൪. മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസുത്തം

൩൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘കതമേസാനം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ [സോതാപന്നാമ്ഹാ (സീ.), സോതാപന്നാമ്ഹ (സ്യാ. കം. പീ.)] അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി? തേന ഖോ പന സമയേന തിസ്സോ നാമ ഭിക്ഖു അധുനാകാലങ്കതോ അഞ്ഞതരം ബ്രഹ്മലോകം ഉപപന്നോ ഹോതി. തത്രപി നം ഏവം ജാനന്തി – ‘‘തിസ്സോ ബ്രഹ്മാ മഹിദ്ധികോ മഹാനുഭാവോ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം [സമ്മിഞ്ജിതം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വാ ബാഹം പസാരേയ്യ പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവം – ജേതവനേ അന്തരഹിതോ തസ്മിം ബ്രഹ്മലോകേ പാതുരഹോസി. അദ്ദസാ ഖോ തിസ്സോ ബ്രഹ്മാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ഏതദവോച – ‘‘ഏഹി ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന; സ്വാഗതം [സാഗതം (സീ.)], മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന; ചിരസ്സം ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന; ഇമം പരിയായമകാസി, യദിദം ഇധാഗമനായ. നിസീദ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ഇദമാസനം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി. നിസീദി ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. തിസ്സോപി ഖോ ബ്രഹ്മാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ തിസ്സം ബ്രഹ്മാനം ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഏതദവോച –

‘‘കതമേസാനം ഖോ, തിസ്സ, ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി? ‘‘ചാതുമഹാരാജികാനം ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി.

‘‘സബ്ബേസഞ്ഞേവ നു ഖോ, തിസ്സ, ചാതുമഹാരാജികാനം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി? ‘‘ന ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, സബ്ബേസം ചാതുമഹാരാജികാനം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’തി. യേ ഖോ തേ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ചാതുമഹാരാജികാ ദേവാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി അസമന്നാഗതാ ന തേസം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’തി. യേ ച ഖോ തേ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ചാതുമഹാരാജികാ ദേവാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതാ, തേസം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി.

‘‘ചാതുമഹാരാജികാനഞ്ഞേവ നു ഖോ, തിസ്സ, ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’തി ഉദാഹു താവതിംസാനമ്പി ദേവാനം…പേ… യാമാനമ്പി ദേവാനം… തുസിതാനമ്പി ദേവാനം… നിമ്മാനരതീനമ്പി ദേവാനം… പരനിമ്മിതവസവത്തീനമ്പി ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി? ‘‘പരനിമ്മിതവസവത്തീനമ്പി ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി.

‘‘സബ്ബേസഞ്ഞേവ നു ഖോ, തിസ്സ, പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി? ‘‘ന ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, സബ്ബേസം പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’തി. യേ ഖോ തേ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, പരനിമ്മിതവസവത്തീ ദേവാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസമന്നാഗതാ, അരിയകന്തേഹി സീലേഹി അസമന്നാഗതാ, ന തേസം ദേവാനം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’തി. യേ ച ഖോ തേ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, പരനിമ്മിതവസവത്തീ ദേവാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ, അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതാ തേസം ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘സോതാപന്നാ നാമ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തിസ്സസ്സ ബ്രഹ്മുനോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ – ‘‘സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവം – ‘ബ്രഹ്മലോകേ അന്തരഹിതോ ജേതവനേ പാതുരഹോസീ’’’തി. ചതുത്ഥം.