൨. ദുതിയഉഗ്ഗസുത്തം

൨൨. ഏകം സമയം ഭഗവാ വജ്ജീസു വിഹരതി ഹത്ഥിഗാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അട്ഠഹി, ഭിക്ഖവേ, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഉഗ്ഗം ഗഹപതിം ഹത്ഥിഗാമകം ധാരേഥാ’’തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ ഉട്ഠായാസനാ വിഹാരം പാവിസി.

അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ഉഗ്ഗസ്സ ഗഹപതിനോ ഹത്ഥിഗാമകസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി ഹത്ഥിഗാമകോ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ഉഗ്ഗം ഗഹപതിം ഹത്ഥിഗാമകം സോ ഭിക്ഖു ഏതദവോച – ‘‘അട്ഠഹി ഖോ ത്വം, ഗഹപതി, അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ. കതമേ തേ, ഗഹപതി, അട്ഠ അച്ഛരിയാ അബ്ഭുതാ ധമ്മാ, യേഹി ത്വം സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ’’തി?

‘‘ന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ജാനാമി – കതമേഹി അട്ഠഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോതി. അപി ച, ഭന്തേ, യേ മേ അട്ഠ അച്ഛരിയാ അബ്ഭുതാ ധമ്മാ സംവിജ്ജന്തി, തം സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഗഹപതീ’’തി ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഉഗ്ഗസ്സ ഗഹപതിനോ ഹത്ഥിഗാമകസ്സ പച്ചസ്സോസി. ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി ഹത്ഥിഗാമകോ ഏതദവോച – ‘‘യദാഹം, ഭന്തേ, നാഗവനേ പരിചരന്തോ ഭഗവന്തം പഠമം ദൂരതോവ അദ്ദസം; സഹ ദസ്സനേനേവ മേ, ഭന്തേ, ഭഗവതോ ചിത്തം പസീദി, സുരാമദോ ച പഹീയി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, പഠമോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘സോ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, പസന്നചിത്തോ ഭഗവന്തം പയിരുപാസിം. തസ്സ മേ ഭഗവാ അനുപുബ്ബിം കഥം കഥേസി, സേയ്യഥിദം – ദാനകഥം സീലകഥം സഗ്ഗകഥം; കാമാനം ആദീനവം ഓകാരം സംകിലേസം, നേക്ഖമ്മേ ആനിസംസം പകാസേസി. യദാ മം ഭഗവാ അഞ്ഞാസി കല്ലചിത്തം മുദുചിത്തം വിനീവരണചിത്തം ഉദഗ്ഗചിത്തം പസന്നചിത്തം, അഥ യാ ബുദ്ധാനം സാമുക്കംസികാ ധമ്മദേസനാ തം പകാസേസി – ദുക്ഖം, സമുദയം, നിരോധം, മഗ്ഗം. സേയ്യഥാപി നാമ സുദ്ധം വത്ഥം അപഗതകാളകം സമ്മദേവ രജനം പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യ; ഏവമേവം ഖോ മേ തസ്മിംയേവ ആസനേ വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി – ‘യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’ന്തി. സോ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ദിട്ഠധമ്മോ പത്തധമ്മോ വിദിതധമ്മോ പരിയോഗാള്ഹധമ്മോ തിണ്ണവിചികിച്ഛോ വിഗതകഥംകഥോ വേസാരജ്ജപ്പത്തോ അപരപ്പച്ചയോ സത്ഥുസാസനേ തത്ഥേവ ബുദ്ധഞ്ച ധമ്മഞ്ച സങ്ഘഞ്ച സരണം അഗമാസിം, ബ്രഹ്മചരിയപഞ്ചമാനി ച സിക്ഖാപദാനി സമാദിയിം. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, ദുതിയോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ചതസ്സോ കോമാരിയോ പജാപതിയോ അഹേസും. അഥ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, യേന താ പജാപതിയോ തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ താ പജാപതിയോ ഏതദവചം – ‘മയാ ഖോ, ഭഗിനിയോ, ബ്രഹ്മചരിയപഞ്ചമാനി സിക്ഖാപദാനി സമാദിന്നാനി. യാ ഇച്ഛതി സാ ഇധേവ ഭോഗേ ച ഭുഞ്ജതു പുഞ്ഞാനി ച കരോതു, സകാനി വാ ഞാതികുലാനി ഗച്ഛതു. ഹോതി വാ പന പുരിസാധിപ്പായോ, കസ്സ വോ ദമ്മീ’തി? ഏവം വുത്തേ സാ, ഭന്തേ, ജേട്ഠാ പജാപതി മം ഏതദവോച – ‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ മം, അയ്യപുത്ത, പുരിസസ്സ ദേഹീ’തി. അഥ ഖോ അഹം, ഭന്തേ, തം പുരിസം പക്കോസാപേത്വാ വാമേന ഹത്ഥേന പജാപതിം ഗഹേത്വാ ദക്ഖിണേന ഹത്ഥേന ഭിങ്ഗാരം ഗഹേത്വാ തസ്സ പുരിസസ്സ ഓണോജേസിം. കോമാരിം ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, ദാരം പരിച്ചജന്തോ നാഭിജാനാമി ചിത്തസ്സ അഞ്ഞഥത്തം. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, തതിയോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘സംവിജ്ജന്തി ഖോ പന മേ, ഭന്തേ, കുലേ ഭോഗാ. തേ ച ഖോ അപ്പടിവിഭത്താ സീലവന്തേഹി കല്യാണധമ്മേഹി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, ചതുത്ഥോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘യം ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖും പയിരുപാസാമി; സക്കച്ചംയേവ പയിരുപാസാമി, നോ അസക്കച്ചം. സോ ചേ മേ ആയസ്മാ ധമ്മം ദേസേതി; സക്കച്ചംയേവ സുണോമി, നോ അസക്കച്ചം. നോ ചേ മേ സോ ആയസ്മാ ധമ്മം ദേസേതി, അഹമസ്സ ധമ്മം ദേസേമി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, പഞ്ചമോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘അനച്ഛരിയം ഖോ പന, ഭന്തേ, സങ്ഘേ നിമന്തിതേ ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ആരോചേന്തി – ‘അസുകോ, ഗഹപതി, ഭിക്ഖു ഉഭതോഭാഗവിമുത്തോ അസുകോ പഞ്ഞാവിമുത്തോ അസുകോ കായസക്ഖീ അസുകോ ദിട്ഠിപ്പത്തോ [ദിട്ഠപ്പത്തോ (ക.)] അസുകോ സദ്ധാവിമുത്തോ അസുകോ ധമ്മാനുസാരീ അസുകോ സദ്ധാനുസാരീ അസുകോ സീലവാ കല്യാണധമ്മോ അസുകോ ദുസ്സീലോ പാപധമ്മോ’തി. സങ്ഘം ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, പരിവിസന്തോ നാഭിജാനാമി ഏവം ചിത്തം ഉപ്പാദേന്തോ – ‘ഇമസ്സ വാ ഥോകം ദേമി ഇമസ്സ വാ ബഹുക’ന്തി. അഥ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, സമചിത്തോവ ദേമി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, ഛട്ഠോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘അനച്ഛരിയം ഖോ പന മം, ഭന്തേ, ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ആരോചേന്തി – ‘സ്വാക്ഖാതോ, ഗഹപതി, ഭഗവതാ ധമ്മോ’തി. ഏവം വുത്തേ അഹം, ഭന്തേ, താ ദേവതാ ഏവം വദേമി – ‘വദേയ്യാഥ വാ ഏവം ഖോ തുമ്ഹേ ദേവതാ നോ വാ വദേയ്യാഥ, അഥ ഖോ സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ’തി. ന ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, അഭിജാനാമി തതോനിദാനം ചിത്തസ്സ ഉന്നതിം – ‘മം താ ദേവതാ ഉപസങ്കമന്തി, അഹം വാ ദേവതാഹി സദ്ധിം സല്ലപാമീ’തി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, സത്തമോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി.

