൩. ഛളഭിജാതിസുത്തം

൫൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പൂരണേന, ഭന്തേ, കസ്സപേന ഛളഭിജാതിയോ പഞ്ഞത്താ – കണ്ഹാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, നീലാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ലോഹിതാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ഹലിദ്ദാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, സുക്കാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, പരമസുക്കാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന കണ്ഹാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ഓരബ്ഭികാ സൂകരികാ സാകുണികാ മാഗവികാ ലുദ്ദാ മച്ഛഘാതകാ ചോരാ ചോരഘാതകാ ബന്ധനാഗാരികാ യേ വാ പനഞ്ഞേപി കേചി കുരൂരകമ്മന്താ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന നീലാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ഭിക്ഖൂ കണ്ടകവുത്തികാ യേ വാ പനഞ്ഞേപി കേചി കമ്മവാദാ ക്രിയവാദാ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന ലോഹിതാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, നിഗണ്ഠാ ഏകസാടകാ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന ഹലിദ്ദാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ഗിഹീ ഓദാതവസനാ അചേലകസാവകാ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന സുക്കാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, ആജീവകാ ആജീവകിനിയോ.

‘‘തത്രിദം, ഭന്തേ, പൂരണേന കസ്സപേന പരമസുക്കാഭിജാതി പഞ്ഞത്താ, നന്ദോ വച്ഛോ കിസോ സംകിച്ചോ മക്ഖലി ഗോസാലോ. പൂരണേന, ഭന്തേ, കസ്സപേന ഇമാ ഛളഭിജാതിയോ പഞ്ഞത്താ’’തി.

‘‘കിം പനാനന്ദ, പൂരണസ്സ കസ്സപസ്സ സബ്ബോ ലോകോ ഏതദബ്ഭനുജാനാതി ഇമാ ഛളഭിജാതിയോ പഞ്ഞാപേതു’’ന്തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, പുരിസോ ദലിദ്ദോ അസ്സകോ അനാള്ഹികോ, തസ്സ അകാമകസ്സ ബിലം ഓലഗ്ഗേയ്യും – ‘ഇദം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, മംസഞ്ച ഖാദിതബ്ബം, മൂലഞ്ച അനുപ്പദാതബ്ബ’ന്തി. ഏവമേവം ഖോ, ആനന്ദ, പൂരണേന കസ്സപേന അപ്പടിഞ്ഞായ ഏതേസം സമണബ്രാഹ്മണാനം ഇമാ ഛളഭിജാതിയോ പഞ്ഞത്താ, യഥാ തം ബാലേന അബ്യത്തേന അഖേത്തഞ്ഞുനാ അകുസലേന.

