൫. സങ്ഗാരവസുത്തം

൧൧൭. [അ. നി. ൧൦.൧൬൯] അഥ ഖോ സങ്ഗാരവോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സങ്ഗാരവോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ഓരിമം തീരം, കിം പാരിമം തീര’’ന്തി? ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠി ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഓരിമം തീരം, സമ്മാദിട്ഠി പാരിമം തീരം; മിച്ഛാസങ്കപ്പോ ഓരിമം തീരം, സമ്മാസങ്കപ്പോ പാരിമം തീരം; മിച്ഛാവാചാ ഓരിമം തീരം, സമ്മാവാചാ പാരിമം തീരം; മിച്ഛാകമ്മന്തോ ഓരിമം തീരം, സമ്മാകമ്മന്തോ പാരിമം തീരം; മിച്ഛാആജീവോ ഓരിമം തീരം, സമ്മാആജീവോ പാരിമം തീരം; മിച്ഛാവായാമോ ഓരിമം തീരം, സമ്മാവായാമോ പാരിമം തീരം; മിച്ഛാസതി ഓരിമം തീരം, സമ്മാസതി പാരിമം തീരം; മിച്ഛാസമാധി ഓരിമം തീരം, സമ്മാസമാധി പാരിമം തീരം; മിച്ഛാഞാണം ഓരിമം തീരം, സമ്മാഞാണം പാരിമം തീരം; മിച്ഛാവിമുത്തി ഓരിമം തീരം, സമ്മാവിമുത്തി പാരിമം തീരന്തി. ഇദം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഓരിമം തീരം, ഇദം പാരിമം തീരന്തി.

‘‘അപ്പകാ തേ മനുസ്സേസു, യേ ജനാ പാരഗാമിനോ;

അഥായം ഇതരാ പജാ, തീരമേവാനുധാവതി.

‘‘യേ ച ഖോ സമ്മദക്ഖാതേ, ധമ്മേ ധമ്മാനുവത്തിനോ;

തേ ജനാ പാരമേസ്സന്തി, മച്ചുധേയ്യം സുദുത്തരം.

‘‘കണ്ഹം ധമ്മം വിപ്പഹായ, സുക്കം ഭാവേഥ പണ്ഡിതോ;

ഓകാ അനോകമാഗമ്മ, വിവേകേ യത്ഥ ദൂരമം.

‘‘തത്രാഭിരതിമിച്ഛേയ്യ, ഹിത്വാ കാമേ അകിഞ്ചനോ;

പരിയോദപേയ്യ അത്താനം, ചിത്തക്ലേസേഹി പണ്ഡിതോ.

‘‘യേസം സമ്ബോധിയങ്ഗേസു, സമ്മാ ചിത്തം സുഭാവിതം;

ആദാനപടിനിസ്സഗ്ഗേ, അനുപാദായ യേ രതാ;

ഖീണാസവാ ജുതിമന്തോ [ജുതീമന്തോ (സീ.)], തേ ലോകേ പരിനിബ്ബുതാ’’തി. പഞ്ചമം;