൪. സീഹസേനാപതിസുത്തം

൫൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സീഹോ സേനാപതി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സക്കാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സന്ദിട്ഠികം ദാനഫലം പഞ്ഞാപേതു’’ന്തി?

‘‘തേന ഹി, സീഹ, തഞ്ഞേവേത്ഥ പടിപുച്ഛിസ്സാമി, യഥാ തേ ഖമേയ്യ തഥാ നം ബ്യാകരേയ്യാസി. തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, ഇധ ദ്വേ പുരിസാ – ഏകോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, ഏകോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ. തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കം നു ഖോ [കിം നു ഖോ (ക.)] അരഹന്തോ പഠമം അനുകമ്പന്താ അനുകമ്പേയ്യും – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി?

‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിന്തം [കിന്തി (ക.)] അരഹന്തോ പഠമം അനുകമ്പന്താ അനുകമ്പിസ്സന്തി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ തംയേവ അരഹന്തോ പഠമം അനുകമ്പന്താ അനുകമ്പേയ്യും’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കം നു ഖോ അരഹന്തോ പഠമം ഉപസങ്കമന്താ ഉപസങ്കമേയ്യും – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിന്തം അരഹന്തോ പഠമം ഉപസങ്കമന്താ ഉപസങ്കമിസ്സന്തി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ തംയേവ അരഹന്തോ പഠമം ഉപസങ്കമന്താ ഉപസങ്കമേയ്യും’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കസ്സ നു ഖോ അരഹന്തോ പഠമം പടിഗ്ഗണ്ഹന്താ പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യും – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിന്തം തസ്സ അരഹന്തോ പഠമം പടിഗ്ഗണ്ഹന്താ പടിഗ്ഗണ്ഹിസ്സന്തി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ തസ്സേവ അരഹന്തോ പഠമം പടിഗ്ഗണ്ഹന്താ പടിഗ്ഗണ്ഹേയ്യും’’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കസ്സ നു ഖോ അരഹന്തോ പഠമം ധമ്മം ദേസേന്താ ദേസേയ്യും – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിന്തം തസ്സ അരഹന്തോ പഠമം ധമ്മം ദേസേന്താ ദേസേസ്സന്തി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ തസ്സേവ അരഹന്തോ പഠമം ധമ്മം ദേസേന്താ ദേസേയ്യും’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കസ്സ നു ഖോ കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛേയ്യ – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിന്തം തസ്സ കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛിസ്സതി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ തസ്സേവ കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛേയ്യ’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കോ നു ഖോ യംയദേവ പരിസം ഉപസങ്കമേയ്യ, യദി ഖത്തിയപരിസം യദി ബ്രാഹ്മണപരിസം യദി ഗഹപതിപരിസം യദി സമണപരിസം വിസാരദോ ഉപസങ്കമേയ്യ അമങ്കുഭൂതോ – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിം സോ യംയദേവ പരിസം ഉപസങ്കമിസ്സതി, യദി ഖത്തിയപരിസം യദി ബ്രാഹ്മണപരിസം യദി ഗഹപതിപരിസം യദി സമണപരിസം വിസാരദോ ഉപസങ്കമിസ്സതി അമങ്കുഭൂതോ! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ സോ യംയദേവ പരിസം ഉപസങ്കമേയ്യ, യദി ഖത്തിയപരിസം യദി ബ്രാഹ്മണപരിസം യദി ഗഹപതിപരിസം യദി സമണപരിസം വിസാരദോ ഉപസങ്കമേയ്യ അമങ്കുഭൂതോ’’.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, സീഹ, കോ നു ഖോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജേയ്യ – ‘യോ വാ സോ പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, യോ വാ സോ പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ’’’തി? ‘‘യോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ അസ്സദ്ധോ മച്ഛരീ കദരിയോ പരിഭാസകോ, കിം സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജിസ്സതി! യോ ച ഖോ സോ, ഭന്തേ, പുരിസോ സദ്ധോ ദാനപതി അനുപ്പദാനരതോ സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജേയ്യ’’.

‘‘യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സന്ദിട്ഠികാനി ദാനഫലാനി അക്ഖാതാനി, നാഹം ഏത്ഥ ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമി. അഹമ്പി ഏതാനി ജാനാമി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി, മം അരഹന്തോ പഠമം അനുകമ്പന്താ അനുകമ്പന്തി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി, മം അരഹന്തോ പഠമം ഉപസങ്കമന്താ ഉപസങ്കമന്തി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി, മയ്ഹം അരഹന്തോ പഠമം പടിഗ്ഗണ്ഹന്താ പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി, മയ്ഹം അരഹന്തോ പഠമം ധമ്മം ദേസേന്താ ദേസേന്തി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി, മയ്ഹം കല്യാണോ കിത്തിസദ്ദോ അബ്ഭുഗ്ഗതോ – ‘സീഹോ സേനാപതി ദായകോ കാരകോ സങ്ഘുപട്ഠാകോ’തി. അഹം, ഭന്തേ, ദായകോ ദാനപതി യംയദേവ പരിസം ഉപസങ്കമാമി, യദി ഖത്തിയപരിസം…പേ… യദി സമണപരിസം വിസാരദോ ഉപസങ്കമാമി അമങ്കുഭൂതോ. യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സന്ദിട്ഠികാനി ദാനഫലാനി അക്ഖാതാനി, നാഹം ഏത്ഥ ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമി. അഹമ്പി ഏതാനി ജാനാമി. യഞ്ച ഖോ മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഏവമാഹ – ‘ദായകോ, സീഹ, ദാനപതി കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഏതാഹം ന ജാനാമി, ഏത്ഥ ച പനാഹം, ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമീ’’തി. ‘‘ഏവമേതം, സീഹ; ഏവമേതം, സീഹ! ദായകോ, സീഹ, ദാനപതി കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതീ’’തി. ചതുത്ഥം.