໕. ນິສີທນສນ຺ຖຕສິກ຺ຂາປທໍ

໕໖໕. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນມ຺ຫິ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ,’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ນາສ຺ສຸຘ ໂກຈິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ເຆນ ກຕິກາ ກຕາ ໂຫຕິ – ‘‘ອິຈ຺ຉຕາວຸໂສ, ຠຄວາ ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນ ຠຄວາ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ. ໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ ໂສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທສາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປເສໂນ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ໂຕ, ສປຣິໂສ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປເສນໍ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂວ, ອຸປເສນ, ຂມນີຍໍ ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ອປ຺ປກິລມເຖນ ອທ຺ຘານໍ ອາຄຕາ’’ຕິ? ‘‘ຂມນີຍໍ, ຠຄວາ, ຍາປນີຍໍ, ຠຄວາ. ອປ຺ປກິລມເຖນ ຈ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ຘານໍ ອາຄຕາ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປເສນສ຺ສ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມນາປານິ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ປໍສຸກູລານີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ມນາປານິ ປໍສຸກູລານີ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປໍສຸກູລິໂກ’’ຕິ? ‘‘ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປໍສຸກູລິໂກ. ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ປໍສຸກູລິໂກ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປເສນໍ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປາສາທິກາ ໂຂ ຕ຺ຍາຍໍ, ອຸປເສນ, ປຣິສາ. ກຖໍ ຕ຺ວໍ, ອຸປເສນ, ປຣິສໍ ວິເນສີ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປສມ຺ປທໍ ຍາຈຕິ ຕມຫໍ [ຕາຫໍ (ກ.)] ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ. ສເຈ ຕ຺ວມ຺ປິ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠວິສ຺ສສິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ, ເອວາຫໍ ຕໍ ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສາມີ’ຕິ. ສເຈ ເມ ປຏິສ຺ສຸຓາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທມິ, ໂນ ເຈ ເມ ປຏິສ຺ສຸຓາຕິ ນ ອຸປສມ຺ປາເທມິ. ໂຍ ມໍ ນິສ຺ສຍໍ ຍາຈຕິ ຕມຫໍ [ຕາຫໍ (ກ.)] ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ. ສເຈ ຕ຺ວມ຺ປິ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠວິສ຺ສສິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ, ເອວາຫໍ ເຕ ນິສ຺ສຍໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ. ສເຈ ເມ ປຏິສ຺ສຸຓາຕິ ນິສ຺ສຍໍ ເທມິ, ໂນ ເຈ ເມ ປຏິສ຺ສຸຓາຕິ ນ ນິສ຺ສຍໍ ເທມິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິສໍ ວິເນມີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອຸປເສນ. ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຸປເສນ, ປຣິສໍ ວິເນສິ. ຊານາສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸປເສນ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ອຸປເສນ, ສງ຺ເຆນ ກຕິກາ ກຕາ – ‘ອິຈ຺ຉຕາວຸໂສ, ຠຄວາ ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນ ຠຄວາ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ. ໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ ໂສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທສາເປຕພ຺ໂພ’ຕິ. ‘‘ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ໂຆ ສກາຍ ກຕິກາຍ, ນ ມຍໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວາ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສາມ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອຸປເສນ, ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວາ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ອນຸຊານາມິ, ອຸປເສນ, ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຣຎ຺ຎິກາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ປໍສຸກູລິກາ ຍຖາສຸຂໍ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕູ’’ຕິ.

