໑໓. ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທໍ

໔໓໑. [ອິທໍ ວຕ຺ຖຸ ຈູຬວ. ໒໑] ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ [ນາມ ຠິກ຺ຂູ (ກ.)] ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ໂຫນ຺ຕິ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ [ຈູຬວ. ໒໙໓] ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນນ຺ຕິປິ ໂອຈິນາເປນ຺ຕິປິ, ຄນ຺ເຖນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປນ຺ຕິປິ, ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ກໂຣນ຺ຕິປິ ກາຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ກຸລຘີຕານໍ ກຸລກຸມາຣີນໍ ກຸລສຸຓ຺ຫານໍ ກຸລທາສີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ຫຣນ຺ຕິປິ ຫຣາເປນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ກຸລກຸມາຣີຫິ ກຸລສຸຓ຺ຫາຫິ ກຸລທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຠາຊເນປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກຖາລເກປິ ປິວນ຺ຕິ, ເອກາສເນປິ ນິສີທນ຺ຕິ, ເອກມຎ຺ເຈປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິວນ຺ຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນມ຺ປິ ຘາເຣນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິປິ ຄາຍນ຺ຕິປິ ວາເທນ຺ຕິປິ ລາເສນ຺ຕິປິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ວາເທນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ລາເສນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ທສປເທປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອາກາເສປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬນ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ [ປຸຣໂຕ ຘາວນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຘາວນ຺ຕິປິ ອາຘາວນ຺ຕິປິ, ອຸສ຺ເສເຬນ຺ຕິປິ, ອປ຺ໂຜເຏນ຺ຕິປິ, ນິພ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິປິ, ມຸຏ຺ຐີຫິປິ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌປິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈກິໍ [ນຈ຺ຈນ຺ຕິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ອິຘ, ຠຄິນິ, ນຈ຺ຈສ຺ສູຕິ, ນລາຏິກມ຺ປິ ເທນ຺ຕິ, ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ.

໔໓໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ກາສີສຸ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ, ເຍນ ກີຏາຄິຣິ ຕທວສຣິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກີຏາຄິຣິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ ປາສາທິເກນ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕນ ອາໂລກິເຕນ ວິໂລກິເຕນ ສມິຎ຺ຊິເຕນ ປສາຣິເຕນ ໂອກ຺ຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ ອິຣິຍາປຖສມ຺ປນ຺ໂນ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກ຺ວາຍໍ ອພລພໂລ ວິຍ ມນ຺ທມນ຺ໂທ ວິຍ ຠາກຸຏິກຠາກຸຏິໂກ ວິຍ? ໂກ ອິມສ຺ສ ອຸປຄຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑກໍ ທສ຺ສຕິ? ອມ຺ຫາກໍ ປນ ອຍ຺ຍາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ສຓ຺ຫາ ສຂິລາ ສຸຂສມ຺ຠາສາ ມິຫິຕປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ເອຫິສ຺ວາຄຕວາທິໂນ ອພ຺ຠາກຸຏິກາ ອຸຕ຺ຕານມຸຂາ ປຸພ຺ພຠາສິໂນ. ເຕສໍ ໂຂ ນາມ ປິຓ຺ໂຑ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອຸປາສໂກ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຄມິສ຺ສາມິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ທຸຏ຺ໂຐ, ຠນ຺ເຕ, ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ. ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ…ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ. ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ. ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ. ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ, ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກີຏາຄິຣິໍ ຠິກ຺ຂູ ປຫິເຓຍ຺ຍ ຍຖາຍໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’’ຕິ.

ເອວມາວຸໂສຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ອາຈິຓ຺ຓໍ ໂຂ ປເນຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຠຄວນ຺ຕານໍ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສມ຺ໂມທິຕຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຂມນີຍໍ ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິສິ ອປ຺ປກິລມເຖນ ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ, ກຸໂຕ ຈ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ‘‘ຂມນີຍໍ, ຠຄວາ, ຍາປນີຍໍ, ຠຄວາ. ອປ຺ປກິລມເຖນ ຈາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອທ຺ຘານໍ ອາຄໂຕ. ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາສີສຸ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ເຍນ ກີຏາຄິຣິ ຕທວສຣິໍ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ກີຏາຄິຣິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປິຓ຺ໂຑ ລພ຺ຠຕີ’ຕິ. ‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຆຣໍ ຄມິສ຺ສາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ອຸປາສໂກ ມໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ຄມິສ຺ສສີ’ຕິ? ‘ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຄມິສ຺ສາມິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທ, ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ທຸຏ຺ໂຐ, ຠນ຺ເຕ, ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ. ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ…ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ. ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ, ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກີຏາຄິຣິໍ ຠິກ຺ຂູ ປຫິເຓຍ຺ຍ ຍຖາຍໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາໂສ ສຓ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’ຕິ. ຕໂຕ ອຫໍ, ຠຄວາ, ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ.

