൧൦. അനുരുദ്ധമഹാവിതക്കസുത്തം

൩൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ ഭഗ്ഗേസു വിഹരതി സുംസുമാരഗിരേ ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ ചേതീസു വിഹരതി പാചീനവംസദായേ. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ അനുരുദ്ധസ്സ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘അപ്പിച്ഛസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മഹിച്ഛസ്സ; സന്തുട്ഠസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസന്തുട്ഠസ്സ; പവിവിത്തസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ സങ്ഗണികാരാമസ്സ; ആരദ്ധവീരിയസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ കുസീതസ്സ; ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സായം [ഉപട്ഠിതസതിസ്സായം (സീ. സ്യാ. പീ.)] ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മുട്ഠസ്സതിസ്സ [മുട്ഠസതിസ്സ (സീ. സ്യാ. പീ.)]; സമാഹിതസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസമാഹിതസ്സ; പഞ്ഞവതോ അയം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ ദുപ്പഞ്ഞസ്സാ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മതോ അനുരുദ്ധസ്സ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ; ഏവമേവം – ഭഗ്ഗേസു സുംസുമാരഗിരേ ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ അന്തരഹിതോ ചേതീസു പാചീനവംസദായേ ആയസ്മതോ അനുരുദ്ധസ്സ സമ്മുഖേ പാതുരഹോസി. നിസീദി ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. ആയസ്മാപി ഖോ അനുരുദ്ധോ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം

നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം അനുരുദ്ധം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘സാധു സാധു, അനുരുദ്ധ! സാധു ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, (യം തം മഹാപുരിസവിതക്കം) [സത്ത മഹാപുരിസവിതക്കേ (സീ. പീ.) ദീ. നി. ൩.൩൫൮] വിതക്കേസി – ‘അപ്പിച്ഛസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മഹിച്ഛസ്സ; സന്തുട്ഠസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസന്തുട്ഠസ്സ; പവിവിത്തസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ സങ്ഗണികാരാമസ്സ; ആരദ്ധവീരിയസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ കുസീതസ്സ; ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മുട്ഠസ്സതിസ്സ; സമാഹിതസ്സായം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസമാഹിതസ്സ; പഞ്ഞവതോ അയം ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ ദുപ്പഞ്ഞസ്സാ’തി. തേന ഹി ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമമ്പി അട്ഠമം മഹാപുരിസവിതക്കം വിതക്കേഹി – ‘നിപ്പപഞ്ചാരാമസ്സായം ധമ്മോ നിപ്പപഞ്ചരതിനോ, നായം ധമ്മോ പപഞ്ചാരാമസ്സ പപഞ്ചരതിനോ’’’തി.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, തതോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, യാവദേവ [യാവദേ (സം. നി. ൨.൧൫൨)] ആകങ്ഖിസ്സസി, വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സസി.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, തതോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, യാവദേവ ആകങ്ഖിസ്സസി, വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സസി.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, തതോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, യാവദേവ ആകങ്ഖിസ്സസി, പീതിയാ ച വിരാഗാ ഉപേക്ഖകോ ച വിഹരിസ്സസി സതോ ച സമ്പജാനോ സുഖഞ്ച കായേന പടിസംവേദിസ്സസി യം തം അരിയാ ആചിക്ഖന്തി – ‘ഉപേക്ഖകോ സതിമാ സുഖവിഹാരീ’തി തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സസി.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, തതോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, യാവദേവ ആകങ്ഖിസ്സസി, സുഖസ്സ ച പഹാനാ ദുക്ഖസ്സ ച പഹാനാ പുബ്ബേവ സോമനസ്സദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമാ അദുക്ഖമസുഖം ഉപേക്ഖാസതിപാരിസുദ്ധിം ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സസി.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ ച അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഭവിസ്സസി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, തതോ തുയ്ഹം, അനുരുദ്ധ, സേയ്യഥാപി നാമ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ നാനാരത്താനം ദുസ്സാനം ദുസ്സകരണ്ഡകോ പൂരോ; ഏവമേവം തേ പംസുകൂലചീവരം ഖായിസ്സതി സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ ച അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഭവിസ്സസി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, തതോ തുയ്ഹം, അനുരുദ്ധ, സേയ്യഥാപി നാമ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ സാലീനം ഓദനോ വിചിതകാളകോ അനേകസൂപോ അനേകബ്യഞ്ജനോ; ഏവമേവം തേ പിണ്ഡിയാലോപഭോജനം ഖായിസ്സതി സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ ച അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഭവിസ്സസി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, തതോ തുയ്ഹം, അനുരുദ്ധ, സേയ്യഥാപി നാമ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ കൂടാഗാരം ഉല്ലിത്താവലിത്തം നിവാതം ഫുസിതഗ്ഗളം പിഹിതവാതപാനം; ഏവമേവം തേ രുക്ഖമൂലസേനാസനം ഖായിസ്സതി സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ ച അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഭവിസ്സസി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, തതോ തുയ്ഹം, അനുരുദ്ധ, സേയ്യഥാപി നാമ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ പല്ലങ്കോ ഗോനകത്ഥതോ പടികത്ഥതോ പടലികത്ഥതോ കദലിമിഗപവരപച്ചത്ഥരണോ [കാദലി… പച്ചത്ഥരണോ (സീ.)] സഉത്തരച്ഛദോ ഉഭതോലോഹിതകൂപധാനോ; ഏവമേവം തേ തിണസന്ഥാരകസയനാസനം ഖായിസ്സതി സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ.

