൬. ദുതിയയോധാജീവസുത്തം

൭൬. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി. സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി. തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ യോധാജീവോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ലോകസ്മിം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി. സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി. തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി [ഉപലിഖന്തി (ക.)], തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി. സോ ഞാതകേഹി നീയമാനോ അപ്പത്വാവ ഞാതകേ അന്തരാമഗ്ഗേ കാലം കരോതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ യോധാജീവോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ലോകസ്മിം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി. സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി. തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി, തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി. തമേനം ഞാതകാ ഉപട്ഠഹന്തി പരിചരന്തി. സോ ഞാതകേഹി ഉപട്ഠഹിയമാനോ പരിചരിയമാനോ തേനേവ ആബാധേന കാലം കരോതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, തതിയോ യോധാജീവോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ലോകസ്മിം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി. സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി. തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി, തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി. തമേനം ഞാതകാ ഉപട്ഠഹന്തി പരിചരന്തി. സോ ഞാതകേഹി ഉപട്ഠഹിയമാനോ പരിചരിയമാനോ വുട്ഠാതി തമ്ഹാ ആബാധാ. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥോ യോധാജീവോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ലോകസ്മിം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി. സോ തം സങ്ഗാമം അഭിവിജിനിത്വാ വിജിതസങ്ഗാമോ തമേവ സങ്ഗാമസീസം അജ്ഝാവസതി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ യോധാജീവോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമോ യോധാജീവോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ലോകസ്മിം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച യോധാജീവാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം.

‘‘ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചിമേ യോധാജീവൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ഭിക്ഖൂസു. കതമേ പഞ്ച? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. സോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ തമേവ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി അരക്ഖിതേനേവ കായേന അരക്ഖിതായ വാചായ അരക്ഖിതേന ചിത്തേന അനുപട്ഠിതായ സതിയാ അസംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ തത്ഥ പസ്സതി മാതുഗാമം ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ. തസ്സ തം മാതുഗാമം ദിസ്വാ ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. സോ രാഗാനുദ്ധംസിതേന ചിത്തേന സിക്ഖം അപച്ചക്ഖായ ദുബ്ബല്യം അനാവികത്വാ മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവതി.

‘‘സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി, സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ യോധാജീവൂപമോ പുഗ്ഗലോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ഭിക്ഖൂസു.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. സോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ തമേവ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി അരക്ഖിതേനേവ കായേന അരക്ഖിതായ വാചായ അരക്ഖിതേന ചിത്തേന അനുപട്ഠിതായ സതിയാ അസംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ തത്ഥ പസ്സതി മാതുഗാമം ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ. തസ്സ തം മാതുഗാമം ദിസ്വാ ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. സോ രാഗാനുദ്ധംസിതേന ചിത്തേന പരിഡയ്ഹതേവ കായേന പരിഡയ്ഹതി ചേതസാ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യംനൂനാഹം ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ആരോചേയ്യം – രാഗപരിയുട്ഠിതോമ്ഹി [രാഗായിതോമ്ഹി (സീ. സ്യാ. കം)], ആവുസോ, രാഗപരേതോ, ന സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും; സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’തി. സോ ആരാമം ഗച്ഛന്തോ അപ്പത്വാവ ആരാമം അന്തരാമഗ്ഗേ സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തതി.

‘‘സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി, സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി, തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി. സോ ഞാതകേഹി നീയമാനോ അപ്പത്വാവ ഞാതകേ അന്തരാമഗ്ഗേ കാലം കരോതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ യോധാജീവൂപമോ പുഗ്ഗലോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ഭിക്ഖൂസു.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. സോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ തമേവ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി അരക്ഖിതേനേവ കായേന അരക്ഖിതായ വാചായ അരക്ഖിതേന ചിത്തേന അനുപട്ഠിതായ സതിയാ അസംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ തത്ഥ പസ്സതി മാതുഗാമം ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ. തസ്സ തം മാതുഗാമം ദിസ്വാ ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. സോ രാഗാനുദ്ധംസിതേന ചിത്തേന പരിഡയ്ഹതേവ കായേന പരിഡയ്ഹതി ചേതസാ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യംനൂനാഹം ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ആരോചേയ്യം – രാഗപരിയുട്ഠിതോമ്ഹി, ആവുസോ, രാഗപരേതോ, ന സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും; സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’തി. സോ ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ആരോചേതി – ‘രാഗപരിയുട്ഠിതോമ്ഹി, ആവുസോ, രാഗപരേതോ, ന സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും; സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’’’തി.

‘‘തമേനം സബ്രഹ്മചാരീ ഓവദന്തി അനുസാസന്തി – ‘അപ്പസ്സാദാ, ആവുസോ, കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ [ബഹൂപായാസാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.) പാചി. ൪൧൭; ചൂളവ. ൬൫; മ. നി. ൧.൨൩൪], ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അട്ഠികങ്കലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. മംസപേസൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. തിണുക്കൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അങ്ഗാരകാസൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. സുപിനകൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. യാചിതകൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. രുക്ഖഫലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അസിസൂനൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. സത്തിസൂലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. സപ്പസിരൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അഭിരമതായസ്മാ ബ്രഹ്മചരിയേ; മായസ്മാ സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തീ’’’തി.