‘‘സചേ ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ പഠമതരം കാലം കരേയ്യം, അനച്ഛരിയം ഖോ പനേതം യം മം ഭഗവാ ഏവം ബ്യാകരേയ്യ – ‘നത്ഥി തം സംയോജനം യേന സംയുത്തോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി ഹത്ഥിഗാമകോ പുന ഇമം ലോകം ആഗച്ഛേയ്യാ’തി. അയം ഖോ മേ, ഭന്തേ, അട്ഠമോ അച്ഛരിയോ അബ്ഭുതോ ധമ്മോ സംവിജ്ജതി. ഇമേ ഖോ മേ, ഭന്തേ, അട്ഠ അച്ഛരിയാ അബ്ഭുതാ ധമ്മാ സംവിജ്ജന്തി. ന ച ഖോ അഹം ജാനാമി – കതമേഹി ചാഹം അട്ഠഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭഗവതാ ബ്യാകതോ’’തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഉഗ്ഗസ്സ ഗഹപതിനോ ഹത്ഥിഗാമകസ്സ നിവേസനേ പിണ്ഡപാതം ഗഹേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ഭിക്ഖു യാവതകോ അഹോസി ഉഗ്ഗേന ഗഹപതിനാ ഹത്ഥിഗാമകേന സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ, തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി.

‘‘സാധു സാധു, ഭിക്ഖു! യഥാ തം ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി ഹത്ഥിഗാമകോ സമ്മാ ബ്യാകരമാനോ ബ്യാകരേയ്യ, ഇമേഹേവ ഖോ ഭിക്ഖു, അട്ഠഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി ഹത്ഥിഗാമകോ മയാ ബ്യാകതോ. ഇമേഹി ച പന, ഭിക്ഖു, അട്ഠഹി അച്ഛരിയേഹി അബ്ഭുതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം ഉഗ്ഗം ഗഹപതിം ഹത്ഥിഗാമകം ധാരേഹീ’’തി. ദുതിയം.