൪. മനാപദായീസുത്തം

൪൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ഉഗ്ഗസ്സ ഗഹപതിനോ വേസാലികസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി വേസാലികോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി വേസാലികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപം മേ, ഭന്തേ, സാലപുപ്ഫകം [സാലിപുപ്ഫകം (ക.)] ഖാദനീയം; തം മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപം മേ, ഭന്തേ, സമ്പന്നകോലകം സൂകരമംസം [സമ്പന്നസൂകരമംസം (സീ.), സമ്പന്നവരസൂകരമംസം (സ്യാ.)]; തം മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപം മേ, ഭന്തേ, നിബ്ബത്തതേലകം [നിബദ്ധതേലകം (പീ. സീ. അട്ഠ.), നിബ്ബട്ടതേലകം (സ്യാ. അട്ഠ.)] നാലിയസാകം; തം മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപോ മേ, ഭന്തേ, സാലീനം ഓദനോ വിചിതകാളകോ [വിഗതകാലകോ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] അനേകസൂപോ അനേകബ്യഞ്ജനോ; തം മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപാനി മേ, ഭന്തേ, കാസികാനി വത്ഥാനി; താനി മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’ന്തി. മനാപോ മേ, ഭന്തേ, പല്ലങ്കോ ഗോനകത്ഥതോ പടലികത്ഥതോ കദലിമിഗപവരപച്ചത്ഥരണോ [കാദലിമിഗപവരപച്ചത്ഥരണോ (സീ.)] സഉത്തരച്ഛദോ ഉഭതോലോഹിതകൂപധാനോ. അപി ച, ഭന്തേ, മയമ്പേതം ജാനാമ – ‘നേതം ഭഗവതോ കപ്പതീ’തി. ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചന്ദനഫലകം അഗ്ഘതി അധികസതസഹസ്സം; തം മേ ഭഗവാ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഉഗ്ഗം ഗഹപതിം വേസാലികം ഇമിനാ അനുമോദനീയേന അനുമോദി –

‘‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപം,

യോ ഉജ്ജുഭൂതേസു [ഉജുഭൂതേസു (സ്യാ. കം. പീ.)] ദദാതി ഛന്ദസാ;

അച്ഛാദനം സയനമന്നപാനം [സയനമഥന്നപാനം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)],

നാനാപ്പകാരാനി ച പച്ചയാനി.

‘‘ചത്തഞ്ച മുത്തഞ്ച അനുഗ്ഗഹീതം [അനഗ്ഗഹീതം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)],

ഖേത്തൂപമേ അരഹന്തേ വിദിത്വാ;

സോ ദുച്ചജം സപ്പുരിസോ ചജിത്വാ,

മനാപദായീ ലഭതേ മനാപ’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഉഗ്ഗം ഗഹപതിം വേസാലികം ഇമിനാ അനുമോദനീയേന അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി വേസാലികോ അപരേന സമയേന കാലമകാസി. കാലങ്കതോ [കാലകതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ച ഉഗ്ഗോ ഗഹപതി വേസാലികോ അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപജ്ജി. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഉഗ്ഗോ ദേവപുത്തോ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണോ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതം ഖോ ഉഗ്ഗം ദേവപുത്തം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, ഉഗ്ഗ, യഥാധിപ്പായോ’’തി? ‘‘തഗ്ഘ മേ, ഭഗവാ, യഥാധിപ്പായോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഉഗ്ഗം ദേവപുത്തം ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

‘‘മനാപദായീ ലഭതേ മനാപം,

അഗ്ഗസ്സ ദാതാ ലഭതേ പുനഗ്ഗം;

വരസ്സ ദാതാ വരലാഭി ഹോതി,

സേട്ഠം ദദോ സേട്ഠമുപേതി ഠാനം.

‘‘യോ അഗ്ഗദായീ വരദായീ, സേട്ഠദായീ ച യോ നരോ;

ദീഘായു യസവാ ഹോതി, യത്ഥ യത്ഥൂപപജ്ജതീ’’തി. ചതുത്ഥം;