໕໖໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປເສນໍ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທສາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປເສໂນ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ໂຕ ສປຣິໂສ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປເສນໍ ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຊານາສິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ອຸປເສນ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠຄວາປິ ມໍ, ອາວຸໂສ, ເອວມາຫ – ‘ຊານາສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸປເສນ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກ’ນ຺ຕິ? ນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມິ ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ຆສ຺ສ ກຕິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ອຸປເສນ, ສງ຺ເຆນ ກຕິກາ ກຕາ – ອິຈ຺ຉຕາວຸໂສ, ຠຄວາ ເຕມາສໍ ປຏິສລ຺ລີຍິຕຸໍ. ນ ຠຄວາ ເກນຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເອເກນ ປິຓ຺ຑປາຕນີຫາຣເກນ. ໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ ໂສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ເທສາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສງ຺ໂຆ ສກາຍ ກຕິກາຍ, ນ ມຍໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວາ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສາມ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິສ຺ສາມາຕິ. ອນຸຎ຺ຎາຕາວຸໂສ, ຠຄວຕາ – ‘ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຣຎ຺ຎິກາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ປໍສຸກູລິກາ ຍຖາສຸຂໍ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕູ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປເສໂນ ອາຫ – ‘ນ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວາ ນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’’ນ຺ຕິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ – ‘‘ອນຸຎ຺ຎາຕາ ກິຣ ຠຄວຕາ – ‘ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຣຎ຺ຎິກາ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ປໍສຸກູລິກາ ຍຖາສຸຂໍ ມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕູ’’’ຕິ. ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນໍ ປິເຫນ຺ຕາ [ທສ຺ສນາຍ ປິຫຍມານາ (ສ຺ຍາ.)] ສນ຺ຖຕານິ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ປິຓ຺ຑປາຕິກງ຺ຄໍ ປໍສຸກູລິກງ຺ຄໍ ສມາທິຍິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເສນາສນຈາຣິກໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ສນ຺ຖຕານິ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຸຊ຺ຌິຕານິ. ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກສ຺ສິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຖຕານິ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຸຊ຺ຌິຕານີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ, ສງ຺ຆຜາສຸຕາຍ,…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໖໗. ‘‘ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກາຣຍມາເນນ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິ ອາທາຕພ຺ພາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓາຍ, ອນາທາ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໍ ນວໍ ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ກາຣາເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ.

໕໖໘. ນິສີທນໍ ນາມ ສທສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສນ຺ຖຕໍ ນາມ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ ອວາຍິມໍ.

ກາຣຍມາເນນາຕິ ກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ກາຣາເປນ຺ໂຕ ວາ.

ປຸຣາຓສນ຺ຖຕໍ ນາມ ສກິໍ ນິວຕ຺ຖມ຺ປິ ສກິໍ ປາຣຸຕມ຺ປິ.

ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິ ອາທາຕພ຺ພາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣຓາຍາຕິ ຖິຣຠາວາຍ ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສໍ ວາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກເທເສ ວາ ສນ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ ວິຊເຏຕ຺ວາ ວາ ສນ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ.

ອນາທາ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິນ຺ຕິ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໍ ນວໍ ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ກໂຣຕິ ວາ ກາຣາເປຕິ ວາ, ປໂຍເຄ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວາ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ…ເປ… ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນິສີທນສນ຺ຖຕໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໍ ກາຣາປິຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ. ອິມາຫໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິສ຺ສຊ຺ຊາມີຕິ…ເປ… ທເທຍ຺ຍາຕິ…ເປ… ອາຍສ຺ມໂຕ ທມ຺ມີຕິ.

໕໖໙. ອຕ຺ຕນາ ວິປ຺ປກຕໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອຕ຺ຕນາ ວິປ຺ປກຕໍ ປເຣຫິ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ປເຣຫິ ວິປ຺ປກຕໍ ອຕ຺ຕນາ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ປເຣຫິ ວິປ຺ປກຕໍ ປເຣຫິ ປຣິໂຍສາເປຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກໂຣຕິ ວາ ກາຣາເປຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໕໗໐. ອນາປຕ຺ຕິ – ປຸຣາຓສນ຺ຖຕສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ສຸຄຕວິທຕ຺ຖິໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ, ອລຠນ຺ໂຕ ໂຖກຕຣໍ ອາທິຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ, ອລຠນ຺ໂຕ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ເຎນ ກຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ວິຕານໍ ວາ ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ວາ ສາຓິປາກາຣໍ ວາ ຠິສິໍ ວາ ພິພ຺ໂພຫນໍ ວາ ກໂຣຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ນິສີທນສນ຺ຖຕສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.