൧. ബാലവഗ്ഗോ

൧. ഭയസുത്തം

൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ [ഭദ്ദന്തേ (ക.)]’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘യാനി കാനിചി, ഭിക്ഖവേ, ഭയാനി ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബാനി താനി ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ. യേ കേചി ഉപദ്ദവാ ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബേ തേ ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ. യേ കേചി ഉപസഗ്ഗാ ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബേ തേ ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, നളാഗാരാ വാ തിണാഗാരാ വാ [നളാഗാരം വാ തിണാഗാരം വാ (സീ.)] അഗ്ഗി മുത്തോ [അഗ്ഗിമുക്കോ (സീ.), അഗ്ഗി മുക്കോ (സ്യാ. കം. പീ.)] കൂടാഗാരാനിപി ഡഹതി ഉല്ലിത്താവലിത്താനി നിവാതാനി ഫുസിതഗ്ഗളാനി പിഹിതവാതപാനാനി; ഏവമേവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യാനി കാനിചി ഭയാനി ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബാനി താനി ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ. യേ കേചി ഉപദ്ദവാ ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബേ തേ ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ. യേ കേചി ഉപസഗ്ഗാ ഉപ്പജ്ജന്തി സബ്ബേ തേ ബാലതോ ഉപ്പജ്ജന്തി, നോ പണ്ഡിതതോ.

‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സപ്പടിഭയോ ബാലോ, അപ്പടിഭയോ പണ്ഡിതോ. സഉപദ്ദവോ ബാലോ, അനുപദ്ദവോ പണ്ഡിതോ. സഉപസഗ്ഗോ ബാലോ, അനുപസഗ്ഗോ പണ്ഡിതോ. നത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതതോ ഭയം, നത്ഥി പണ്ഡിതതോ ഉപദ്ദവോ, നത്ഥി പണ്ഡിതതോ ഉപസഗ്ഗോ.

‘‘തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘യേഹി തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ തേ തയോ ധമ്മേ അഭിനിവജ്ജേത്വാ, യേഹി തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ തേ തയോ ധമ്മേ സമാദായ വത്തിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. ലക്ഖണസുത്തം

൨. ‘‘കമ്മലക്ഖണോ, ഭിക്ഖവേ, ബാലോ, കമ്മലക്ഖണോ പണ്ഡിതോ, അപദാനസോഭനീ [അപദാനേ സോഭതി (സ്യാ. കം. പീ.)] പഞ്ഞാതി [പഞ്ഞത്തി (?)]. തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? കായദുച്ചരിതേന, വചീദുച്ചരിതേന, മനോദുച്ചരിതേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? കായസുചരിതേന, വചീസുചരിതേന, മനോസുചരിതേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ.

൩. ചിന്തീസുത്തം

൩. ‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ബാലസ്സ ബാലലക്ഖണാനി ബാലനിമിത്താനി ബാലാപദാനാനി. കതമാനി തീണി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ബാലോ ദുച്ചിന്തിതചിന്തീ ച ഹോതി ദുബ്ഭാസിതഭാസീ ച ദുക്കടകമ്മകാരീ ച. നോ ചേദം [നോ ചേതം (സ്യാ. കം. ക.)], ഭിക്ഖവേ, ബാലോ ദുച്ചിന്തിതചിന്തീ ച അഭവിസ്സ ദുബ്ഭാസിതഭാസീ ച ദുക്കടകമ്മകാരീ ച, കേന നം പണ്ഡിതാ ജാനേയ്യും [തേന നം പണ്ഡിതാ ന ജാനേയ്യും (ക.), ന നം പണ്ഡിതാ ജാനേയ്യും (?)] – ‘ബാലോ അയം ഭവം അസപ്പുരിസോ’തി? യസ്മാ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ബാലോ ദുച്ചിന്തിതചിന്തീ ച ഹോതി ദുബ്ഭാസിതഭാസീ ച ദുക്കടകമ്മകാരീ ച തസ്മാ നം പണ്ഡിതാ ജാനന്തി – ‘ബാലോ അയം ഭവം അസപ്പുരിസോ’തി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി ബാലസ്സ ബാലലക്ഖണാനി ബാലനിമിത്താനി ബാലാപദാനാനി.

‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതസ്സ പണ്ഡിതലക്ഖണാനി പണ്ഡിതനിമിത്താനി പണ്ഡിതാപദാനാനി. കതമാനി തീണി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ സുചിന്തിതചിന്തീ ച ഹോതി സുഭാസിതഭാസീ ച സുകതകമ്മകാരീ ച. നോ ചേദം, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ സുചിന്തിതചിന്തീ ച അഭവിസ്സ സുഭാസിതഭാസീ ച സുകതകമ്മകാരീ ച, കേന നം പണ്ഡിതാ ജാനേയ്യും – ‘പണ്ഡിതോ അയം ഭവം സപ്പുരിസോ’തി? യസ്മാ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ സുചിന്തിതചിന്തീ ച ഹോതി സുഭാസിതഭാസീ ച സുകതകമ്മകാരീ ച തസ്മാ നം പണ്ഡിതാ ജാനന്തി – ‘പണ്ഡിതോ അയം ഭവം സപ്പുരിസോ’തി. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി പണ്ഡിതസ്സ പണ്ഡിതലക്ഖണാനി പണ്ഡിതനിമിത്താനി പണ്ഡിതാപദാനാനി. തസ്മാതിഹ…. തതിയം.