໔໓໓. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ນາມ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ອາວາສິກາ ອລຊ຺ຊິໂນ ປາປຠິກ຺ຂູ ເຕ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປນ຺ຕິປິ, ສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປນ຺ຕິປິ …ເປ… ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣນ຺ຕິ, ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນຸສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ອເຫສຸໍ ປສນ຺ນາ ເຕປິ ເອຕຣຫິ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອປ຺ປສນ຺ນາ; ຍານິປິ ຕານິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ທານປຖານິ ຕານິປິ ເອຕຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນານິ; ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ນິວສນ຺ຕິ ປາປຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສາ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ – ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິປິ ໂຣປາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ສຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ໂອຈິນິສ຺ສນ຺ຕິປິ ໂອຈິນາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ຄນ຺ຖິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຄນ຺ຖາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ກາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີນໍ ກຸລຘີຕານໍ ກຸລກຸມາຣີນໍ ກຸລສຸຓ຺ຫານໍ ກຸລທາສີນໍ ເອກໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຠໂຕວຓ຺ຏິກມາລໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຎ຺ຊຣິກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວິຘູຕິກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ວຏໍສກໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອາເວຬໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸຣຈ຺ຉທໍ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຫາຣາເປສ຺ສນ຺ຕິປິ. ເຕ ກຸລິຕ຺ຖີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ກຸລກຸມາຣີຫິ ກຸລສຸຓ຺ຫາຫິ ກຸລທາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຠາຊເນປິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຖາລເກປິ ປິວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກາສເນປິ ນິສີທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກມຎ຺ເຈປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ເອກຕ຺ຖຣຓປາວຸຣຓາປິ ຕຸວຏ຺ຏິສ຺ສນ຺ຕິ, ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຊ຺ຊມ຺ປິ ປິວິສ຺ສນ຺ຕິ, ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນມ຺ປິ ຘາຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິປິ, ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ ນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ, ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ ຄາຍນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ ວາເທນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ, ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ນຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ຄາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ວາເທສ຺ສນ຺ຕິ ລາເສນ຺ຕິຍາປິ ລາເສສ຺ສນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐປເທປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ ທສປເທປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອກາເສປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຣິຫາຣປເຖປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ສນ຺ຕິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຂລິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຆຏິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ສລາກຫຕ຺ເຖນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອກ຺ເຂນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປງ຺ຄຈີເຣນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ວງ຺ກເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂມກ຺ຂຈິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຈິງ຺ຄຸລເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕາຬ຺ຫເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຸເກນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ອກ຺ຂຣິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ມເນສິກາຍປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍຖາວຊ຺ເຊນປິ ກີຬິສ຺ສນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖິສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ, ອສ຺ສສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຖສ຺ສປິ ປຸຣໂຕ [ປຸຣໂຕ ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ຘາວິສ຺ສນ຺ຕິປິ ອາຘາວິສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອຸສ຺ເສເຬສ຺ສນ຺ຕິປິ, ອປ຺ໂຜເຏສ຺ສນ຺ຕິປິ, ນິພ຺ພຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິປິ, ມຸຏ຺ຐີຫິປິ ຍຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣງ຺ຄມຊ຺ເຌປິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນຈ຺ຈກິໍ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ ‘‘ອິຘ ຠຄິນິ ນຈ຺ຈສ຺ສູ’’ຕິ ນລາຏິກມ຺ປິ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ວິວິຘມ຺ປິ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ! ເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ວາ ປສາທາຍ…ເປ… ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ, ກີຏາຄິຣິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຖ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອເຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣມ? ຈຓ຺ຑາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຜຣຸສາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕຸມ຺ເຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ, ພຫຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ‘‘ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທຕພ຺ພາ. ໂຈເທຕ຺ວາ ສາເຣຕພ຺ພາ. ສາເຣຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕພ຺ພາ. ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໔໓໔. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກຸລທູສກາ ປາປສມາຈາຣາ. ອິເມສໍ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈ ອິເມຫິ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ – ‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອິເມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ກຸລທູສກາ ປາປສມາຈາຣາ. ອິເມສໍ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈ ອິເມຫິ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ – ‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ – ‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ – ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ…ເປ… ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ກຕໍ ສງ຺ເຆນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ – ‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໔໓໕. ອຖ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ກີຏາຄິຣິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ກີຏາຄິຣິສ຺ມາ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ ອກາສິ – ‘ນ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ກີຏາຄິຣິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ເຕ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕາ ນ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ໂລມໍ ປາເຕນ຺ຕິ, ນ ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູ ຂມາເປນ຺ຕິ, ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ ຉນ຺ທຄາມິຕາ ໂທສຄາມິຕາ ໂມຫຄາມິຕາ ຠຍຄາມິຕາ ປາເປນ຺ຕິ, ປກ຺ກມນ຺ຕິປິ, ວິພ຺ຠມນ຺ຕິປິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ…ເປ… ເຕ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕາ ນ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ໂລມໍ ປາເຕສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ເນຕ຺ຖາຣໍ ວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູ ຂມາເປສ຺ສນ຺ຕິ, ອກ຺ໂກສິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິຠາສິສ຺ສນ຺ຕິ, ຉນ຺ທຄາມິຕາ ໂທສຄາມິຕາ ໂມຫຄາມິຕາ ຠຍຄາມິຕາ ປາເປສ຺ສນ຺ຕິ ປກ຺ກມິສ຺ສນ຺ຕິປິ ວິພ຺ຠມິສ຺ສນ຺ຕິປີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອເນກປຣິຍາເຍນ ວິຄຣຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ…ເປ… ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຕາ ນ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ…ເປ… ວິພ຺ຠມນ຺ຕິປີ’’ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ. ວິຄຣຫິ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໔໓໖. ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ປເນວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ. ຕສ຺ສ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ກຸລານິ ຈ ເຕນ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ, ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ, ກຸລານິ ຈາຍສ຺ມຕາ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ. ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຉນ຺ທຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂທສຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂມຫຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຠຍຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຕາທິສິກາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເອກຈ຺ຈໍ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈໍ ນ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕີ’ຕິ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຉນ຺ທຄາມິໂນ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂທສຄາມິໂນ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂມຫຄາມິໂນ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຠຍຄາມິໂນ. ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ. ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈາຍສ຺ມຕາ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ. ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຕເຖວ ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍາວຕຕິຍໍ ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ ຕສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຍາວຕຕິຍຎ຺ເຈ ສມນຸຠາສີຍມາໂນ ຕໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ; ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ’’ຕິ.

