൧. കാമഭോഗീസുത്തം

൯൧. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ദസയിമേ, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. കതമേ ദസ? ഇധ, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന; അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി [ന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി (സീ. സ്യാ. പീ.) ഏവമുപരിപി] ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന; അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി, ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന; അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി; ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി; ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി അത്താനം സുഖേതി പീണേതി, ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി; ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി, ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി. തേ ച ഭോഗേ ഗഥിതോ [ഗധിതോ (ക.) അ. നി. ൩.൧൨൪ പസ്സിതബ്ബം] മുച്ഛിതോ അജ്ഝോസന്നോ [അജ്ഝാപന്നോ (സബ്ബത്ഥ) അ. നി. ൩.൧൨൪ സുത്തവണ്ണനാ ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ] അനാദീനവദസ്സാവീ അനിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി.

‘‘ഇധ പന, ഗഹപതി, ഏകച്ചോ കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി. തേ ച ഭോഗേ അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന, അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ തീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ തതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി തീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന, അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേന, അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ, ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി, ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ തീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ തതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ ഇമേഹി തീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി, ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി അത്താനം സുഖേതി പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനപി അസാഹസേനപി, ധമ്മാധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ സാഹസേനപി അസാഹസേനപി അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ തീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി സാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ തതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി തീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ. ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘ന അത്താനം സുഖേതി ന പീണേതീ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന പാസംസോ ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘ന സംവിഭജതി ന പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി ദ്വീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, തേ ച ഭോഗേ ഗഥിതോ മുച്ഛിതോ അജ്ഝോസന്നോ അനാദീനവദസ്സാവീ അനിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ തീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ തതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘തേ ച ഭോഗേ ഗഥിതോ മുച്ഛിതോ അജ്ഝോസന്നോ അനാദീനവദസ്സാവീ അനിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതീ’തി, ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി തീഹി ഠാനേഹി പാസംസോ ഇമിനാ ഏകേന ഠാനേന ഗാരയ്ഹോ.

‘‘തത്ര, ഗഹപതി, യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, തേ ച ഭോഗേ അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി, അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ചതൂഹി ഠാനേഹി പാസംസോ. ‘ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേനാ’തി, ഇമിനാ പഠമേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘അത്താനം സുഖേതി പീണേതീ’തി, ഇമിനാ ദുതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതീ’തി, ഇമിനാ തതിയേന ഠാനേന പാസംസോ. ‘തേ ച ഭോഗേ അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതീ’തി, ഇമിനാ ചതുത്ഥേന ഠാനേന പാസംസോ. അയം, ഗഹപതി, കാമഭോഗീ ഇമേഹി ചതൂഹി ഠാനേഹി പാസംസോ.

‘‘ഇമേ ഖോ, ഗഹപതി, ദസ കാമഭോഗീ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം. ഇമേസം ഖോ, ഗഹപതി, ദസന്നം കാമഭോഗീനം യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, തേ ച ഭോഗേ അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി, അയം ഇമേസം ദസന്നം കാമഭോഗീനം അഗ്ഗോ ച സേട്ഠോ ച പാമോക്ഖോ [മോക്ഖോ (ക. സീ.) അ. നി. ൪.൯൫; ൫.൧൮൧; സം. നി. ൩.൬൬൨] ച ഉത്തമോ ച പവരോ ച. സേയ്യഥാപി, ഗഹപതി, ഗവാ ഖീരം, ഖീരമ്ഹാ ദധി, ദധിമ്ഹാ നവനീതം, നവനീതമ്ഹാ സപ്പി, സപ്പിമ്ഹാ സപ്പിമണ്ഡോ. സപ്പിമണ്ഡോ തത്ഥ അഗ്ഗമക്ഖായതി.

ഏവമേവം ഖോ, ഗഹപതി, ഇമേസം ദസന്നം കാമഭോഗീനം യ്വായം കാമഭോഗീ ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി അസാഹസേന, ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ അസാഹസേന അത്താനം സുഖേതി പീണേതി സംവിഭജതി പുഞ്ഞാനി കരോതി, തേ ച ഭോഗേ അഗഥിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതി, അയം ഇമേസം ദസന്നം കാമഭോഗീനം അഗ്ഗോ ച സേട്ഠോ ച പാമോക്ഖോ [മോക്ഖോ (ക. സീ.) അ. നി. ൫.൧൮൧] ച ഉത്തമോ ച പവരോ ചാ’’തി. പഠമം.