2. Dukanipāto
1. Paṭhamavaggo
1. Uttarattheragāthā
121. ‘‘Natthi koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā;
Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ.
122. ‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;
Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.
2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā
123. ‘‘Nayidaṃ anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko;
Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.
124. ‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.
3. Valliyattheragāthā
125. ‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;
Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.
126. ‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;
Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.
… Valliyo thero….
4. Gaṅgātīriyattheragāthā
127. ‘‘Tiṇṇaṃ me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā;
Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.
128. ‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā;
Tatiye antaravassamhi, tamokhandho [tamokkhandho (sī. syā.)] padālito’’ti.
… Gaṅgātīriyo thero….
5. Ajinattheragāthā
129. ‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;
Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.
130. ‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;
Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.
… Ajino thero….
6. Meḷajinattheragāthā
131. ‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;
Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite.
132. ‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame;
Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.
… Meḷajino thero….
7. Rādhattheragāthā
133. [dha. pa. 13 dhammapade] ‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
134. [dha. pa. 14 dhammapade] ‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati;
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.
… Rādho thero….
8. Surādhattheragāthā
135. ‘‘Khīṇā hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;
Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.
136. ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
… Surādho thero….
9. Gotamattheragāthā
137. ‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;
Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.
138. ‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ;
Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.
… Gotamo thero….
10. Vasabhattheragāthā
139. ‘‘Pubbe hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare;
Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.
140. ‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;
Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.
… Vasabho thero….
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;
Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;
Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.
2. Dutiyavaggo
1. Mahācundattheragāthā
141. ‘‘Sussūsā sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;
Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.
142. ‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.
… Mahācundo thero….
2. Jotidāsattheragāthā
143. ‘‘Ye kho te veṭhamissena [veghamissena (sī. syā.), ve gamissena, vekhamissena (ka.)], nānattena ca kammunā;
Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;
Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.
144. ‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;
Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.
… Jotidāso thero….
3. Heraññakānittheragāthā
145. ‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.
146. ‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;
Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.
… Heraññakānitthero….
4. Somamittattheragāthā
147. ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;
Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;
Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
148. ‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;
Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
… Somamitto thero….
5. Sabbamittattheragāthā
149. ‘‘Jano janamhi sambaddho [sambaddho (syā. ka.)], janamevassito jano;
Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca [bodhiyati, bādheti ca (ka.)] jano janaṃ.
150. ‘‘Ko hi tassa janenattho, janena janitena vā;
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā [bādhayitvā (ka.)] bahuṃ jana’’nti.
… Sabbamitto thero….
6. Mahākāḷattheragāthā
151. ‘‘Kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;
Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;
Esā nisinnā abhisandahitvā.
152. ‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti [passissanti (ka.)].
… Mahākāḷo thero….
7. Tissattheragāthā
153. ‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.
154. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ;
Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Tisso thero….
8. Kimilattheragāthā
155. ‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi, sakyaputtā sahāyakā;
Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.
156. ‘‘Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā;
Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.
… Kimilo [kimbilo (sī. syā. pī.)] thero….
9. Nandattheragāthā
157. ‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;
Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.
158. ‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;
Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.
… Nando thero….
10. Sirimattheragāthā
159. ‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito;
Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito.
160. ‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito;
Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.
… Sirimā thero….
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;
Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo [kimbilo (sī. syā. pī.), chandalakkhaṇānulomaṃ];
Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.
3. Tatiyavaggo
1. Uttarattheragāthā
161. ‘‘Khandhā mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā;
Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.
162. ‘‘Sohaṃ khandhe pariññāya, abbahitvāna [abbuhitvāna (ka.)] jāliniṃ;
Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
… Uttaro thero….
2. Bhaddajittheragāthā
163. ‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;
Tiriyaṃ soḷasubbedho [soḷasapabbedho (sī. aṭṭha.), soḷasabbāṇo (?)], ubbhamāhu [uddhamāhu (sī.), uccamāhu (syā.)] sahassadhā.
164. ‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;
Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.
… Bhaddajitthero….