൨. ദോണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൯൨. അഥ ഖോ ദോണോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ദോണോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘സുതം മേതം, ഭോ ഗോതമ – ‘ന സമണോ ഗോതമോ ബ്രാഹ്മണേ ജിണ്ണേ വുഡ്ഢേ മഹല്ലകേ അദ്ധഗതേ വയോഅനുപ്പത്തേ അഭിവാദേതി വാ പച്ചുട്ഠേതി വാ ആസനേന വാ നിമന്തേതീ’തി. തയിദം, ഭോ ഗോതമ, തഥേവ. ന ഹി ഭവം ഗോതമോ ബ്രാഹ്മണേ ജിണ്ണേ വുഡ്ഢേ മഹല്ലകേ അദ്ധഗതേ വയോഅനുപ്പത്തേ അഭിവാദേതി വാ പച്ചുട്ഠേതി വാ ആസനേന വാ നിമന്തേതി. തയിദം, ഭോ ഗോതമ, ന സമ്പന്നമേവാ’’തി. ‘‘ത്വമ്പി നോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ പടിജാനാസീ’’തി? ‘‘യഞ്ഹി തം, ഭോ ഗോതമ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിതോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന, അജ്ഝായകോ മന്തധരോ, തിണ്ണം വേദാനം പാരഗൂ സനിഘണ്ഡുകേടുഭാനം സാക്ഖരപ്പഭേദാനം ഇതിഹാസപഞ്ചമാനം, പദകോ വേയ്യാകരണോ ലോകായതമഹാപുരിസലക്ഖണേസു അനവയോ’തി, മമേവ തം, ഭോ ഗോതമ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ. അഹഞ്ഹി, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന, അജ്ഝായകോ മന്തധരോ, തിണ്ണം വേദാനം പാരഗൂ സനിഘണ്ഡുകേടുഭാനം സാക്ഖരപ്പഭേദാനം ഇതിഹാസപഞ്ചമാനം, പദകോ വേയ്യാകരണോ ലോകായതമഹാപുരിസലക്ഖണേസു അനവയോ’’തി.

‘‘യേ ഖോ, തേ ദോണ, ബ്രാഹ്മണാനം പുബ്ബകാ ഇസയോ മന്താനം കത്താരോ മന്താനം പവത്താരോ, യേസമിദം ഏതരഹി ബ്രാഹ്മണാ പോരാണം മന്തപദം ഗീതം പവുത്തം സമിഹിതം തദനുഗായന്തി തദനുഭാസന്തി ഭാസിതമനുഭാസന്തി സജ്ഝായിതമനുസജ്ഝായന്തി വാചിതമനുവാചേന്തി, സേയ്യഥിദം – അട്ഠകോ, വാമകോ, വാമദേവോ, വേസ്സാമിത്തോ, യമദഗ്ഗി [യമതഗ്ഗി (സീ.) ദീ. നി. ൧.൨൮൪, ൫൨൬, ൫൩൬; മ. നി. ൨.൪൨൭; മഹാവ. ൩൦൦; അ. നി. ൫.൧൯൨ പസ്സിതബ്ബം], അങ്ഗീരസോ, ഭാരദ്വാജോ, വാസേട്ഠോ, കസ്സപോ, ഭഗു; ത്യാസ്സു’മേ പഞ്ച ബ്രാഹ്മണേ പഞ്ഞാപേന്തി – ബ്രഹ്മസമം, ദേവസമം, മരിയാദം, സമ്ഭിന്നമരിയാദം, ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലംയേവ പഞ്ചമം. തേസം ത്വം ദോണ, കതമോ’’തി?

‘‘ന ഖോ മയം, ഭോ ഗോതമ, പഞ്ച ബ്രാഹ്മണേ ജാനാമ, അഥ ഖോ മയം ബ്രാഹ്മണാത്വേവ ജാനാമ. സാധു മേ ഭവം ഗോതമോ തഥാ ധമ്മം ദേസേതു യഥാ അഹം ഇമേ പഞ്ച ബ്രാഹ്മണേ ജാനേയ്യ’’ന്തി. ‘‘തേന ഹി, ബ്രാഹ്മണ, സുണോഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം ഭോ’’തി ഖോ ദോണോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കഥഞ്ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മസമോ ഹോതി? ഇധ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. സോ അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം [കോധാരം ബ്രഹ്മചരിയം (സ്യാ. ക.)] ചരതി മന്തേ അധീയമാനോ. അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ മന്തേ അധീയിത്വാ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന.

