൧൧. ജാണുസ്സോണിസുത്തം

൧൭൭. അഥ ഖോ ജാണുസ്സോണി ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ജാണുസ്സോണി ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘മയമസ്സു, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ നാമ. ദാനാനി ദേമ, സദ്ധാനി കരോമ – ‘ഇദം ദാനം പേതാനം ഞാതിസാലോഹിതാനം ഉപകപ്പതു, ഇദം ദാനം പേതാ ഞാതിസാലോഹിതാ പരിഭുഞ്ജന്തൂ’തി. കച്ചി തം, ഭോ ഗോതമ, ദാനം പേതാനം ഞാതിസാലോഹിതാനം ഉപകപ്പതി; കച്ചി തേ പേതാ ഞാതിസാലോഹിതാ തം ദാനം പരിഭുഞ്ജന്തീ’’തി? ‘‘ഠാനേ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഉപകപ്പതി, നോ അട്ഠാനേ’’തി.

‘‘കതമം പന, ഭോ [കതമഞ്ച പന ഭോ (സീ. പീ.) കതമം (സ്യാ.)] ഗോതമ, ഠാനം, കതമം അട്ഠാന’’ന്തി? ‘‘ഇധ, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി, അദിന്നാദായീ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, മുസാവാദീ ഹോതി, പിസുണവാചോ ഹോതി, ഫരുസവാചോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ നിരയം ഉപപജ്ജതി. യോ നേരയികാനം സത്താനം ആഹാരോ, തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി. ഇദമ്പി [ഇദം (സ്യാ.)] ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അട്ഠാനം യത്ഥ ഠിതസ്സ തം ദാനം ന ഉപകപ്പതി.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതീ…പേ… മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ തിരച്ഛാനയോനിം ഉപപജ്ജതി. യോ തിരച്ഛാനയോനികാനം സത്താനം ആഹാരോ, തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി. ഇദമ്പി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അട്ഠാനം യത്ഥ ഠിതസ്സ തം ദാനം ന ഉപകപ്പതി.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ മനുസ്സാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യോ മനുസ്സാനം ആഹാരോ, തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി. ഇദമ്പി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അട്ഠാനം യത്ഥ ഠിതസ്സ തം ദാനം ന ഉപകപ്പതി.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യോ ദേവാനം ആഹാരോ, തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി. ഇദമ്പി, ബ്രാഹ്മണ, അട്ഠാനം യത്ഥ ഠിതസ്സ തം ദാനം ഉപകപ്പതി.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പേത്തിവിസയം ഉപപജ്ജതി. യോ പേത്തിവേസയികാനം സത്താനം ആഹാരോ, തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി, യം വാ പനസ്സ ഇതോ അനുപ്പവേച്ഛന്തി മിത്താമച്ചാ വാ ഞാതിസാലോഹിതാ വാ [മിത്താ വാ അമച്ചാ വാ ഞാതീ വാ സാലോഹിതാ വാ (സീ. പീ.)], തേന സോ തത്ഥ യാപേതി, തേന സോ തത്ഥ തിട്ഠതി. ഇദം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഠാനം യത്ഥ ഠിതസ്സ തം ദാനം ഉപകപ്പതീ’’തി.

‘‘സചേ പന, ഭോ ഗോതമ, സോ പേതോ ഞാതിസാലോഹിതോ തം ഠാനം അനുപപന്നോ ഹോതി, കോ തം ദാനം പരിഭുഞ്ജതീ’’തി? ‘‘അഞ്ഞേപിസ്സ, ബ്രാഹ്മണ, പേതാ ഞാതിസാലോഹിതാ തം ഠാനം ഉപപന്നാ ഹോന്തി, തേ തം ദാനം പരിഭുഞ്ജന്തീ’’തി.

‘‘സചേ പന, ഭോ ഗോതമ, സോ ചേവ പേതോ ഞാതിസാലോഹിതോ തം ഠാനം അനുപപന്നോ ഹോതി അഞ്ഞേപിസ്സ ഞാതിസാലോഹിതാ പേതാ തം ഠാനം അനുപപന്നാ ഹോന്തി, കോ തം ദാനം പരിഭുഞ്ജതീ’’തി? ‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ബ്രാഹ്മണ, അനവകാസോ യം തം ഠാനം വിവിത്തം അസ്സ ഇമിനാ ദീഘേന അദ്ധുനാ യദിദം പേതേഹി ഞാതിസാലോഹിതേഹി. അപി ച, ബ്രാഹ്മണ, ദായകോപി അനിപ്ഫലോ’’തി.

