3. Tikanipāto
1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā
219. ‘‘Ayoni suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane;
Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapaṃ [akāsiṃ aparaṃ tapaṃ (syā.), akāsiṃ amataṃ tapaṃ (ka.)].
220. ‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
221. ‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo;
Tevijjo nhātako [nahātako (sī. aṭṭha.)] camhi, sottiyo camhi vedagū’’ti.
… Aṅgaṇikabhāradvājo thero….
2. Paccayattheragāthā
222. ‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso,
Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu.
223. ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;
Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.
224. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Paccayo thero….
3. Bākulattheragāthā
225. ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;
Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.
226. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
227. ‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;
Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.
… Bākulo [bākkulo (sī.)] thero….
4. Dhaniyattheragāthā
228. ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;
Saṅghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojanaṃ.
229. ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;
Ahi mūsikasobbhaṃva, sevetha sayanāsanaṃ.
230. ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;
Itarītarena tusseyya, ekadhammañca bhāvaye’’ti.
… Dhaniyo thero….
5. Mātaṅgaputtattheragāthā
231. ‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu;
Iti vissaṭṭhakammante, khaṇā accenti māṇave.
232. ‘‘Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;
Karaṃ purisakiccāni, so sukhā na vihāyati.
233. ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
… Mātaṅgaputto thero….
6. Khujjasobhitattheragāthā
234. ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;
Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati khujjasobhito.
235. ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino;
Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati māluterito.
236. ‘‘Suyuddhena suyiṭṭhena, saṅgāmavijayena ca;
Brahmacariyānuciṇṇena, evāyaṃ sukhamedhatī’’ti.
… Khujjasobhito thero….
7. Vāraṇattheragāthā
237. ‘‘Yodha koci manussesu, parapāṇāni hiṃsati;
Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṃsate naro.
238. ‘‘Yo ca mettena cittena, sabbapāṇānukampati;
Bahuñhi so pasavati, puññaṃ tādisako naro.
239. ‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;
Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.
… Vāraṇo thero….
8. Vassikattheragāthā
240. ‘‘Ekopi saddho medhāvī, assaddhānīdha ñātinaṃ;
Dhammaṭṭho sīlasampanno, hoti atthāya bandhunaṃ.
241. ‘‘Niggayha anukampāya, coditā ñātayo mayā;
Ñātibandhavapemena, kāraṃ katvāna bhikkhusu.
242. ‘‘Te abbhatītā kālaṅkatā, pattā te tidivaṃ sukhaṃ;
Bhātaro mayhaṃ mātā ca, modanti kāmakāmino’’ti.
… Vassiko [passiko (sī. syā. pī.)] thero….
9. Yasojattheragāthā
243. ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato;
Mattaññū annapānamhi, adīnamanaso naro’’.
244. ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;
Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye.
245. ‘‘Yathā brahmā tathā eko, yathā devo tathā duve;
Yathā gāmo tathā tayo, kolāhalaṃ tatuttari’’nti.
… Yasojo thero….
10. Sāṭimattiyattheragāthā
246. ‘‘Ahu tuyhaṃ pure saddhā, sā te ajja na vijjati;
Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, natthi duccaritaṃ mama.
247. ‘‘Aniccā hi calā saddā, evaṃ diṭṭhā hi sā mayā;
Rajjantipi virajjanti, tattha kiṃ jiyyate muni.
248. ‘‘Paccati munino bhattaṃ, thokaṃ thokaṃ kule kule;
Piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ [jaṅghābalaṃ (sī.)] mamā’’ti.
… Sāṭimattiyo thero….
11. Upālittheragāthā
249. ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;
Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atandite.
250. ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;
Saṅghasmiṃ viharaṃ bhikkhu, sikkhetha vinayaṃ budho.
251. ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo;
Kappākappesu kusalo, careyya apurakkhato’’ti.
… Upālitthero….
12. Uttarapālattheragāthā
252. ‘‘Paṇḍitaṃ vata maṃ santaṃ, alamatthavicintakaṃ;
Pañca kāmaguṇā loke, sammohā pātayiṃsu maṃ.
253. ‘‘Pakkhando māravisaye, daḷhasallasamappito;
Asakkhiṃ maccurājassa, ahaṃ pāsā pamuccituṃ.
254. ‘‘Sabbe kāmā pahīnā me, bhavā sabbe padālitā [vidālitā (sī. pī. aṭṭha.)];
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Uttarapālo thero….
13. Abhibhūtattheragāthā
255. ‘‘Suṇātha ñātayo sabbe, yāvantettha samāgatā;
Dhammaṃ vo desayissāmi, dukkhā jāti punappunaṃ.
256. [saṃ. ni. 1.185] ‘‘Ārambhatha [ārabhatha (sī. syā.), ārabbhatha (ka.)] nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
257. ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati [vihessati (syā. pī.)];
Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
… Abhibhūto thero….
14. Gotamattheragāthā
258. ‘‘Saṃsaraṃ hi nirayaṃ agacchissaṃ, petalokamagamaṃ punappunaṃ;
Dukkhamamhipi tiracchānayoniyaṃ, nekadhā hi vusitaṃ ciraṃ mayā.
259. ‘‘Mānusopi ca bhavobhirādhito, saggakāyamagamaṃ sakiṃ sakiṃ;
Rūpadhātusu arūpadhātusu, nevasaññisu asaññisuṭṭhitaṃ.
260. ‘‘Sambhavā suviditā asārakā, saṅkhatā pacalitā saderitā;
Taṃ viditvā mahamattasambhavaṃ, santimeva satimā samajjhaga’’nti.
… Gotamo thero….
15. Hāritattheragāthā
261. ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;
Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati.
262. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
263. ‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;
Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.
… Hārito thero….
16. Vimalattheragāthā
264. ‘‘Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ;
Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ.
265. ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;
Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;
Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
266. ‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;
Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
… Vimalo thero….
Tikanipāto niṭṭhito.