5. Pañcakanipāto
1. Rājadattattheragāthā
315. ‘‘Bhikkhu sivathikaṃ [sīvathikaṃ (sī. syā. pī.)] gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;
Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.
316. ‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ;
Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī [vasatī (sī.)] ahuṃ.
317. ‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ;
Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ.
318. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;
Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.
319. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Rājadatto thero….
2. Subhūtattheragāthā
320. ‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako [kiccamicchato (sī.), kiccamicchayaṃ (katthaci)];
Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’.
321. ‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;
Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.
322. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
323. [dha. pa. 51 dhammapadepi] ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;
Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.
324. [dha. pa. 52] ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ [sagandhakaṃ (sī. syā. pī.)];
Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti [sakubbato (sī. pī.), sukubbato (syā.)].
… Subhūto thero….
3. Girimānandattheragāthā
325. ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva.
326. ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva.
327. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe….
328. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe….
329. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītamoho;
Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.
… Girimānando thero….
4. Sumanattheragāthā
330. ‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;
Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.
331. ‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;
Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.
332. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
333. ‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;
Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.
334. ‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;
Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.
… Sumano thero….
5. Vaḍḍhattheragāthā
335. ‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi;
Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā;
Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ.
336. ‘‘Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso;
Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo.
337. ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;
Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.
338. ‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi;
‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’.
339. ‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo;
Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Vaḍḍho thero….
6. Nadīkassapattheragāthā
340. ‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā;
Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ.
341. ‘‘Yajiṃ uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ;
‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto [andhībhūto (ka.)] puthujjano.
342. ‘‘Diṭṭhigahanapakkhando [pakkhanto (sī.), pakkhanno (syā. pī.)], parāmāsena mohito;
Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu.
343. ‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā [vidālitā (ka.)];
Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ.
344. ‘‘Mohā sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Nadīkassapo thero….
7. Gayākassapattheragāthā
345. ‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ;
Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā.
346. ‘‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;
Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.
347. ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ;
Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ;
348. ‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci;
Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso.
349. ‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Gayākassapo thero….
8. Vakkalittheragāthā
350. ‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;
Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi.
351. ‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ;
Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.
352. ‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca;
Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane.
353. ‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame [āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo (sī.)];
Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane.
354. ‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ;
Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.
… Vakkalitthero….
9. Vijitasenattheragāthā
355. ‘‘Olaggessāmi te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ;
Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla [kāmajālaṃ (syā.)] sarīraja [sarīrajaṃ (syā. ka.)].
356. ‘‘Tvaṃ olaggo na gacchasi [na gañchisi (pī)], dvāravivaraṃ gajova alabhanto;
Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka [pasahaṃ (sī. syā. pī.)] pāparato carissasi.
357. ‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho;
Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ.
358. ‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ;
Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu.
359. ‘‘Satiyā taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi [payatatto vodapessāmi (sī.)];
Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ gamissase cittā’’ti.
… Vijitaseno thero….
10. Yasadattattheragāthā
360. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā.
361. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā.
362. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā.
363. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.
364. ‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ;
Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.
… Yasadatto thero….
11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā
365. ‘‘Upasampadā ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo;
So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ.
366. ‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi;
Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā.
367. ‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo;
Sīho selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo.
368. ‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako;
Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā.
369. ‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.
… Soṇo kuṭikaṇṇathero….
12. Kosiyattheragāthā
370. ‘‘Yo ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ;
So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
371. ‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ;
So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
372. ‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī;
Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
373. ‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammacārī;
So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
374. ‘‘Atthañca yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti;
Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.
… Kosiyo thero….
Pañcakanipāto niṭṭhito.