‘‘അഹം ഖോ പനാനന്ദ, ഛളഭിജാതിയോ പഞ്ഞാപേമി. തം സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കതമാ ചാനന്ദ, ഛളഭിജാതിയോ? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി. ഇധ പനാനന്ദ, ഏകച്ചോ കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി. ഇധ പനാനന്ദ, ഏകച്ചോ കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി. ഇധ പനാനന്ദ, ഏകച്ചോ സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി. ഇധ പനാനന്ദ, ഏകച്ചോ സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി. ഇധ പനാനന്ദ, ഏകച്ചോ സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ നീചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ചണ്ഡാലകുലേ വാ നേസാദകുലേ വാ വേനകുലേ [വേണകുലേ (സബ്ബത്ഥ)] വാ രഥകാരകുലേ വാ പുക്കുസകുലേ വാ, ദലിദ്ദേ അപ്പന്നപാനഭോജനേ കസിരവുത്തികേ, യത്ഥ കസിരേന ഘാസച്ഛാദോ ലബ്ഭതി. സോ ച ഹോതി ദുബ്ബണ്ണോ ദുദ്ദസികോ ഓകോടിമകോ ബവ്ഹാബാധോ കാണോ വാ കുണീ വാ ഖഞ്ജോ വാ പക്ഖഹതോ വാ, ന ലാഭീ അന്നസ്സ പാനസ്സ വത്ഥസ്സ യാനസ്സ മാലാഗന്ധവിലേപനസ്സ സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യസ്സ. സോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരതി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരതി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരതി. സോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ നീചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ചണ്ഡാലകുലേ വാ…പേ… സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യസ്സ. സോ കായേന സുചരിതം ചരതി, വാചായ സുചരിതം ചരതി, മനസാ സുചരിതം ചരതി. സോ കായേന സുചരിതം ചരിത്വാ, വാചായ സുചരിതം ചരിത്വാ, മനസാ സുചരിതം ചരിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ നീചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ചണ്ഡാലകുലേ വാ…പേ… സോ ച ഹോതി ദുബ്ബണ്ണോ ദുദ്ദസികോ ഓകോടിമകോ. സോ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി. സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ, ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സുപ്പതിട്ഠിതചിത്തോ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ യഥാഭൂതം ഭാവേത്വാ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, കണ്ഹാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ ഉച്ചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ഖത്തിയമഹാസാലകുലേ വാ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലകുലേ വാ ഗഹപതിമഹാസാലകുലേ വാ, അഡ്ഢേ മഹദ്ധനേ മഹാഭോഗേ പഹൂതജാതരൂപരജതേ പഹൂതവിത്തൂപകരണേ പഹൂതധനധഞ്ഞേ. സോ ച ഹോതി അഭിരൂപോ ദസ്സനീയോ പാസാദികോ പരമായ വണ്ണപോക്ഖരതായ സമന്നാഗതോ, ലാഭീ അന്നസ്സ പാനസ്സ വത്ഥസ്സ യാനസ്സ മാലാഗന്ധവിലേപനസ്സ സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യസ്സ. സോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരതി, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരതി, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരതി. സോ കായേന ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ, വാചായ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ, മനസാ ദുച്ചരിതം ചരിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ കണ്ഹം ധമ്മം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ ഉച്ചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ഖത്തിയമഹാസാലകുലേ വാ…പേ… സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യസ്സ. സോ കായേന സുചരിതം ചരതി, വാചായ സുചരിതം ചരതി, മനസാ സുചരിതം ചരതി. സോ കായേന സുചരിതം ചരിത്വാ, വാചായ സുചരിതം ചരിത്വാ, മനസാ സുചരിതം ചരിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ സുക്കം ധമ്മം അഭിജായതി.

‘‘കഥഞ്ചാനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി? ഇധാനന്ദ, ഏകച്ചോ ഉച്ചേ കുലേ പച്ചാജാതോ ഹോതി – ഖത്തിയമഹാസാലകുലേ വാ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലകുലേ വാ ഗഹപതിമഹാസാലകുലേ വാ, അഡ്ഢേ മഹദ്ധനേ മഹാഭോഗേ പഹൂതജാതരൂപരജതേ പഹൂതവിത്തൂപകരണേ പഹൂതധനധഞ്ഞേ. സോ ച ഹോതി അഭിരൂപോ ദസ്സനീയോ പാസാദികോ പരമായ വണ്ണപോക്ഖരതായ സമന്നാഗതോ, ലാഭീ അന്നസ്സ പാനസ്സ വത്ഥസ്സ യാനസ്സ മാലാഗന്ധവിലേപനസ്സ സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യസ്സ. സോ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി. സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ, ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സുപ്പതിട്ഠിതചിത്തോ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ യഥാഭൂതം ഭാവേത്വാ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി. ഏവം ഖോ, ആനന്ദ, സുക്കാഭിജാതിയോ സമാനോ അകണ്ഹം അസുക്കം നിബ്ബാനം അഭിജായതി. ഇമാ ഖോ, ആനന്ദ, ഛളഭിജാതിയോ’’തി. തതിയം.