൧. സാമകസുത്തം

൨൧. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി സാമഗാമകേ പോക്ഖരണിയായം. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം പോക്ഖരണിയം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘തയോമേ, ഭന്തേ, ധമ്മാ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തി. കതമേ തയോ? കമ്മാരാമതാ, ഭസ്സാരാമതാ, നിദ്ദാരാമതാ – ഇമേ ഖോ, ഭന്തേ, തയോ ധമ്മാ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തീ’’തി. ഇദമവോച സാ ദേവതാ. സമനുഞ്ഞോ സത്ഥാ അഹോസി. അഥ ഖോ സാ ദേവതാ ‘‘സമനുഞ്ഞോ മേ സത്ഥാ’’തി ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇമം, ഭിക്ഖവേ, രത്തിം അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം പോക്ഖരണിയം ഓഭാസേത്വാ യേനാഹം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സാ ദേവതാ മം ഏതദവോച – ‘തയോമേ, ഭന്തേ, ധമ്മാ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തി. കതമേ തയോ? കമ്മാരാമതാ, ഭസ്സാരാമതാ, നിദ്ദാരാമതാ – ഇമേ ഖോ, ഭന്തേ, തയോ ധമ്മാ ഭിക്ഖുനോ പരിഹാനായ സംവത്തന്തീ’തി. ഇദമവോച, ഭിക്ഖവേ, സാ ദേവതാ. ഇദം വത്വാ മം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി. തേസം വോ [ഖോ (ക.)], ഭിക്ഖവേ, അലാഭാ തേസം ദുല്ലദ്ധം, യേ വോ ദേവതാപി ജാനന്തി കുസലേഹി ധമ്മേഹി പരിഹായമാനേ’’.

‘‘അപരേപി, ഭിക്ഖവേ, തയോ പരിഹാനിയേ ധമ്മേ ദേസേസ്സാമി. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, തയോ പരിഹാനിയാ ധമ്മാ? സങ്ഗണികാരാമതാ, ദോവചസ്സതാ, പാപമിത്തതാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ പരിഹാനിയാ ധമ്മാ’’.

‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, അതീതമദ്ധാനം പരിഹായിംസു കുസലേഹി ധമ്മേഹി, സബ്ബേതേ ഇമേഹേവ ഛഹി ധമ്മേഹി പരിഹായിംസു കുസലേഹി ധമ്മേഹി. യേപി ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, അനാഗതമദ്ധാനം പരിഹായിസ്സന്തി കുസലേഹി ധമ്മേഹി, സബ്ബേതേ ഇമേഹേവ ഛഹി ധമ്മേഹി പരിഹായിസ്സന്തി കുസലേഹി ധമ്മേഹി. യേപി ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി പരിഹായന്തി കുസലേഹി ധമ്മേഹി, സബ്ബേതേ ഇമേഹേവ ഛഹി ധമ്മേഹി പരിഹായന്തി കുസലേഹി ധമ്മേഹീ’’തി. പഠമം.