൫. പഠമലോകധമ്മസുത്തം

൫. ‘‘അട്ഠിമേ, ഭിക്ഖവേ, ലോകധമ്മാ ലോകം അനുപരിവത്തന്തി, ലോകോ ച അട്ഠ ലോകധമ്മേ അനുപരിവത്തതി. കതമേ അട്ഠ? ലാഭോ ച, അലാഭോ ച, യസോ ച, അയസോ ച, നിന്ദാ ച, പസംസാ ച, സുഖഞ്ച, ദുക്ഖഞ്ച. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ ലോകധമ്മാ ലോകം അനുപരിവത്തന്തി, ലോകോ ച ഇമേ അട്ഠ ലോകധമ്മേ അനുപരിവത്തതീ’’തി.

‘‘ലാഭോ അലാഭോ ച യസായസോ ച,

നിന്ദാ പസംസാ ച സുഖം ദുഖഞ്ച;

ഏതേ അനിച്ചാ മനുജേസു ധമ്മാ,

അസസ്സതാ വിപരിണാമധമ്മാ.

‘‘ഏതേ ച ഞത്വാ സതിമാ സുമേധോ,

അവേക്ഖതി വിപരിണാമധമ്മേ;

ഇട്ഠസ്സ ധമ്മാ ന മഥേന്തി ചിത്തം,

അനിട്ഠതോ നോ പടിഘാതമേതി.

‘‘തസ്സാനുരോധാ അഥ വാ വിരോധാ,

വിധൂപിതാ അത്ഥങ്ഗതാ ന സന്തി;

പദഞ്ച ഞത്വാ വിരജം അസോകം,

സമ്മപ്പജാനാതി ഭവസ്സ പാരഗൂ’’തി. പഞ്ചമം;