൧. സമിദ്ധസുത്തം

൨൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ച സമിദ്ധോ [സവിട്ഠോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ആയസ്മാ ച മഹാകോട്ഠികോ [മഹാകോട്ഠിതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദിംസു. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സമിദ്ധം ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച –

‘‘തയോമേ, ആവുസോ സമിദ്ധ, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ [ദിട്ഠപ്പത്തോ (ക.)], സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കതമോ തേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി?

‘‘തയോമേ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ, സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം യ്വായം [യോയം (ക.)] പുഗ്ഗലോ സദ്ധാവിമുത്തോ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ച. തം കിസ്സ ഹേതു? ഇമസ്സ, ആവുസോ, പുഗ്ഗലസ്സ സദ്ധിന്ദ്രിയം അധിമത്ത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ആയസ്മന്തം മഹാകോട്ഠികം ഏതദവോച – ‘‘തയോമേ, ആവുസോ കോട്ഠിക, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ, സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കതമോ തേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി?

‘‘തയോമേ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ, സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം യ്വായം പുഗ്ഗലോ കായസക്ഖീ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ച. തം കിസ്സ ഹേതു? ഇമസ്സ, ആവുസോ, പുഗ്ഗലസ്സ സമാധിന്ദ്രിയം അധിമത്ത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘തയോമേ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ, സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കതമോ തേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’തി?

‘‘തയോമേ, ആവുസോ കോട്ഠിക, പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ തയോ? കായസക്ഖീ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ, സദ്ധാവിമുത്തോ. ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, തയോ പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം, ആവുസോ, തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം യ്വായം പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിപ്പത്തോ, അയം മേ പുഗ്ഗലോ ഖമതി ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ച. തം കിസ്സ ഹേതു? ഇമസ്സ, ആവുസോ, പുഗ്ഗലസ്സ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം അധിമത്ത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ആയസ്മന്തഞ്ച സമിദ്ധം ആയസ്മന്തഞ്ച മഹാകോട്ഠികം ഏതദവോച – ‘‘ബ്യാകതം ഖോ, ആവുസോ, അമ്ഹേഹി സബ്ബേഹേവ യഥാസകം പടിഭാനം. ആയാമാവുസോ, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിസ്സാമ; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസ്സാമ. യഥാ നോ ഭഗവാ ബ്യാകരിസ്സതി തഥാ നം ധാരേസ്സാമാ’’തി. ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ച സമിദ്ധോ ആയസ്മാ ച മഹാകോട്ഠികോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ പച്ചസ്സോസും. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ ആയസ്മാ ച സമിദ്ധോ ആയസ്മാ ച മഹാകോട്ഠികോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യാവതകോ അഹോസി ആയസ്മതാ ച സമിദ്ധേന ആയസ്മതാ ച മഹാകോട്ഠികേന സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി.

‘‘ന ഖ്വേത്ഥ, സാരിപുത്ത, സുകരം ഏകംസേന ബ്യാകാതും – ‘അയം ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’തി. ഠാനഞ്ഹേതം, സാരിപുത്ത, വിജ്ജതി യ്വായം പുഗ്ഗലോ സദ്ധാവിമുത്തോ സ്വാസ്സ [സ്വായം (സ്യാ. കം. പീ.), സോയം (ക.)] അരഹത്തായ പടിപന്നോ, യ്വായം പുഗ്ഗലോ കായസക്ഖീ സ്വാസ്സ സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ, യോ ചായം പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിപ്പത്തോ സോപസ്സ [സോയം (ക.)] സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ.

‘‘ന ഖ്വേത്ഥ, സാരിപുത്ത, സുകരം ഏകംസേന ബ്യാകാതും – ‘അയം ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’തി. ഠാനഞ്ഹേതം, സാരിപുത്ത, വിജ്ജതി യ്വായം പുഗ്ഗലോ കായസക്ഖീ സ്വാസ്സ അരഹത്തായ പടിപന്നോ, യ്വായം പുഗ്ഗലോ സദ്ധാവിമുത്തോ സ്വാസ്സ സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ, യോ ചായം പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിപ്പത്തോ സോപസ്സ സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ.

‘‘ന ഖ്വേത്ഥ, സാരിപുത്ത, സുകരം ഏകംസേന ബ്യാകാതും – ‘അയം ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’തി. ഠാനഞ്ഹേതം, സാരിപുത്ത, വിജ്ജതി യ്വായം പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിപ്പത്തോ സ്വാസ്സ അരഹത്തായ പടിപന്നോ, യ്വായം പുഗ്ഗലോ സദ്ധാവിമുത്തോ സ്വാസ്സ സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ, യോ ചായം പുഗ്ഗലോ കായസക്ഖീ സോപസ്സ സകദാഗാമീ വാ അനാഗാമീ വാ.

‘‘ന ഖ്വേത്ഥ, സാരിപുത്ത, സുകരം ഏകംസേന ബ്യാകാതും – ‘അയം ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം അഭിക്കന്തതരോ ച പണീതതരോ ചാ’’’തി. പഠമം.