൬. ദുതിയസന്ദിട്ഠികസുത്തം

൪൮. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘‘സന്ദിട്ഠികോ ധമ്മോ, സന്ദിട്ഠികോ ധമ്മോ’തി, ഭോ ഗോതമ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സന്ദിട്ഠികോ ധമ്മോ ഹോതി അകാലികോ ഏഹിപസ്സികോ ഓപനേയ്യികോ പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീ’’തി?

‘‘തേന ഹി, ബ്രാഹ്മണ, തഞ്ഞേവേത്ഥ പടിപുച്ഛിസ്സാമി. യഥാ തേ ഖമേയ്യ തഥാ നം ബ്യാകരേയ്യാസി. തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗം ‘അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗോ’തി പജാനാസി, അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗം ‘നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗോ’തി പജാനാസീ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’. ‘‘യം ഖോ ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗം ‘അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗോ’തി പജാനാസി, അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗം ‘നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗോ’തി പജാനാസി – ഏവമ്പി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, സന്ദിട്ഠികോ ധമ്മോ ഹോതി…പേ….

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, സന്തം വാ അജ്ഝത്തം ദോസം…പേ… സന്തം വാ അജ്ഝത്തം മോഹം…പേ… സന്തം വാ അജ്ഝത്തം കായസന്ദോസം…പേ… സന്തം വാ അജ്ഝത്തം വചീസന്ദോസം…പേ… സന്തം വാ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസം ‘അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസോ’തി പജാനാസി, അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസം ‘നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസോ’തി പജാനാസീ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭോ’’. ‘‘യം ഖോ ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, സന്തം വാ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസം ‘അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസോ’തി പജാനാസി, അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസം ‘നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം മനോസന്ദോസോ’തി പജാനാസി – ഏവം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, സന്ദിട്ഠികോ ധമ്മോ ഹോതി അകാലികോ ഏഹിപസ്സികോ ഓപനേയ്യികോ പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീ’’തി.

‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ഛട്ഠം.