‘‘തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കസിയാ ന വണിജ്ജായ ന ഗോരക്ഖേന ന ഇസ്സത്ഥേന [ന ഇസ്സത്തേന (ക.)] ന രാജപോരിസേന ന സിപ്പഞ്ഞതരേന, കേവലം ഭിക്ഖാചരിയായ കപാലം അനതിമഞ്ഞമാനോ. സോ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം നിയ്യാദേത്വാ [നീയ്യാദേത്വാ (സീ.), നീയാദേത്വാ (പീ.), നിയ്യാതേത്വാ (കത്ഥചി)] കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി. സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരതി, തഥാ ദുതിയം തഥാ തതിയം തഥാ ചതുത്ഥം [ചതുത്ഥിം (സീ.)], ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന [അബ്യാപജ്ഝേന (ക.) അബ്യാബജ്ഝേന (?)] ഫരിത്വാ വിഹരതി. കരുണാ…പേ… മുദിതാ… ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരതി, തഥാ ദുതിയം തഥാ തതിയം തഥാ ചതുത്ഥം, ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാപജ്ജേന ഫരിത്വാ വിഹരതി. സോ ഇമേ ചത്താരോ ബ്രഹ്മവിഹാരേ ഭാവേത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം ബ്രഹ്മലോകം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മസമോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ദേവസമോ ഹോതി? ഇധ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. സോ അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരതി മന്തേ അധീയമാനോ. അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ മന്തേ അധീയിത്വാ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന. തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കസിയാ ന വണിജ്ജായ ന ഗോരക്ഖേന ന ഇസ്സത്ഥേന ന രാജപോരിസേന ന സിപ്പഞ്ഞതരേന, കേവലം ഭിക്ഖാചരിയായ കപാലം അനതിമഞ്ഞമാനോ. സോ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം നിയ്യാദേത്വാ ദാരം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന.

‘‘തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കയേന ന വിക്കയേന, ബ്രാഹ്മണിംയേവ ഉദകൂപസ്സട്ഠം. സോ ബ്രാഹ്മണിംയേവ ഗച്ഛതി, ന ഖത്തിയിം ന വേസ്സിം ന സുദ്ദിം ന ചണ്ഡാലിം ന നേസാദിം ന വേനിം [ന വേണിം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ന രഥകാരിം ന പുക്കുസിം ഗച്ഛതി, ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി, ന പായമാനം ഗച്ഛതി, ന അനുതുനിം ഗച്ഛതി. കസ്മാ ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി? സചേ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി, അതിമീള്ഹജോ നാമ സോ ഹോതി മാണവകോ വാ മാണവികാ [മാണവകീ (ക.)] വാ. തസ്മാ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി. കസ്മാ ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന പായമാനം ഗച്ഛതി? സചേ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ പായമാനം ഗച്ഛതി, അസുചിപടിപീളിതോ നാമ സോ ഹോതി മാണവകോ വാ മാണവികാ വാ. തസ്മാ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന പായമാനം ഗച്ഛതി. തസ്സ സാ ഹോതി ബ്രാഹ്മണീ നേവ കാമത്ഥാ ന ദവത്ഥാ ന രതത്ഥാ, പജത്ഥാവ ബ്രാഹ്മണസ്സ ബ്രാഹ്മണീ ഹോതി. സോ മേഥുനം ഉപ്പാദേത്വാ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി. സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ ഇമേ ചത്താരോ ഝാനേ ഭാവേത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. ഏവം ഖോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ദേവസമോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ മരിയാദോ ഹോതി? ഇധ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. സോ അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരതി മന്തേ അധീയമാനോ. അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ മന്തേ അധീയിത്വാ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന. തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കസിയാ ന വണിജ്ജായ ന ഗോരക്ഖേന ന ഇസ്സത്ഥേന ന രാജപോരിസേന ന സിപ്പഞ്ഞതരേന, കേവലം ഭിക്ഖാചരിയായ കപാലം അനതിമഞ്ഞമാനോ. സോ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം നിയ്യാദേത്വാ ദാരം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന.

