Ekūnavīsatimo paricchedo
19. Pabhedakathā
706. Aṭṭhavīsavidhampetaṃ, rūpaṃ dāni yathārahaṃ;
Bhūtarūpādibhedehi, vibhajeyya vicakkhaṇo.
707. Pathavādikamidanti, bhūtarūpaṃ catubbidhaṃ;
Upādārūpamaññaṃ tu, catuvīsatividhaṃ bhave.
708. Pañcavidhampi cakkhādirūpamajjhattikaṃ mataṃ;
Tevīsatividhaṃ sesaṃ, bāhiranti pavuccati.
709. Rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā satta pañcadhā;
Pañcappasādavisayā, pañcārammaṇanāmakā.
710. Ekavīsatividhaṃ sesaṃ, dhammārammaṇasaṅgahaṃ;
Manoviññāṇaviññeyyaṃ, manodvārassa gocaraṃ.
711. Pasādā visayā ceva, pañcakā dvepi sambhavā;
Dvādasāpi sarūpena, dasāyatanadhātuyo.
712. Yadedaṃ pana sabbampi, rūpaṃ sappaṭighaṃ mataṃ;
Tadevoḷārikaṃ nāma, santiketi pavuccati.
713. Sesamappaṭighaṃ nāma, dhammāyatanadhātu ca;
Sukhumañceva rūpañca, rūpaṃ soḷasadhā ṭhitaṃ.
714. Chabbidhā vatthurūpaṃ tu, pasādahadayampi ca;
Avatthurūpaṃ sesaṃ tu, dvāvīsatividhaṃ bhave.
715. Pasādā ceva viññatti, dvārarūpaṃ tu sattadhā;
Sesaṃ advārarūpaṃ tu, ekavīsavidhampi ca.
716. Pasādā bhāvayugaḷaṃ, jīvitañceti aṭṭhadhā;
Indriyarūpamaññaṃ tu, vīsadhānindriyaṃ siyā.
717. Vaṇṇo gandho raso ojā, bhūtarūpanti aṭṭhadhā;
Avinibbhogamitaraṃ, vinibbhogaṃ tu vīsadhā.
718. Avinibbhogarūpāni, saddavatthindriyāni ca;
Nipphannaṃ aṭṭhārasadhā, rūparūpanti veditaṃ.
719. Paricchedo panākāso, viññattilahutādayo;
Vikārā lakkhaṇā ceva, rūpassupacayādayo.
720. Dasadhāpi anipphannaṃ, natthetaṃ paramatthato;
Rūpassetanti katvāna, rūpamicceva vuccati.
721. Rūpāyatanamevekaṃ, sanidassanamīritaṃ;
Anidassanamaññaṃ tu, sattavīsatividhampi ca.
722. Kammajaṃ panupādinnaṃ, anupādinnakāparaṃ;
Tividhaṃ cittajañceva, utujāhārajanti ca.
723. Cakkhusamphassavatthūti, cakkhudhātu pakittitā;
Na vatthu tassa sesaṃ tu, sattavīsatividhaṃ bhave.
724. Sotasamphassavatthādi-vasā ca duvidhā tathā;
Tividhā ca vibhāveyya, yathāsambhavato kathaṃ.
725. Sanidassanarūpañca, vaṇṇo sappaṭighampi ca;
Anidassanamaññaṃ tu, thūlaṃ sappaṭighaṃ bhave.
726. Anidassanarūpañca, sesamappaṭighampi ca;
Soḷasāti ca sabbampi, rūpaṃ tividhamuddise.
727. Apattagāhakaṃ nāma, cakkhusotadvayaṃ pana;
Sampattagāhakaṃ nāma, ghānādittayamīritaṃ.
728. Agāhakamato sesaṃ, tevīsatividhaṃ bhave;
Kiñci sārammaṇaṃ nāma, na gayhatīti sabbathā.
729. Upādā ajjhattikaṃ rūpaṃ, upādā bāhiraṃ tathā;
Nopādā bāhirañceti, evampi tividhaṃ bhave.
