൧൨. സാമഞ്ഞവഗ്ഗോ

൧. കായാനുപസ്സീസുത്തം

൧൧൭. ‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരിതും. കതമേ ഛ? കമ്മാരാമതം, ഭസ്സാരാമതം, നിദ്ദാരാമതം, സങ്ഗണികാരാമതം, ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതം, ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരിതും.

‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരിതും. കതമേ ഛ? കമ്മാരാമതം, ഭസ്സാരാമതം, നിദ്ദാരാമതം, സങ്ഗണികാരാമതം, ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതം, ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതം – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരിതു’’ന്തി. പഠമം.

൨. ധമ്മാനുപസ്സീസുത്തം

൧൧൮. ‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ അജ്ഝത്തം കായേ…പേ… ബഹിദ്ധാ കായേ…പേ… അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ കായേ…പേ… അജ്ഝത്തം വേദനാസു…പേ… ബഹിദ്ധാ വേദനാസു…പേ… അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ വേദനാസു…പേ… അജ്ഝത്തം ചിത്തേ…പേ… ബഹിദ്ധാ ചിത്തേ…പേ… അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ചിത്തേ…പേ… അജ്ഝത്തം ധമ്മേസു…പേ… ബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു…പേ… അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സീ വിഹരിതും. കതമേ ഛ? കമ്മാരാമതം, ഭസ്സാരാമതം, നിദ്ദാരാമതം, സങ്ഗണികാരാമതം, ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതം, ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സീ വിഹരിതു’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. തപുസ്സസുത്തം

൧൧൯. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ തപുസ്സോ [തപസ്സോ (പീ.) അ. നി. ൧.൨൪൮] ഗഹപതി തഥാഗതേ നിട്ഠങ്ഗതോ അമതദ്ദസോ അമതം സച്ഛികത്വാ ഇരിയതി. കതമേഹി ഛഹി? ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന, അരിയേന സീലേന, അരിയേന ഞാണേന, അരിയായ വിമുത്തിയാ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ തപുസ്സോ ഗഹപതി തഥാഗതേ നിട്ഠങ്ഗതോ അമതദ്ദസോ അമതം സച്ഛികത്വാ ഇരിയതീ’’തി. തതിയം.

൪-൨൩. ഭല്ലികാദിസുത്താനി

൧൨൦-൧൩൯. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭല്ലികോ ഗഹപതി…പേ… സുദത്തോ ഗഹപതി അനാഥപിണ്ഡികോ… ചിത്തോ ഗഹപതി മച്ഛികാസണ്ഡികോ… ഹത്ഥകോ ആളവകോ… മഹാനാമോ സക്കോ… ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി വേസാലികോ… ഉഗ്ഗതോ ഗഹപതി… സൂരമ്ബട്ഠോ [സൂരോ അമ്ബട്ഠോ (ക.)] … ജീവകോ കോമാരഭച്ചോ… നകുലപിതാ ഗഹപതി… തവകണ്ണികോ ഗഹപതി… പൂരണോ ഗഹപതി… ഇസിദത്തോ ഗഹപതി… സന്ധാനോ [സന്താനോ (ക.)] ഗഹപതി… വിചയോ [വിജയോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗഹപതി… വിജയമാഹികോ [വജ്ജിയമഹിതോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗഹപതി… മേണ്ഡകോ ഗഹപതി … വാസേട്ഠോ ഉപാസകോ… അരിട്ഠോ ഉപാസകോ… സാരഗ്ഗോ [സാദത്തോ (സ്യാ.)] ഉപാസകോ തഥാഗതേ നിട്ഠങ്ഗതോ അമതദ്ദസോ അമതം സച്ഛികത്വാ ഇരിയതി. കതമേഹി ഛഹി? ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന, അരിയേന സീലേന, അരിയേന ഞാണേന, അരിയായ വിമുത്തിയാ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സാരഗ്ഗോ ഉപാസകോ തഥാഗതേ നിട്ഠങ്ഗതോ അമതദ്ദസോ അമതം സച്ഛികത്വാ ഇരിയതീ’’തി. തേവീസതിമം.

സാമഞ്ഞവഗ്ഗോ ദ്വാദസമോ.