໔໓໗. ຠິກ຺ຂຸ ປເນວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາຕິ ຄາໂມປິ ນິຄໂມປິ ນຄຣມ຺ປິ ຄາໂມ ເຈວ ນິຄໂມ ຈ.

ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕີຕິ ຕຕ຺ຖ ປຏິພທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ.

ກຸລໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຸລານິ – ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ, ເວສ຺ສກຸລໍ, ສຸທ຺ທກຸລໍ.

ກຸລທູສໂກຕິ ກຸລານິ ທູເສຕິ ປຸປ຺ເຜນ ວາ ຜເລນ ວາ ຈຸຓ຺ເຓນ ວາ ມຕ຺ຕິກາຍ ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐນ ວາ ເວຬຸຍາ ວາ [ເວຬຸນາ ວາ (ສ຺ຍາ.)] ເວຊ຺ຊິກາຍ ວາ ຊງ຺ຆເປສນິເກນ ວາ.

ປາປສມາຈາໂຣຕິ ມາລາວຈ຺ຉໍ ໂຣເປຕິປິ ໂຣປາເປຕິປິ, ສິຎ຺ຈຕິປິ ສິຎ຺ຈາເປຕິປິ, ໂອຈິນາຕິປິ ໂອຈິນາເປຕິປິ, ຄນ຺ເຖຕິປິ ຄນ຺ຖາເປຕິປິ.

ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈາຕິ ເຍ ສໍມຸຂາ ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ເຍ ຕິໂຣກ຺ຂາ ເຕ ສຸຓນ຺ຕິ.

