൨. ആജീവകസുത്തം

൭൩. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ആനന്ദോ കോസമ്ബിയം വിഹരതി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ആജീവകസാവകോ ഗഹപതി യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ആജീവകസാവകോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച –

‘‘കേസം നോ, ഭന്തേ ആനന്ദ, ധമ്മോ സ്വാക്ഖാതോ? കേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ? കേ ലോകേ സുകതാ’’തി [സുഗതാതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]? ‘‘തേന ഹി, ഗഹപതി, തഞ്ഞേവേത്ഥ പടിപുച്ഛിസ്സാമി, യഥാ തേ ഖമേയ്യ തഥാ നം ബ്യാകരേയ്യാസി. തം കിം മഞ്ഞസി, ഗഹപതി, യേ രാഗസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, ദോസസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, മോഹസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, തേസം ധമ്മോ സ്വാക്ഖാതോ നോ വാ? കഥം വാ തേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി? ‘‘യേ, ഭന്തേ, രാഗസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, ദോസസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, മോഹസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, തേസം ധമ്മോ സ്വാക്ഖാതോ. ഏവം മേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഗഹപതി, യേ രാഗസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, ദോസസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, മോഹസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, തേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ നോ വാ? കഥം വാ തേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി? ‘‘യേ, ഭന്തേ, രാഗസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, ദോസസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, മോഹസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, തേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ. ഏവം മേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഗഹപതി, യേസം രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവംകതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, യേസം ദോസോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, യേസം മോഹോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവംകതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, തേ ലോകേ സുകതാ നോ വാ? കഥം വാ തേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി? ‘‘യേസം, ഭന്തേ, രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവംകതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, യേസം ദോസോ പഹീനോ…പേ… യേസം മോഹോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവംകതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, തേ ലോകേ സുകതാ. ഏവം മേ ഏത്ഥ ഹോതീ’’തി.

‘‘ഇതി ഖോ, ഗഹപതി, തയാവേതം [തയാ ചേതം (സീ. പീ. ക.)] ബ്യാകതം – ‘യേ, ഭന്തേ, രാഗസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, ദോസസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, മോഹസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, തേസം ധമ്മോ സ്വാക്ഖാതോ’തി. തയാവേതം ബ്യാകതം – ‘യേ, ഭന്തേ, രാഗസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, ദോസസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, മോഹസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, തേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ’തി. തയാവേതം ബ്യാകതം – ‘യേസം, ഭന്തേ, രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, യേസം ദോസോ പഹീനോ…പേ… യേസം മോഹോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, തേ ലോകേ സുകതാ’’’തി.

‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ! ന ചേവ നാമ സധമ്മുക്കംസനാ ഭവിസ്സതി, ന ച പരധമ്മാപസാദനാ [ന പരധമ്മാപസാദനാ (സീ. പീ.), ന പരധമ്മവമ്ഭനാ (മ. നി. ൨.൨൩൬)]. ആയതനേവ [ആയതനേ ച (മ. നി. ൨.൨൩൬)] ധമ്മദേസനാ, അത്ഥോ ച വുത്തോ, അത്താ ച അനുപനീതോ. തുമ്ഹേ, ഭന്തേ ആനന്ദ, രാഗസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേഥ, ദോസസ്സ…പേ… മോഹസ്സ പഹനായ ധമ്മം ദേസേഥ. തുമ്ഹാകം, ഭന്തേ ആനന്ദ, ധമ്മോ സ്വാക്ഖാതോ. തുമ്ഹേ, ഭന്തേ ആനന്ദ, രാഗസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ, ദോസസ്സ…പേ… മോഹസ്സ പഹാനായ പടിപന്നാ. തുമ്ഹേ, ഭന്തേ, ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ. തുമ്ഹാകം, ഭന്തേ ആനന്ദ, രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, തുമ്ഹാകം ദോസോ പഹീനോ…പേ… തുമ്ഹാകം മോഹോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ. തുമ്ഹേ ലോകേ സുകതാ.

‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ‘ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീ’തി; ഏവമേവം അയ്യേന ആനന്ദേന അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ ആനന്ദ, തം ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം അയ്യോ ആനന്ദോ ധാരേതു, അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ദുതിയം.