൪. അജിതസുത്തം

൧൧൬. അഥ ഖോ അജിതോ പരിബ്ബാജകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ അജിതോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘അമ്ഹാകം, ഭോ ഗോതമ, പണ്ഡിതോ നാമ സബ്രഹ്മചാരീ. തേന പഞ്ചമത്താനി ചിത്തട്ഠാനസതാനി ചിന്തിതാനി, യേഹി അഞ്ഞതിത്ഥിയാ ഉപാരദ്ധാവ ജാനന്തി [ഉപാരദ്ധാ പജാനന്തി (സീ.)] ഉപാരദ്ധസ്മാ’’തി [ഉപാരദ്ധമ്ഹാതി (സീ. പീ.)].

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ധാരേഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതവത്ഥൂനീ’’തി? ‘‘ഏതസ്സ, ഭഗവാ, കാലോ ഏതസ്സ, സുഗത, കാലോ യം ഭഗവാ ഭാസേയ്യ, ഭഗവതോ സുത്വാ ഭിക്ഖൂ ധാരേസ്സന്തീ’’തി.

‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അധമ്മികേന വാദേന അധമ്മികം വാദം അഭിനിഗ്ഗണ്ഹാതി അഭിനിപ്പീളേതി, തേന ച അധമ്മികം പരിസം രഞ്ജേതി. തേന സാ അധമ്മികാ പരിസാ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ ഹോതി – ‘പണ്ഡിതോ വത, ഭോ, പണ്ഡിതോ വത, ഭോ’തി.

‘‘ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അധമ്മികേന വാദേന ധമ്മികം വാദം അഭിനിഗ്ഗണ്ഹാതി അഭിനിപ്പീളേതി, തേന ച അധമ്മികം പരിസം രഞ്ജേതി. തേന സാ അധമ്മികാ പരിസാ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ ഹോതി – ‘പണ്ഡിതോ വത, ഭോ, പണ്ഡിതോ വത, ഭോ’തി.

‘‘ഇധ പന, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അധമ്മികേന വാദേന ധമ്മികഞ്ച വാദം അധമ്മികഞ്ച വാദം അഭിനിഗ്ഗണ്ഹാതി അഭിനിപ്പീളേതി, തേന ച അധമ്മികം പരിസം രഞ്ജേതി. തേന സാ അധമ്മികാ പരിസാ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദാ ഹോതി – ‘പണ്ഡിതോ വത, ഭോ, പണ്ഡിതോ വത, ഭോ’തി.

‘‘അധമ്മോ ച, ഭിക്ഖവേ, വേദിതബ്ബോ ധമ്മോ ച; അനത്ഥോ ച വേദിതബ്ബോ അത്ഥോ ച. അധമ്മഞ്ച വിദിത്വാ ധമ്മഞ്ച, അനത്ഥഞ്ച വിദിത്വാ അത്ഥഞ്ച യഥാ ധമ്മോ യഥാ അത്ഥോ തഥാ പടിപജ്ജിതബ്ബം.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ, കതമോ ച ധമ്മോ, കതമോ ച അനത്ഥോ, കതമോ ച അത്ഥോ? മിച്ഛാദിട്ഠി, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാദിട്ഠി ധമ്മോ; യേ ച മിച്ഛാദിട്ഠിപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി, അയം അനത്ഥോ; സമ്മാദിട്ഠിപച്ചയാ ച അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി, അയം അത്ഥോ.

‘‘മിച്ഛാസങ്കപ്പോ, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാസങ്കപ്പോ ധമ്മോ… മിച്ഛാവാചാ, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാവാചാ ധമ്മോ… മിച്ഛാകമ്മന്തോ, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാകമ്മന്തോ ധമ്മോ… മിച്ഛാആജീവോ, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാആജീവോ ധമ്മോ … മിച്ഛാവായാമോ, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാവായാമോ ധമ്മോ… മിച്ഛാസതി, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാസതി ധമ്മോ… മിച്ഛാസമാധി, ഭിക്ഖവേ അധമ്മോ; സമ്മാസമാധി ധമ്മോ… മിച്ഛാഞാണം, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാഞാണം ധമ്മോ.

‘‘മിച്ഛാവിമുത്തി, ഭിക്ഖവേ, അധമ്മോ; സമ്മാവിമുത്തി ധമ്മോ; യേ ച മിച്ഛാവിമുത്തിപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി, അയം അനത്ഥോ; സമ്മാവിമുത്തിപച്ചയാ ച അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി, അയം അത്ഥോ.

‘‘‘അധമ്മോ ച, ഭിക്ഖവേ, വേദിതബ്ബോ ധമ്മോ ച; അനത്ഥോ ച വേദിതബ്ബോ അത്ഥോ ച. അധമ്മഞ്ച വിദിത്വാ ധമ്മഞ്ച, അനത്ഥഞ്ച വിദിത്വാ അത്ഥഞ്ച യഥാ ധമ്മോ യഥാ അത്ഥോ തഥാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’ന്തി, ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്ത’’ന്തി. ചതുത്ഥം.