‘‘തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കയേന ന വിക്കയേന, ബ്രാഹ്മണിംയേവ ഉദകൂപസ്സട്ഠം. സോ ബ്രാഹ്മണിംയേവ ഗച്ഛതി, ന ഖത്തിയിം ന വേസ്സിം ന സുദ്ദിം ന ചണ്ഡാലിം ന നേസാദിം ന വേനിം ന രഥകാരിം ന പുക്കുസിം ഗച്ഛതി, ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി, ന പായമാനം ഗച്ഛതി, ന അനുതുനിം ഗച്ഛതി. കസ്മാ ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി? സചേ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി, അതിമീള്ഹജോ നാമ സോ ഹോതി മാണവകോ വാ മാണവികാ വാ. തസ്മാ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന ഗബ്ഭിനിം ഗച്ഛതി. കസ്മാ ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന പായമാനം ഗച്ഛതി? സചേ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ പായമാനം ഗച്ഛതി, അസുചിപടിപീളിതോ നാമ സോ ഹോതി മാണവകോ വാ മാണവികാ വാ. തസ്മാ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ന പായമാനം ഗച്ഛതി. തസ്സ സാ ഹോതി ബ്രാഹ്മണീ നേവ കാമത്ഥാ ന ദവത്ഥാ ന രതത്ഥാ, പജത്ഥാവ ബ്രാഹ്മണസ്സ ബ്രാഹ്മണീ ഹോതി. സോ മേഥുനം ഉപ്പാദേത്വാ തമേവ പുത്തസ്സാദം നികാമയമാനോ കുടുമ്ബം അജ്ഝാവസതി, ന അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി. യാവ പോരാണാനം ബ്രാഹ്മണാനം മരിയാദോ തത്ഥ തിട്ഠതി, തം ന വീതിക്കമതി. ‘യാവ പോരാണാനം ബ്രാഹ്മണാനം മരിയാദോ തത്ഥ ബ്രാഹ്മണോ ഠിതോ തം ന വീതിക്കമതീ’തി, ഖോ, ദോണ, തസ്മാ ബ്രാഹ്മണോ മരിയാദോതി വുച്ചതി. ഏവം ഖോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ മരിയാദോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ സമ്ഭിന്നമരിയാദോ ഹോതി? ഇധ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. സോ അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരതി മന്തേ അധീയമാനോ. അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ മന്തേ അധീയിത്വാ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസതി ധമ്മേനേവ, നോ അധമ്മേന.

‘‘തത്ഥ ച, ദോണ, കോ ധമ്മോ? നേവ കസിയാ ന വണിജ്ജായ ന ഗോരക്ഖേന ന ഇസ്സത്ഥേന ന രാജപോരിസേന ന സിപ്പഞ്ഞതരേന, കേവലം ഭിക്ഖാചരിയായ കപാലം അനതിമഞ്ഞമാനോ. സോ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം നിയ്യാദേത്വാ ദാരം പരിയേസതി ധമ്മേനപി അധമ്മേനപി കയേനപി വിക്കയേനപി ബ്രാഹ്മണിമ്പി ഉദകൂപസ്സട്ഠം. സോ ബ്രാഹ്മണിമ്പി ഗച്ഛതി ഖത്തിയിമ്പി ഗച്ഛതി വേസ്സിമ്പി ഗച്ഛതി സുദ്ദിമ്പി ഗച്ഛതി ചണ്ഡാലിമ്പി ഗച്ഛതി നേസാദിമ്പി ഗച്ഛതി വേനിമ്പി ഗച്ഛതി രഥകാരിമ്പി ഗച്ഛതി പുക്കുസിമ്പി ഗച്ഛതി ഗബ്ഭിനിമ്പി ഗച്ഛതി പായമാനമ്പി ഗച്ഛതി ഉതുനിമ്പി ഗച്ഛതി അനുതുനിമ്പി ഗച്ഛതി. തസ്സ സാ ഹോതി ബ്രാഹ്മണീ കാമത്ഥാപി ദവത്ഥാപി രതത്ഥാപി പജത്ഥാപി ബ്രാഹ്മണസ്സ ബ്രാഹ്മണീ ഹോതി. യാവ പോരാണാനം ബ്രാഹ്മണാനം മരിയാദോ തത്ഥ ന തിട്ഠതി, തം വീതിക്കമതി. ‘യാവ പോരാണാനം ബ്രാഹ്മണാനം മരിയാദോ തത്ഥ ബ്രാഹ്മണോ ന ഠിതോ തം വീതിക്കമതീ’തി ഖോ, ദോണ, തസ്മാ ബ്രാഹ്മണോ സമ്ഭിന്നമരിയാദോതി വുച്ചതി. ഏവം ഖോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ സമ്ഭിന്നമരിയാദോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലോ ഹോതി? ഇധ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ഉഭതോ സുജാതോ ഹോതി – മാതിതോ ച പിതിതോ ച, സംസുദ്ധഗഹണികോ, യാവ സത്തമാ പിതാമഹയുഗാ അക്ഖിത്തോ അനുപക്കുട്ഠോ ജാതിവാദേന. സോ അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരതി മന്തേ അധീയമാനോ. അട്ഠചത്താലീസവസ്സാനി കോമാരബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ മന്തേ അധീയിത്വാ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസതി ധമ്മേനപി അധമ്മേനപി കസിയാപി വണിജ്ജായപി ഗോരക്ഖേനപി ഇസ്സത്ഥേനപി രാജപോരിസേനപി സിപ്പഞ്ഞതരേനപി, കേവലമ്പി ഭിക്ഖാചരിയായ, കപാലം അനതിമഞ്ഞമാനോ.