‘‘സോ സബ്രഹ്മചാരീഹി ഏവം ഓവദിയമാനോ ഏവം അനുസാസിയമാനോ ഏവമാഹ – ‘കിഞ്ചാപി, ആവുസോ, അപ്പസ്സാദാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ; അഥ ഖോ നേവാഹം സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും, സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’’’തി. സോ സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തതി.

‘‘സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി, സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി, തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി, തമേനം ഞാതകാ ഉപട്ഠഹന്തി പരിചരന്തി. സോ ഞാതകേഹി ഉപട്ഠഹിയമാനോ പരിചരിയമാനോ തേനേവ ആബാധേന കാലം കരോതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, തതിയോ യോധാജീവൂപമോ പുഗ്ഗലോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ഭിക്ഖൂസു.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. സോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ തമേവ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി അരക്ഖിതേനേവ കായേന അരക്ഖിതായ വാചായ അരക്ഖിതേന ചിത്തേന അനുപട്ഠിതായ സതിയാ അസംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ തത്ഥ പസ്സതി മാതുഗാമം ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ. തസ്സ തം മാതുഗാമം ദിസ്വാ ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. സോ രാഗാനുദ്ധംസിതേന ചിത്തേന പരിഡയ്ഹതേവ കായേന പരിഡയ്ഹതി ചേതസാ. തസ്സ ഏവം ഹോതി – ‘യംനൂനാഹം ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ആരോചേയ്യം – രാഗപരിയുട്ഠിതോമ്ഹി, ആവുസോ, രാഗപരേതോ, ന സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും; സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’തി. സോ ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖൂനം ആരോചേതി – ‘രാഗപരിയുട്ഠിതോമ്ഹി, ആവുസോ, രാഗപരേതോ, ന സക്കോമി ബ്രഹ്മചരിയം സന്ധാരേതും; സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’’’തി.

‘‘തമേനം സബ്രഹ്മചാരീ ഓവദന്തി അനുസാസന്തി – ‘അപ്പസ്സാദാ, ആവുസോ, കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അട്ഠികങ്കലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. മംസപേസൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ…പേ… തിണുക്കൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… അങ്ഗാരകാസൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… സുപിനകൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… യാചിതകൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… രുക്ഖഫലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… അസിസൂനൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… സത്തിസൂലൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ… സപ്പസിരൂപമാ കാമാ വുത്താ ഭഗവതാ ബഹുദുക്ഖാ ബഹുപായാസാ, ആദീനവോ ഏത്ഥ ഭിയ്യോ. അഭിരമതായസ്മാ ബ്രഹ്മചരിയേ; മായസ്മാ സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തീ’’’തി.

‘‘സോ സബ്രഹ്മചാരീഹി ഏവം ഓവദിയമാനോ ഏവം അനുസാസിയമാനോ ഏവമാഹ – ‘ഉസ്സഹിസ്സാമി, ആവുസോ, വായമിസ്സാമി, ആവുസോ, അഭിരമിസ്സാമി, ആവുസോ! ന ദാനാഹം, ആവുസോ, സിക്ഖാദുബ്ബല്യം ആവികത്വാ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തിസ്സാമീ’’’തി.

‘‘സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി, സോ തസ്മിം സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഉപലിക്ഖന്തി, തമേനം അപനേന്തി; അപനേത്വാ ഞാതകാനം നേന്തി, തമേനം ഞാതകാ ഉപട്ഠഹന്തി പരിചരന്തി. സോ ഞാതകേഹി ഉപട്ഠഹിയമാനോ പരിചരിയമാനോ വുട്ഠാതി തമ്ഹാ ആബാധാ; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ചതുത്ഥോ യോധാജീവൂപമോ പുഗ്ഗലോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ഭിക്ഖൂസു.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഗാമം വാ നിഗമം വാ ഉപനിസ്സായ വിഹരതി. സോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ തമേവ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി രക്ഖിതേനേവ കായേന രക്ഖിതായ വാചായ രക്ഖിതേന ചിത്തേന ഉപട്ഠിതായ സതിയാ സംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി; രക്ഖതി ചക്ഖുന്ദ്രിയം; ചക്ഖുന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. സോതേന സദ്ദം സുത്വാ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ … ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം മനിന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി; രക്ഖതി മനിന്ദ്രിയം; മനിന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. സോ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ വിവിത്തം സേനാസനം ഭജതി അരഞ്ഞം രുക്ഖമൂലം പബ്ബതം കന്ദരം ഗിരിഗുഹം സുസാനം വനപത്ഥം അബ്ഭോകാസം പലാലപുഞ്ജം. സോ അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ നിസീദതി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. സോ അഭിജ്ഝം ലോകേ പഹായ…പേ… സോ ഇമേ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി.

‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ ആസവാനം ഖയഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേതി. സോ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതി’’.

‘‘സേയ്യഥാപി സോ, ഭിക്ഖവേ, യോധാജീവോ അസിചമ്മം ഗഹേത്വാ ധനുകലാപം സന്നയ്ഹിത്വാ വിയൂള്ഹം സങ്ഗാമം ഓതരതി, സോ തം സങ്ഗാമം അഭിവിജിനിത്വാ വിജിതസങ്ഗാമോ തമേവ സങ്ഗാമസീസം അജ്ഝാവസതി; തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി. ഏവരൂപോപി, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ ഹോതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചമോ യോധാജീവൂപമോ പുഗ്ഗലോ സന്തോ സംവിജ്ജമാനോ ഭിക്ഖൂസു. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച യോധാജീവൂപമാ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ഭിക്ഖൂസൂ’’തി. ഛട്ഠം.