൧൦. ആഹുനേയ്യവഗ്ഗോ

൯൫. ‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലാ ആഹുനേയ്യാ…പേ… ദക്ഖിണേയ്യാ അഞ്ജലികരണീയാ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ. കതമേ സത്ത? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ചക്ഖുസ്മിം അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി അനിച്ചസഞ്ഞീ അനിച്ചപടിസംവേദീ സതതം സമിതം അബ്ബോകിണ്ണം ചേതസാ അധിമുച്ചമാനോ പഞ്ഞായ പരിയോഗാഹമാനോ. സോ ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. അയം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ പുഗ്ഗലോ ആഹുനേയ്യോ പാഹുനേയ്യോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ചക്ഖുസ്മിം അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി അനിച്ചസഞ്ഞീ അനിച്ചപടിസംവേദീ സതതം സമിതം അബ്ബോകിണ്ണം ചേതസാ അധിമുച്ചമാനോ പഞ്ഞായ പരിയോഗാഹമാനോ. തസ്സ അപുബ്ബം അചരിമം ആസവപരിയാദാനഞ്ച ഹോതി ജീവിതപരിയാദാനഞ്ച. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ പുഗ്ഗലോ ആഹുനേയ്യോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ചക്ഖുസ്മിം അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി അനിച്ചസഞ്ഞീ അനിച്ചപടിസംവേദീ സതതം സമിതം അബ്ബോകിണ്ണം ചേതസാ അധിമുച്ചമാനോ പഞ്ഞായ പരിയോഗാഹമാനോ. സോ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ അന്തരാപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ ഹോതി…പേ… ഉദ്ധംസോതോ ഹോതി അകനിട്ഠഗാമീ. അയം, ഭിക്ഖവേ, സത്തമോ പുഗ്ഗലോ ആഹുനേയ്യോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത പുഗ്ഗലാ ആഹുനേയ്യാ പാഹുനേയ്യാ ദക്ഖിണേയ്യാ അഞ്ജലികരണീയാ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’’തി.

൯൬-൬൨൨. സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലാ ആഹുനേയ്യാ പാഹുനേയ്യാ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ. കതമേ സത്ത? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ചക്ഖുസ്മിം ദുക്ഖാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം അനത്താനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം ഖയാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം വയാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം വിരാഗാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം നിരോധാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചക്ഖുസ്മിം പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ….

സോതസ്മിം…പേ… ഘാനസ്മിം… ജിവ്ഹായ… കായസ്മിം… മനസ്മിം…പേ….

രൂപേസു…പേ… സദ്ദേസു… ഗന്ധേസു… രസേസു… ഫോട്ഠബ്ബേസു … ധമ്മേസു …പേ….

ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേ…പേ… സോതവിഞ്ഞാണേ… ഘാനവിഞ്ഞാണേ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണേ… കായവിഞ്ഞാണേ… മനോവിഞ്ഞാണേ…പേ….

ചക്ഖുസമ്ഫസ്സേ…പേ… സോതസമ്ഫസ്സേ… ഘാനസമ്ഫസ്സേ… ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സേ… കായസമ്ഫസ്സേ… മനോസമ്ഫസ്സേ…പേ….

ചക്ഖുസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ…പേ… സോതസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ… ഘാനസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ… ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ… കായസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ… മനോസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ…പേ….

രൂപസഞ്ഞായ…പേ… സദ്ദസഞ്ഞായ… ഗന്ധസഞ്ഞായ… രസസഞ്ഞായ… ഫോട്ഠബ്ബസഞ്ഞായ… ധമ്മസഞ്ഞായ…പേ….

രൂപസഞ്ചേതനായ…പേ… സദ്ദസഞ്ചേതനായ… ഗന്ധസഞ്ചേതനായ… രസസഞ്ചേതനായ… ഫോട്ഠബ്ബസഞ്ചേതനായ… ധമ്മസഞ്ചേതനായ…പേ….

രൂപതണ്ഹായ…പേ… സദ്ദതണ്ഹായ… ഗന്ധതണ്ഹായ… രസതണ്ഹായ… ഫോട്ഠബ്ബതണ്ഹായ… ധമ്മതണ്ഹായ…പേ….

രൂപവിതക്കേ …പേ… സദ്ദവിതക്കേ… ഗന്ധവിതക്കേ… രസവിതക്കേ… ഫോട്ഠബ്ബവിതക്കേ… ധമ്മവിതക്കേ…പേ….

രൂപവിചാരേ…പേ… സദ്ദവിചാരേ… ഗന്ധവിചാരേ… രസവിചാരേ… ഫോട്ഠബ്ബവിചാരേ… ധമ്മവിചാരേ…പേ….

‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധേ [( ) സീ. സ്യാ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] …പേ… രൂപക്ഖന്ധേ… വേദനാക്ഖന്ധേ… സഞ്ഞാക്ഖന്ധേ… സങ്ഖാരക്ഖന്ധേ… വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധേ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ദുക്ഖാനുപസ്സീ വിഹരതി… അനത്താനുപസ്സീ വിഹരതി… ഖയാനുപസ്സീ വിഹരതി… വയാനുപസ്സീ വിഹരതി… വിരാഗാനുപസ്സീ വിഹരതി… നിരോധാനുപസ്സീ വിഹരതി… പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ലോകസ്സാ’’തി.

‘‘ഛദ്വാരാരമ്മണേസ്വേത്ഥ, വിഞ്ഞാണേസു ച ഫസ്സേസു;

വേദനാസു ച ദ്വാരസ്സ, സുത്താ ഹോന്തി വിസും അട്ഠ.

‘‘സഞ്ഞാ സഞ്ചേതനാ തണ്ഹാ, വിതക്കേസു വിചാരേ ച;

ഗോചരസ്സ വിസും അട്ഠ, പഞ്ചക്ഖന്ധേ ച പച്ചേകേ.

‘‘സോളസസ്വേത്ഥ മൂലേസു, അനിച്ചം ദുക്ഖമനത്താ;

ഖയാ വയാ വിരാഗാ ച, നിരോധാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ.

‘‘കമം അട്ഠാനുപസ്സനാ, യോജേത്വാന വിസും വിസും;

സമ്പിണ്ഡിതേസു സബ്ബേസു, ഹോന്തി പഞ്ച സതാനി ച;

അട്ഠവീസതി സുത്താനി, ആഹുനേയ്യേ ച വഗ്ഗികേ’’ [ഇമാ ഉദ്ദാനഗാഥായോ സീ. സ്യാ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി].

ആഹുനേയ്യവഗ്ഗോ ദസമോ.