്തഹി ഖോ ത്വം, ആവുസോ, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ. കതമേഹി സത്തഹി? സദ്ധോ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോ; സീലവാ…പേ… ഹിരിമാ… ഓത്തപ്പീ… ബഹുസ്സുതോ… ചാഗവാ… പഞ്ഞവാ, ഭിക്ഖവേ, ഹത്ഥകോ ആളവകോതി. ഇമേഹി ഖോ ത്വം, ആവുസോ, സത്തഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ’തി.

‘‘ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, ഹത്ഥകോ മം ഏതദവോച – ‘കച്ചിത്ഥ, ഭന്തേ, ന കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’തി? ‘ന ഹേത്ഥ, ആവുസോ, കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’തി. ‘സാധു, ഭന്തേ, യദേത്ഥ ന കോചി ഗിഹീ അഹോസി ഓദാതവസനോ’’’തി.

‘‘സാധു സാധു, ഭിക്ഖു! അപ്പിച്ഛോ സോ, ഭിക്ഖു, കുലപുത്തോ. സന്തേയേവ അത്തനി കുസലധമ്മേ ന ഇച്ഛതി പരേഹി ഞായമാനേ [പഞ്ഞാപയമാനേ (ക.)]. തേന ഹി ത്വം, ഭിക്ഖു, ഇമിനാപി അട്ഠമേന അച്ഛരിയേന അബ്ഭുതേന ധമ്മേന സമന്നാഗതം ഹത്ഥകം ആളവകം ധാരേഹി, യദിദം അപ്പിച്ഛതായാ’’തി. തതിയം.