4. Catukanipāto
1. Nāgasamālattheragāthā
267. ‘‘Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā;
Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī.
268. ‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ;
Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.
269. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;
Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha [sampatiṭṭhatha (ka.)].
270. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Nāgasamālo thero….
2. Bhaguttheragāthā
271. ‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ;
Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā.
272. ‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ;
Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito.
273. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;
Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.
274. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Bhagutthero….
3. Sabhiyattheragāthā
275. [dha. pa. 6 dhammapadepi] ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
276. ‘‘Yadā ca avijānantā, iriyantyamarā viya;
Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā.
277. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;
Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.
278. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;
Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.
… Sabhiyo thero….
4. Nandakattheragāthā
279. ‘‘Dhiratthu pūre duggandhe, mārapakkhe avassute;
Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.
280. ‘‘Mā purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate;
Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana [kimaṅga pana (sī.)] mānuse.
281. ‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā;
Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane.
282. ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.
… Nandako thero….
5. Jambukattheragāthā
283. ‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ;
Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ.
284. ‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ;
Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ.
285. ‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;
Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.
286. ‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Jambuko thero….
6. Senakattheragāthā
287. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā;
Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ.
288. ‘‘Mahappabhaṃ gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ;
Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ.
289. ‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ;
Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ.
290. ‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ [sandhitaṃ (sī. syā.), sanditaṃ (pī. sī. aṭṭha.)];
Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.
… Senako thero….
7. Sambhūtattheragāthā
291. ‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye;
Ayoni [ayoniso (syā.)] saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati.
292. ‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā;
Āyasakyañca [āyasasyañca (sī.)] pappoti, mittehi ca virujjhati.
293. ‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye;
Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito.
294. ‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā;
Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.
… Sambhūto thero….
8. Rāhulattheragāthā
295. ‘‘Ubhayeneva sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū;
Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā.
296. ‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo;
Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso.
297. ‘‘Kāmandhā jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā;
Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe.
298. ‘‘Taṃ kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ;
Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
… Rāhulo thero….
9. Candanattheragāthā
299. ‘‘Jātarūpena sañchannā [pacchannā (sī.)], dāsīgaṇapurakkhatā;
Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami.
300. ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ;
Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.
301. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;
Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.
302. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Candano thero….
10. Dhammikattheragāthā
303. [jā. 1.10.102 jātakepi] ‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;
Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.
304. [jā. 1.15.385] ‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;
Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.
305. ‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā;
Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino.
306. ‘‘Vipphoṭito gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato;
So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ,
Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.
… Dhammiko thero….
11. Sappakattheragāthā
307. ‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;
Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.
308. ‘‘Yadā balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;
Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.
309. ‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ;
Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa [mahāleṇassa (syā. ka.)] pacchato.
310. ‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā,
Bhekā mandavatī panādayanti;
‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo,
Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.
… Sappako thero….
12. Muditattheragāthā
311. ‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;
Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.
312. ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ [visiyantu (ka.)];
Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.
313. ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;
Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.
314. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Mudito thero….
Catukkanipāto niṭṭhito.