൯. സീതിവഗ്ഗോ

൧. സീതിഭാവസുത്തം

൮൫. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അഭബ്ബോ അനുത്തരം സീതിഭാവം സച്ഛികാതും. കതമേഹി ഛഹി [വിസുദ്ധി. ൧.൬൪ ആദയോ വിത്ഥാരോ]? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ചിത്തം നിഗ്ഗഹേതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ന നിഗ്ഗണ്ഹാതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം പഗ്ഗഹേതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ന പഗ്ഗണ്ഹാതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം സമ്പഹംസിതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ന സമ്പഹംസേതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം അജ്ഝുപേക്ഖിതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ന അജ്ഝുപേക്ഖതി, ഹീനാധിമുത്തികോ ച ഹോതി, സക്കായാഭിരതോ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു അഭബ്ബോ അനുത്തരം സീതിഭാവം സച്ഛികാതും.

‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഭബ്ബോ അനുത്തരം സീതിഭാവം സച്ഛികാതും. കതമേഹി ഛഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു യസ്മിം സമയേ ചിത്തം നിഗ്ഗഹേതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം നിഗ്ഗണ്ഹാതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം പഗ്ഗഹേതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം സമ്പഹംസിതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം സമ്പഹംസേതി, യസ്മിം സമയേ ചിത്തം അജ്ഝുപേക്ഖിതബ്ബം തസ്മിം സമയേ ചിത്തം അജ്ഝുപേക്ഖതി, പണീതാധിമുത്തികോ ച ഹോതി, നിബ്ബാനാഭിരതോ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഭബ്ബോ അനുത്തരം സീതിഭാവം സച്ഛികാതു’’ന്തി. പഠമം.

൨. ആവരണസുത്തം

൮൬. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? കമ്മാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, കിലേസാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, വിപാകാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസ്സദ്ധോ ച ഹോതി, അച്ഛന്ദികോ ച, ദുപ്പഞ്ഞോ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം.

‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? ന കമ്മാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, ന കിലേസാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, ന വിപാകാവരണതായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, സദ്ധോ ച ഹോതി, ഛന്ദികോ ച, പഞ്ഞവാ ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്ത’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. വോരോപിതസുത്തം

൮൭. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? മാതാ ജീവിതാ വോരോപിതാ ഹോതി, പിതാ ജീവിതാ വോരോപിതോ ഹോതി, അരഹം [അരഹാ (സ്യാ. കം.), അരഹന്തോ (ക.)] ജീവിതാ വോരോപിതോ ഹോതി, തഥാഗതസ്സ ദുട്ഠേന ചിത്തേന ലോഹിതം ഉപ്പാദിതം ഹോതി, സങ്ഘോ ഭിന്നോ ഹോതി, ദുപ്പഞ്ഞോ ഹോതി ജളോ ഏളമൂഗോ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം.

‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? ന മാതാ ജീവിതാ വോരോപിതാ ഹോതി, ന പിതാ ജീവിതാ വോരോപിതോ ഹോതി, ന അരഹം ജീവിതാ വോരോപിതോ ഹോതി, ന തഥാഗതസ്സ ദുട്ഠേന ചിത്തേന ലോഹിതം ഉപ്പാദിതം ഹോതി, ന സങ്ഘോ ഭിന്നോ ഹോതി, പഞ്ഞവാ ഹോതി അജളോ അനേളമൂഗോ. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്ത’’ന്തി. തതിയം.

൪. സുസ്സൂസതിസുത്തം

൮൮. ‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ ദേസിയമാനേ ന സുസ്സൂസതി, ന സോതം ഓദഹതി, ന അഞ്ഞാ ചിത്തം ഉപട്ഠാപേതി [ഉപട്ഠപേതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], അനത്ഥം ഗണ്ഹാതി, അത്ഥം രിഞ്ചതി, അനനുലോമികായ ഖന്തിയാ സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോപി സദ്ധമ്മം അഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം.

‘‘ഛഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തം. കതമേഹി ഛഹി? തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ ദേസിയമാനേ സുസ്സൂസതി, സോതം ഓദഹതി, അഞ്ഞാ ചിത്തം ഉപട്ഠാപേതി, അത്ഥം ഗണ്ഹാതി, അനത്ഥം രിഞ്ചതി, അനുലോമികായ ഖന്തിയാ സമന്നാഗതോ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സുണന്തോ സദ്ധമ്മം ഭബ്ബോ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്ത’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. അപ്പഹായസുത്തം

൮൯. ‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പദം സച്ഛികാതും. കതമേ ഛ? സക്കായദിട്ഠിം, വിചികിച്ഛം, സീലബ്ബതപരാമാസം, അപായഗമനീയം രാഗം, അപായഗമനീയം ദോസം, അപായഗമനീയം മോഹം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ അപ്പഹായ അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പദം സച്ഛികാതും.

‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പദം സച്ഛികാതും. കതമേ ഛ? സക്കായദിട്ഠിം, വിചികിച്ഛം, സീലബ്ബതപരാമാസം, അപായഗമനീയം രാഗം, അപായഗമനീയം ദോസം, അപായഗമനീയം മോഹം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ പഹായ ഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പദം സച്ഛികാതു’’ന്തി. പഞ്ചമം.

൬. പഹീനസുത്തം

൯൦. ‘‘ഛയിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പഹീനാ. കതമേ ഛ? സക്കായദിട്ഠി, വിചികിച്ഛാ, സീലബ്ബതപരാമാസോ, അപായഗമനീയോ രാഗോ, അപായഗമനീയോ ദോസോ, അപായഗമനീയോ മോഹോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മാ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ പഹീനാ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. അഭബ്ബസുത്തം

൯൧. ‘‘ഛ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ഉപ്പാദേതും. കതമേ ഛ? സക്കായദിട്ഠിം, വിചികിച്ഛം, സീലബ്ബതപരാമാസം, അപായഗമനീയം രാഗം, അപായഗമനീയം ദോസം, അപായഗമനീയം മോഹം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ ധമ്മേ അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ഉപ്പാദേതു’’ന്തി. സത്തമം.

൮. പഠമഅഭബ്ബട്ഠാനസുത്തം

൯൨. ‘‘ഛയിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അഭബ്ബട്ഠാനാനി. കതമാനി ഛ? അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സത്ഥരി അഗാരവോ വിഹരിതും അപ്പതിസ്സോ, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ധമ്മേ അഗാരവോ വിഹരിതും അപ്പതിസ്സോ, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സങ്ഘേ അഗാരവോ വിഹരിതും അപ്പതിസ്സോ, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സിക്ഖായ അഗാരവോ വിഹരിതും അപ്പതിസ്സോ, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അനാഗമനീയം വത്ഥും പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അട്ഠമം ഭവം നിബ്ബത്തേതും. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ അഭബ്ബട്ഠാനാനീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ദുതിയഅഭബ്ബട്ഠാനസുത്തം

൯൩. ‘‘ഛയിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അഭബ്ബട്ഠാനാനി. കതമാനി ഛ? അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ കഞ്ചി [കിഞ്ചി (ക.) വിഭ. ൮൦൯; മ. നി. ൩.൧൨൭] സങ്ഖാരം നിച്ചതോ ഉപഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ കഞ്ചി സങ്ഖാരം സുഖതോ ഉപഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ കഞ്ചി ധമ്മം അത്തതോ ഉപഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ആനന്തരിയം കമ്മം [ആനന്തരിയകമ്മം (സീ.), അനന്തരിയകമ്മം (സ്യാ. പീ.) അ. നി. ൪.൧൬൨ പസ്സിതബ്ബം] കാതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ കോതൂഹലമങ്ഗലേന സുദ്ധിം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ഇതോ ബഹിദ്ധാ ദക്ഖിണേയ്യം ഗവേസിതും. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ അഭബ്ബട്ഠാനാനീ’’തി. നവമം.

൧൦. തതിയഅഭബ്ബട്ഠാനസുത്തം

൯൪. ‘‘ഛയിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അഭബ്ബട്ഠാനാനി. കതമാനി ഛ? അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ മാതരം ജീവിതാ വോരോപേതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ പിതരം ജീവിതാ വോരോപേതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അരഹന്തം ജീവിതാ വോരോപേതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ തഥാഗതസ്സ ദുട്ഠേന ചിത്തേന ലോഹിതം ഉപ്പാദേതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സങ്ഘം ഭിന്ദിതും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അഞ്ഞം സത്ഥാരം ഉദ്ദിസിതും. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ അഭബ്ബട്ഠാനാനീ’’തി. ദസമം.

൧൧. ചതുത്ഥഅഭബ്ബട്ഠാനസുത്തം

൯൫. ‘‘ഛയിമാനി, ഭിക്ഖവേ, അഭബ്ബട്ഠാനാനി. കതമാനി ഛ? അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സയംകതം സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ പരംകതം [പരകതം (സീ. സ്യാ.)] സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അസയംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും, അഭബ്ബോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ അസയംകാരഞ്ച അപരംകാരഞ്ച അധിച്ചസമുപ്പന്നം സുഖദുക്ഖം പച്ചാഗന്തും. തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാ ഹിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ഹേതു ച സുദിട്ഠോ ഹേതുസമുപ്പന്നാ ച ധമ്മാ. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛ അഭബ്ബട്ഠാനാനീ’’തി. ഏകാദസമം.

സീതിവഗ്ഗോ നവമോ. [ചതുത്ഥോ (സ്യാ. ക.)]