൪. അച്ചയസുത്തം

൪. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? അച്ചയം അച്ചയതോ ന പസ്സതി, അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം നപ്പടികരോതി, പരസ്സ ഖോ പന അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? അച്ചയം അച്ചയതോ പസ്സതി, അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോതി, പരസ്സ ഖോ പന അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. തസ്മാതിഹ…. ചതുത്ഥം.

൫. അയോനിസോസുത്തം

൫. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? അയോനിസോ പഞ്ഹം കത്താ ഹോതി, അയോനിസോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേതാ ഹോതി, പരസ്സ ഖോ പന യോനിസോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജിതം പരിമണ്ഡലേഹി പദബ്യഞ്ജനേഹി സിലിട്ഠേഹി ഉപഗതേഹി നാബ്ഭനുമോദിതാ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? യോനിസോ പഞ്ഹം കത്താ ഹോതി, യോനിസോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേതാ ഹോതി, പരസ്സ ഖോ പന യോനിസോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജിതം പരിമണ്ഡലേഹി പദബ്യഞ്ജനേഹി സിലിട്ഠേഹി ഉപഗതേഹി അബ്ഭനുമോദിതാ ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. തസ്മാതിഹ…. പഞ്ചമം.

൬. അകുസലസുത്തം

൬. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? അകുസലേന കായകമ്മേന, അകുസലേന വചീകമ്മേന, അകുസലേന മനോകമ്മേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? കുസലേന കായകമ്മേന, കുസലേന വചീകമ്മേന, കുസലേന മനോകമ്മേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ. തസ്മാതിഹ…. ഛട്ഠം.

൭. സാവജ്ജസുത്തം

൭. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? സാവജ്ജേന കായകമ്മേന, സാവജ്ജേന വചീകമ്മേന, സാവജ്ജേന മനോകമ്മേന…പേ… അനവജ്ജേന കായകമ്മേന, അനവജ്ജേന വചീകമ്മേന, അനവജ്ജേന മനോകമ്മേന…പേ…. സത്തമം.

൮. സബ്യാബജ്ഝസുത്തം

൮. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ വേദിതബ്ബോ. കതമേഹി തീഹി? സബ്യാബജ്ഝേന കായകമ്മേന, സബ്യാബജ്ഝേന വചീകമ്മേന, സബ്യാബജ്ഝേന മനോകമ്മേന…പേ… അബ്യാബജ്ഝേന കായകമ്മേന, അബ്യാബജ്ഝേന വചീകമ്മേന, അബ്യാബജ്ഝേന മനോകമ്മേന. ഇമേഹി, ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വേദിതബ്ബോ.

൯. ഖതസുത്തം

൯. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ അബ്യത്തോ അസപ്പുരിസോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. കതമേഹി തീഹി? കായദുച്ചരിതേന, വചീദുച്ചരിതേന, മനോദുച്ചരിതേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ബാലോ അബ്യത്തോ അസപ്പുരിസോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വിയത്തോ സപ്പുരിസോ അക്ഖതം അനുപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, അനവജ്ജോ ച ഹോതി അനനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച പുഞ്ഞം പസവതി. കതമേഹി തീഹി? കായസുചരിതേന, വചീസുചരിതേന, മനോസുചരിതേന. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ പണ്ഡിതോ വിയത്തോ സപ്പുരിസോ അക്ഖതം അനുപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, അനവജ്ജോ ച ഹോതി അനനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച പുഞ്ഞം പസവതീ’’തി. നവമം.

൧൦. മലസുത്തം

൧൦. ‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ തയോ മലേ അപ്പഹായ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ. കതമേഹി തീഹി? ദുസ്സീലോ ച ഹോതി, ദുസ്സീല്യമലഞ്ചസ്സ അപ്പഹീനം ഹോതി; ഇസ്സുകീ ച ഹോതി, ഇസ്സാമലഞ്ചസ്സ അപ്പഹീനം ഹോതി; മച്ഛരീ ച ഹോതി, മച്ഛേരമലഞ്ചസ്സ അപ്പഹീനം ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഇമേ തയോ മലേ അപ്പഹായ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ.

‘‘തീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ തയോ മലേ പഹായ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ. കതമേഹി തീഹി? സീലവാ ച ഹോതി, ദുസ്സീല്യമലഞ്ചസ്സ പഹീനം ഹോതി; അനിസ്സുകീ ച ഹോതി, ഇസ്സാമലഞ്ചസ്സ പഹീനം ഹോതി; അമച്ഛരീ ച ഹോതി, മച്ഛേരമലഞ്ചസ്സ പഹീനം ഹോതി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഇമേ തയോ മലേ പഹായ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം സഗ്ഗേ’’തി. ദസമം.

ബാലവഗ്ഗോ പഠമോ.