‘‘യതോ ഖോ ത്വം, അനുരുദ്ധ, ഇമേ ച അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേസ്സസി, ഇമേസഞ്ച ചതുന്നം ഝാനാനം ആഭിചേതസികാനം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാനം നികാമലാഭീ ഭവിസ്സസി അകിച്ഛലാഭീ അകസിരലാഭീ, തതോ തുയ്ഹം, അനുരുദ്ധ, സേയ്യഥാപി നാമ ഗഹപതിസ്സ വാ ഗഹപതിപുത്തസ്സ വാ നാനാഭേസജ്ജാനി, സേയ്യഥിദം – സപ്പി നവനീതം തേലം മധു ഫാണിതം; ഏവമേവം തേ പൂതിമുത്തഭേസജ്ജം ഖായിസ്സതി സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ രതിയാ അപരിതസ്സായ ഫാസുവിഹാരായ ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സ. തേന ഹി ത്വം, അനുരുദ്ധ, ആയതികമ്പി വസ്സാവാസം ഇധേവ ചേതീസു പാചീനവംസദായേ വിഹരേയ്യാസീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം അനുരുദ്ധം ഇമിനാ ഓവാദേന ഓവദിത്വാ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവം – ചേതീസു പാചീനവംസദായേ അന്തരഹിതോ ഭഗ്ഗേസു സുംസുമാരഗിരേ ഭേസകളാവനേ മിഗദായേ പാതുരഹോസീതി. നിസീദി ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അട്ഠ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മഹാപുരിസവിതക്കേ ദേസേസ്സാമി, തം സുണാഥ…പേ… കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കാ? അപ്പിച്ഛസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മഹിച്ഛസ്സ; സന്തുട്ഠസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസന്തുട്ഠസ്സ; പവിവിത്തസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ സങ്ഗണികാരാമസ്സ; ആരദ്ധവീരിയസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ കുസീതസ്സ; ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മുട്ഠസ്സതിസ്സ; സമാഹിതസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസമാഹിതസ്സ; പഞ്ഞവതോ അയം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ ദുപ്പഞ്ഞസ്സ; നിപ്പപഞ്ചാരാമസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ നിപ്പപഞ്ചരതിനോ, നായം ധമ്മോ പപഞ്ചാരാമസ്സ പപഞ്ചരതിനോ’’.