730. Ajjhattikamupādinnaṃ, bāhirañca tathāparaṃ;
Anupādinnakañceti, evamādivasāpi ca.
731. Diṭṭhaṃ rūpaṃ sutaṃ saddo, gandhādi tividhaṃ mutaṃ;
Viññātamaññaviññeyyaṃ, manasāti catubbidhaṃ.
732. Rūparūpaṃ paricchedo, vikāro lakkhaṇaṃ kamā;
Aṭṭhārasekakaṃ pañca, catukkanti ca taṃ tathā.
733. Dvārañca hoti vatthu ca, na vatthu dvārameva tu;
Na dvāraṃ vatthumevātha, nobhayanti ca niddise.
734. Upādā anupādinnaṃ, anupādinnakaṃ tathā;
Nopādā duvidhañceti, catuddhevampi desitaṃ.
735. Sappaṭigghamupādā ca, rūpamappaṭighaṃ tathā;
Nopādā duvidhañceti, catuddhā evamādito.
736. Ekādasekajarūpaṃ, hadayindriyanavakaṃ;
Kammajaṃ cittajañceva, tathā viññattikaṃ dvayaṃ.
737. Saddo cittotujo tasmā, rūpamekaṃ dvijaṃ mataṃ;
Cittotāhārasambhūtaṃ, lahutādittayaṃ tijaṃ.
738. Navākāsāvinibbhogā, kammādicatusambhavā;
Atha lakkhaṇarūpanti, rūpamevaṃ tu pañcadhā.
739. Navākāsāvinibbhogā, nava vatthindriyāni ca;
Aṭṭhārasavidhaṃ rūpaṃ, kammajaṃ hoti piṇḍitaṃ.
740. Saddākāsāvinibbhogā, viññattilahutādayo;
Pañcadasavidhaṃ rūpaṃ, cittasambhavamuddise.
741. Saddākāsāvinibbhogā, lahutādittayanti ca;
Utusambhavamīrenti, rūpaṃ terasadhā ṭhitaṃ.
742. Paricchedāvinibbhogā, lahutādittayampi ca;
Evamāhārajaṃ nāma, rūpaṃ dvādasadhā ṭhitaṃ.
743. Jāti jarā ca maraṇaṃ, na kutocipi jāyati;
Evampi pañcadhā hoti, rūpajātivibhāgato.
744. Pañcavīsatividhaṃ kammaṃ, kāmarūpavavatthitaṃ;
Janeti kammajaṃ rūpaṃ, kāmarūpabhavadvaye.
745. Pañcaviññāṇamāruppa-vipākā sabbasandhiyo;
Cuti khīṇāsavasseti, soḷasete vivajjaye.
746. Pañcasattati sesāni, cittānimāni sambhavā;
Janenti cittajaṃ rūpaṃ, pañcavokārabhūmiyaṃ.
747. Janebhi utujaṃ rūpaṃ, tejodhātu bhavadvaye;
Kāmabhūmiyamojā tu, janetāhārajaṃ tathā.
748. Kammaṃ janeti rūpāni, attajāni khaṇe khaṇe;
Cittamuppādakālamhi, uppādānantaraṃ paraṃ.
749. Utusambhavamīrenti, rūpaṃ terasadhā ṭhitaṃ;
Paricchedāvinibbhogā, lahutādittayampi ca.
750. Sandhiyampi kammajaṃ tu, pavattepi ca sambhavā;
Janeti rūpaṃ sesāni, pavatte, na tu sandhiyaṃ.
751. Indriyabaddhasantāne, kammādi tividhampi ca;
Janeti rūpaṃ matake, bāhire tu yathārahaṃ.
752. Iti kammādayo rūpaṃ, janenti ca yathāsakaṃ;
Sesānampi ca rūpānaṃ, paccayā honti sambhavā.
753. Iti rūpavibhāgañca, jātibhedañca sambhavā;
Janakādippabhedañca, rūpānaṃ tattha dīpayeti.
Iti rūpavibhāge pabhedakathā niṭṭhitā.
Ekūnavīsatimo paricchedo.