൧. അബ്യാകതസുത്തം

൫൪. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഹേതു കോ പച്ചയോ യേന സുതവതോ അരിയസാവകസ്സ വിചികിച്ഛാ നുപ്പജ്ജതി അബ്യാകതവത്ഥൂസൂ’’തി?

‘‘ദിട്ഠിനിരോധാ ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവതോ അരിയസാവകസ്സ വിചികിച്ഛാ നുപ്പജ്ജതി അബ്യാകതവത്ഥൂസു. ‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിഗതമേതം; ‘ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിഗതമേതം; ‘ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിഗതമേതം; ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിഗതമേതം. അസ്സുതവാ, ഭിക്ഖു, പുഥുജ്ജനോ ദിട്ഠിം നപ്പജാനാതി, ദിട്ഠിസമുദയം നപ്പജാനാതി, ദിട്ഠിനിരോധം നപ്പജാനാതി, ദിട്ഠിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സാ ദിട്ഠി പവഡ്ഢതി, സോ ന പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി, ന പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി.

‘‘സുതവാ ച ഖോ, ഭിക്ഖു, അരിയസാവകോ ദിട്ഠിം പജാനാതി, ദിട്ഠിസമുദയം പജാനാതി, ദിട്ഠിനിരോധം പജാനാതി, ദിട്ഠിനിരോധഗാമിനിം പടിപദം പജാനാതി. തസ്സ സാ ദിട്ഠി നിരുജ്ഝതി, സോ പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി, പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി; ‘ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി; ‘ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി; ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ഏവം അബ്യാകരണധമ്മോ ഹോതി അബ്യാകതവത്ഥൂസു. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ന ഛമ്ഭതി, ന കമ്പതി, ന വേധതി, ന സന്താസം ആപജ്ജതി അബ്യാകതവത്ഥൂസു.

‘‘‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, തണ്ഹാഗതമേതം…പേ… സഞ്ഞാഗതമേതം …പേ… മഞ്ഞിതമേതം…പേ… പപഞ്ചിതമേതം…പേ… ഉപാദാനഗതമേതം…പേ… ‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, വിപ്പടിസാരോ ഏസോ; ‘ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, വിപ്പടിസാരോ ഏസോ; ‘ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, വിപ്പടിസാരോ ഏസോ; ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, വിപ്പടിസാരോ ഏസോ. അസ്സുതവാ, ഭിക്ഖു, പുഥുജ്ജനോ വിപ്പടിസാരം നപ്പജാനാതി, വിപ്പടിസാരസമുദയം നപ്പജാനാതി, വിപ്പടിസാരനിരോധം നപ്പജാനാതി, വിപ്പടിസാരനിരോധഗാമിനിം പടിപദം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സോ വിപ്പടിസാരോ പവഡ്ഢതി, സോ ന പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി, ന പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി.

‘‘സുതവാ ച ഖോ, ഭിക്ഖു, അരിയസാവകോ വിപ്പടിസാരം പജാനാതി, വിപ്പടിസാരസമുദയം പജാനാതി, വിപ്പടിസാരനിരോധം പജാനാതി, വിപ്പടിസാരനിരോധഗാമിനിം പടിപദം പജാനാതി. തസ്സ സോ വിപ്പടിസാരോ നിരുജ്ഝതി, സോ പരിമുച്ചതി ജാതിയാ…പേ… ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി…പേ… ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തിപി ന ബ്യാകരോതി. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ഏവം അബ്യാകരണധമ്മോ ഹോതി അബ്യാകതവത്ഥൂസു. ഏവം ജാനം ഖോ, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ഏവം പസ്സം ന ഛമ്ഭതി, ന കമ്പതി, ന വേധതി, ന സന്താസം ആപജ്ജതി അബ്യാകതവത്ഥൂസു. അയം ഖോ, ഭിക്ഖു, ഹേതു അയം പച്ചയോ യേന സുതവതോ അരിയസാവകസ്സ വിചികിച്ഛാ നുപ്പജ്ജതി അബ്യാകതവത്ഥൂസൂ’’തി. പഠമം.