‘‘‘അപ്പിച്ഛസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മഹിച്ഛസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പിച്ഛോ സമാനോ ‘അപ്പിച്ഛോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, സന്തുട്ഠോ സമാനോ ‘സന്തുട്ഠോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, പവിവിത്തോ സമാനോ ‘പവിവിത്തോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, ആരദ്ധവീരിയോ സമാനോ ‘ആരദ്ധവീരിയോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, ഉപട്ഠിതസ്സതി സമാനോ ‘ഉപട്ഠിതസ്സതീതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, സമാഹിതോ സമാനോ ‘സമാഹിതോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, പഞ്ഞവാ സമാനോ ‘പഞ്ഞവാതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി, നിപ്പപഞ്ചാരാമോ സമാനോ ‘നിപ്പപഞ്ചാരാമോതി മം ജാനേയ്യു’ന്തി ന ഇച്ഛതി. ‘അപ്പിച്ഛസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മഹിച്ഛസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘സന്തുട്ഠസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസന്തുട്ഠസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം, കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സന്തുട്ഠോ ഹോതി ഇതരീതരചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരേന. ‘സന്തുട്ഠസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസന്തുട്ഠസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘പവിവിത്തസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ സങ്ഗണികാരാമസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം, കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ പവിവിത്തസ്സ വിഹരതോ ഭവന്തി ഉപസങ്കമിതാരോ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപാസകാ ഉപാസികായോ രാജാനോ രാജമഹാമത്താ തിത്ഥിയാ തിത്ഥിയസാവകാ. തത്ര ഭിക്ഖു വിവേകനിന്നേന ചിത്തേന വിവേകപോണേന വിവേകപബ്ഭാരേന വിവേകട്ഠേന നേക്ഖമ്മാഭിരതേന അഞ്ഞദത്ഥു ഉയ്യോജനികപടിസംയുത്തംയേവ കഥം കത്താ [പവത്താ (ക.)] ഹോതി. ‘പവിവിത്തസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ സങ്ഗണികാരാമസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘ആരദ്ധവീരിയസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ കുസീതസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം, കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ആരദ്ധവീരിയോ വിഹരതി അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപസമ്പദായ ഥാമവാ ദള്ഹപരക്കമോ അനിക്ഖിത്തധുരോ കുസലേസു ധമ്മേസു. ‘ആരദ്ധവീരിയസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ കുസീതസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ മുട്ഠസ്സതിസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിമാ ഹോതി പരമേന സതിനേപക്കേന സമന്നാഗതോ, ചിരകതമ്പി ചിരഭാസിതമ്പി സരിതാ അനുസ്സരിതാ. ‘ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ, മുട്ഠസ്സതിസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘സമാഹിതസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസമാഹിതസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ‘സമാഹിതസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ അസമാഹിതസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘പഞ്ഞവതോ അയം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ ദുപ്പഞ്ഞസ്സാ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ. ‘പഞ്ഞവതോ അയം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നായം ധമ്മോ ദുപ്പഞ്ഞസ്സാ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

‘‘‘നിപ്പപഞ്ചാരാമസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ നിപ്പപഞ്ചരതിനോ, നായം ധമ്മോ പപഞ്ചാരാമസ്സ പപഞ്ചരതിനോ’തി, ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ പപഞ്ചനിരോധേ ചിത്തം പക്ഖന്ദതി പസീദതി സന്തിട്ഠതി വിമുച്ചതി. ‘നിപ്പപഞ്ചാരാമസ്സായം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മോ, നിപ്പപഞ്ചരതിനോ, നായം ധമ്മോ പപഞ്ചാരാമസ്സ പപഞ്ചരതിനോ’തി, ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്ത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ ആയതികമ്പി വസ്സാവാസം തത്ഥേവ ചേതീസു പാചീനവംസദായേ വിഹാസി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ അനുരുദ്ധോ അരഹതം അഹോസീതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ അരഹത്തപ്പത്തോ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

[ഥേരഗാ. ൯൦൧-൯൦൩] ‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, സത്ഥാ ലോകേ അനുത്തരോ;

മനോമയേന കായേന, ഇദ്ധിയാ ഉപസങ്കമി.

‘‘യഥാ മേ അഹു സങ്കപ്പോ, തതോ ഉത്തരി ദേസയി;

നിപ്പപഞ്ചരതോ ബുദ്ധോ, നിപ്പപഞ്ചം അദേസയി.

‘‘തസ്സാഹം ധമ്മമഞ്ഞായ, വിഹാസിം സാസനേ രതോ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി. ദസമം;

ഗഹപതിവഗ്ഗോ തതിയോ.