൪. സംവരസുത്തം

൧൪. ‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, പധാനാനി. കതമാനി ചത്താരി? സംവരപ്പധാനം, പഹാനപ്പധാനം, ഭാവനാപ്പധാനം, അനുരക്ഖണാപ്പധാനം. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സംവരപ്പധാനം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി, രക്ഖതി ചക്ഖുന്ദ്രിയം, ചക്ഖുന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. സോതേന സദ്ദം സുത്വാ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ… ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ, യത്വാധികരണമേനം മനിന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി, രക്ഖതി മനിന്ദ്രിയം, മനിന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സംവരപ്പധാനം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, പഹാനപ്പധാനം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം കാമവിതക്കം നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതി; ഉപ്പന്നം ബ്യാപാദവിതക്കം…പേ… ഉപ്പന്നം വിഹിംസാവിതക്കം…പേ… ഉപ്പന്നുപ്പന്നേ പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ നാധിവാസേതി പജഹതി വിനോദേതി ബ്യന്തീകരോതി അനഭാവം ഗമേതി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, പഹാനപ്പധാനം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാപ്പധാനം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം, ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… വീരിയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… പീതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… പസ്സദ്ധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… സമാധിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാപ്പധാനം.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനുരക്ഖണാപ്പധാനം? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം ഭദ്ദകം സമാധിനിമിത്തം അനുരക്ഖതി അട്ഠികസഞ്ഞം പുളവകസഞ്ഞം വിനീലകസഞ്ഞം വിച്ഛിദ്ദകസഞ്ഞം ഉദ്ധുമാതകസഞ്ഞം. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അനുരക്ഖണാപ്പധാനം. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി പധാനാനീ’’തി.

‘‘സംവരോ ച പഹാനഞ്ച, ഭാവനാ അനുരക്ഖണാ;

ഏതേ പധാനാ ചത്താരോ, ദേസിതാദിച്ചബന്ധുനാ;

യേഹി ഭിക്ഖു ഇധാതാപീ, ഖയം ദുക്ഖസ്സ പാപുണേ’’തി. ചതുത്ഥം;