‘‘സോ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം നിയ്യാദേത്വാ ദാരം പരിയേസതി ധമ്മേനപി അധമ്മേനപി കയേനപി വിക്കയേനപി ബ്രാഹ്മണിമ്പി ഉദകൂപസ്സട്ഠം. സോ ബ്രാഹ്മണിമ്പി ഗച്ഛതി ഖത്തിയിമ്പി ഗച്ഛതി വേസ്സിമ്പി ഗച്ഛതി സുദ്ദിമ്പി ഗച്ഛതി ചണ്ഡാലിമ്പി ഗച്ഛതി നേസാദിമ്പി ഗച്ഛതി വേനിമ്പി ഗച്ഛതി രഥകാരിമ്പി ഗച്ഛതി പുക്കുസിമ്പി ഗച്ഛതി ഗബ്ഭിനിമ്പി ഗച്ഛതി പായമാനമ്പി ഗച്ഛതി ഉതുനിമ്പി ഗച്ഛതി അനുതുനിമ്പി ഗച്ഛതി. തസ്സ സാ ഹോതി ബ്രാഹ്മണീ കാമത്ഥാപി ദവത്ഥാപി രതത്ഥാപി പജത്ഥാപി ബ്രാഹ്മണസ്സ ബ്രാഹ്മണീ ഹോതി. സോ സബ്ബകമ്മേഹി ജീവികം [ജീവിതം (ക.)] കപ്പേതി. തമേനം ബ്രാഹ്മണാ ഏവമാഹംസു – ‘കസ്മാ ഭവം ബ്രാഹ്മണോ പടിജാനമാനോ സബ്ബകമ്മേഹി ജീവികം കപ്പേതീ’തി? സോ ഏവമാഹ – ‘സേയ്യഥാപി, ഭോ, അഗ്ഗി സുചിമ്പി ഡഹതി അസുചിമ്പി ഡഹതി, ന ച തേന അഗ്ഗി ഉപലിപ്പതി [ഉപലിമ്പതി (ക.)]; ഏവമേവം ഖോ, ഭോ, സബ്ബകമ്മേഹി ചേപി ബ്രാഹ്മണോ ജീവികം കപ്പേതി, ന ച തേന ബ്രാഹ്മണോ ഉപലിപ്പതി’. ‘സബ്ബകമ്മേഹി ജീവികം കപ്പേതീ’തി ഖോ, ദോണ, തസ്മാ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലോതി വുച്ചതി. ഏവം ഖോ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലോ ഹോതി.

‘‘യേ ഖോ തേ, ദോണ, ബ്രാഹ്മണാനം പുബ്ബകാ ഇസയോ മന്താനം കത്താരോ മന്താനം പവത്താരോ യേസമിദം ഏതരഹി ബ്രാഹ്മണാ പോരാണം മന്തപദം ഗീതം പവുത്തം സമീഹിതം തദനുഗായന്തി തദനുഭാസന്തി ഭാസിതമനുഭാസന്തി സജ്ഝായിതമനുസജ്ഝായന്തി വാചിമനുവാചേന്തി, സേയ്യഥിദം – അട്ഠകോ, വാമകോ, വാമദേവോ, വേസ്സാമിത്തോ, യമദഗ്ഗി, അങ്ഗീരസോ, ഭാരദ്വാജോ, വാസേട്ഠോ, കസ്സപോ, ഭഗു; ത്യാസ്സുമേ പഞ്ച ബ്രാഹ്മണേ പഞ്ഞാപേന്തി – ബ്രഹ്മസമം, ദേവസമം, മരിയാദം, സമ്ഭിന്നമരിയാദം, ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലംയേവ പഞ്ചമം. തേസം ത്വം, ദോണ, കതമോ’’തി?

‘‘ഏവം സന്തേ മയം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണചണ്ഡാലമ്പി ന പൂരേമ. അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ദുതിയം.