൬. മഹാകച്ചാനസുത്തം

൨൬. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ മഹാകച്ചാനോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ മഹാകച്ചാനസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ മഹാകച്ചാനോ ഏതദവോച – ‘‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ; അബ്ഭുതം, ആവുസോ! യാവഞ്ചിദം തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ അനുബുദ്ധോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ, യദിദം ഛ അനുസ്സതിട്ഠാനാനി.

‘‘കതമാനി ഛ? ഇധാവുസോ, അരിയസാവകോ തഥാഗതം അനുസ്സരതി – ‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ …പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ തഥാഗതം അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, അരിയസാവകോ ധമ്മം അനുസ്സരതി – ‘സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ…പേ… പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീ’തി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ ധമ്മം അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സങ്ഘം അനുസ്സരതി – ‘സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’തി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ സങ്ഘം അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, അരിയസാവകോ അത്തനോ സീലാനി അനുസ്സരതി അഖണ്ഡാനി…പേ… സമാധിസംവത്തനികാനി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ അത്തനോ സീലം അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, അരിയസാവകോ അത്തനോ ചാഗം അനുസ്സരതി – ‘ലാഭാ വത മേ, സുലദ്ധം വത മേ…പേ… യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ’തി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ അത്തനോ ചാഗം അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘പുന ചപരം, ആവുസോ, അരിയസാവകോ ദേവതാ അനുസ്സരതി – ‘സന്തി ദേവാ ചാതുമഹാരാജികാ, സന്തി ദേവാ…പേ… തതുത്തരി. യഥാരൂപായ സദ്ധായ സമന്നാഗതാ താ ദേവതാ ഇതോ ചുതാ തത്ഥ ഉപപന്നാ; മയ്ഹമ്പി തഥാരൂപാ സദ്ധാ സംവിജ്ജതി. യഥാരൂപേന സീലേന…പേ… സുതേന… ചാഗേന… പഞ്ഞായ സമന്നാഗതാ താ ദേവതാ ഇതോ ചുതാ തത്ഥ ഉപപന്നാ; മയ്ഹമ്പി തഥാരൂപാ പഞ്ഞാ സംവിജ്ജതീ’തി. യസ്മിം, ആവുസോ, സമയേ അരിയസാവകോ അത്തനോ ച താസഞ്ച ദേവതാനം സദ്ധഞ്ച സീലഞ്ച സുതഞ്ച ചാഗഞ്ച പഞ്ഞഞ്ച അനുസ്സരതി നേവസ്സ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന ദോസപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി, ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി; ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി, നിക്ഖന്തം മുത്തം വുട്ഠിതം ഗേധമ്ഹാ. ‘ഗേധോ’തി ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചന്നേതം കാമഗുണാനം അധിവചനം. സ ഖോ സോ, ആവുസോ, അരിയസാവകോ സബ്ബസോ ആകാസസമേന ചേതസാ വിഹരതി വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന. ഇദമ്പി ഖോ, ആവുസോ, ആരമ്മണം കരിത്വാ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ വിസുദ്ധിധമ്മാ ഭവന്തി.

‘‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ; അബ്ഭുതം, ആവുസോ! യാവഞ്ചിദം തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്ബാധേ ഓകാസാധിഗമോ അനുബുദ്ധോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ, യദിദം ഛ അനുസ്സതിട്ഠാനാനീ’’തി. ഛട്ഠം.