‘‘അട്ഠാനേപി ഭവം ഗോതമോ പരികപ്പം വദതീ’’തി? ‘‘അട്ഠാനേപി ഖോ അഹം, ബ്രാഹ്മണ, പരികപ്പം വദാമി. ഇധ, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി, അദിന്നാദായീ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, മുസാവാദീ ഹോതി, പിസുണവാചോ ഹോതി, ഫരുസവാചോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി; സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ഹത്ഥീനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി അന്നസ്സ പാനസ്സ മാലാനാനാലങ്കാരസ്സ [മാലാഗന്ധവിലേപനസ്സ നാനാലങ്കാരസ്സ (ക.)].

‘‘യം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഇധ പാണാതിപാതീ അദിന്നാദായീ കാമേസുമിച്ഛാചാരീ മുസാവാദീ പിസുണവാചോ ഫരുസവാചോ സമ്ഫപ്പലാപീ അഭിജ്ഝാലു ബ്യാപന്നചിത്തോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ, തേന സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ഹത്ഥീനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യഞ്ച ഖോ സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം, തേന സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി അന്നസ്സ പാനസ്സ മാലാനാനാലങ്കാരസ്സ.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അസ്സാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി…പേ… ഗുന്നം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി…പേ… കുക്കുരാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി [‘‘കുക്കുരാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’’തി അയം വാരോ കേസുചി സീഹളപോത്ഥകേസു ന ദിസ്സതീതി ഇങ്ഗലിസപോത്ഥകേ അധോലിപി. തം ദസവാരഗണനായ സമേതി]. സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി അന്നസ്സ പാനസ്സ മാലാനാനാലങ്കാരസ്സ.

‘‘യം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഇധ പാണാതിപാതീ…പേ. … മിച്ഛാദിട്ഠികോ, തേന സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ കുക്കുരാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യഞ്ച ഖോ സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം, തേന സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി അന്നസ്സ പാനസ്സ മാലാനാനാലങ്കാരസ്സ.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ മനുസ്സാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി മാനുസകാനം പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം.

‘‘യം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഇധ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠികോ, തേന സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ മനുസ്സാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യഞ്ച ഖോ സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം, തേന സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി മാനുസകാനം പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം.

‘‘ഇധ പന, ബ്രാഹ്മണ, ഏകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി. സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം. സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി ദിബ്ബാനം പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം.

‘‘യം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഇധ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠികോ, തേന സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. യഞ്ച ഖോ സോ ദാതാ ഹോതി സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ അന്നം പാനം വത്ഥം യാനം മാലാഗന്ധവിലേപനം സേയ്യാവസഥപദീപേയ്യം, തേന സോ തത്ഥ ലാഭീ ഹോതി ദിബ്ബാനം പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം. അപി ച, ബ്രാഹ്മണ, ദായകോപി അനിപ്ഫലോ’’തി.

‘‘അച്ഛരിയം, ഭോ ഗോതമ, അബ്ഭുതം, ഭോ ഗോതമ! യാവഞ്ചിദം, ഭോ ഗോതമ, അലമേവ ദാനാനി ദാതും, അലം സദ്ധാനി കാതും, യത്ര ഹി നാമ ദായകോപി അനിപ്ഫലോ’’തി. ‘‘ഏവമേതം, ബ്രാഹ്മണ [ഏവമേതം ബ്രാഹ്മണ ഏവമേതം ബ്രാഹ്മണ (സീ. സ്യാ.)], ദായകോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, അനിപ്ഫലോ’’തി.

‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ഏകാദസമം.

ജാണുസ്സോണിവഗ്ഗോ [യമകവഗ്ഗോ (ക.)] ദുതിയോ.