ກຸລານິ ຈ ເຕນ ທຸຏ຺ຐານີຕິ ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ປສນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ປສນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍ ໂສ ກຸລທູສໂກ ຠິກ຺ຂຸ.

ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ສຸຓນ຺ຕິ. ເຕຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ. ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈາຍສ຺ມຕາ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ. ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘‘ຉນ຺ທຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ, ໂທສຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ, ໂມຫຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ, ຠຍຄາມິໂນ ຈ ຠິກ຺ຂູ. ຕາທິສິກາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ເອກຈ຺ຈໍ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈໍ ນ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍ ໂສ ກມ຺ມກໂຕ ຠິກ຺ຂຸ.

ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເຍ ສຸຓນ຺ຕິ ເຕຫິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຉນ຺ທຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂທສຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂມຫຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຠຍຄາມິໂນ. ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ. ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈາຍສ຺ມຕາ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ. ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ.

ສເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ສຸຕ຺ວາ ນ ວທນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆມຊ຺ຌມ຺ປິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ມາຍສ຺ມາ ເອວໍ ອວຈ. ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຉນ຺ທຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂທສຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ໂມຫຄາມິໂນ, ນ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຠຍຄາມິໂນ. ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ກຸລທູສໂກ ປາປສມາຈາໂຣ. ອາຍສ຺ມໂຕ ໂຂ ປາປກາ ສມາຈາຣາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ກຸລານິ ຈາຍສ຺ມຕາ ທຸຏ຺ຐານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສຸຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈ. ປກ຺ກມຕາຍສ຺ມາ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ. ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມນຸຠາສິຕພ຺ໂພ. ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນ ສງ຺ໂຆ ຎາເປຕພ຺ໂພ –

໔໓໘. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກໂຕ ຠິກ຺ຂູ ຉນ຺ທຄາມິຕາ ໂທສຄາມິຕາ ໂມຫຄາມິຕາ ຠຍຄາມິຕາ ປາເປຕິ. ໂສ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ. ຍທິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ, ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນຸຠາເສຍ຺ຍ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ເອສາ ຎຕ຺ຕິ.

‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ໂຆ. ອຍໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆນ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກໂຕ ຠິກ຺ຂູ ຉນ຺ທຄາມິຕາ ໂທສຄາມິຕາ ໂມຫຄາມິຕາ ຠຍຄາມິຕາ ປາເປຕິ. ໂສ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ໂຆ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນຸຠາສຕິ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຍສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຂມຕິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສມນຸຠາສນາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ, ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ; ຍສ຺ສ ນກ຺ຂມຕິ, ໂສ ຠາເສຍ຺ຍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວທາມິ…ເປ….

‘‘ສມນຸຠຏ຺ໂຐ ສງ຺ເຆນ ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາຍ. ຂມຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີ’’ຕິ.

໔໓໙. ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາ, ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຎຕ຺ຕິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ທ຺ວີຫິ ກມ຺ມວາຈາຫິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ ສງ຺ໂຆວ ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິວາສໍ ເທຕິ, ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສຕິ, ມານຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ອພ຺ເຠຕິ; ນ ສມ຺ພຫຸລາ, ນ ເອກປຸຄ຺ຄໂລ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘ສງ຺ຆາທິເສໂສ’ຕິ, ຕສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິນິກາຍສ຺ສ ນາມກມ຺ມໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕນປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສຕິ.

໔໔໐. ຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ.

ຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ.

ຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

ອຘມ຺ມກມ຺ເມ ອຘມ຺ມກມ຺ມສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ.

໔໔໑. ອນາປຕ຺ຕິ ອສມນຸຠາສນ຺ຕສ຺ສ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ກຸລທູສກສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ເຕຣສມໍ.

໔໔໒. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ເຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສສາ ຘມ຺ມາ, ນວ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາວຕຕິຍກາ. ເຍສໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວຕີຫໍ ຊານໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ ຕາວຕີຫໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອກາມາ ປຣິວຕ຺ຖພ຺ພໍ. ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາເສນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸຕ຺ຕຣິ ຉາຣຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸມານຕ຺ຕາຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ຈິຓ຺ຓມານຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຕ຺ຖ ສິຍາ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕຕ຺ຖ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ. ເອເກນປິ ເຈ ອູໂນ ວີສຕິຄໂຓ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອພ຺ເຠຍ຺ຍ, ໂສ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ອນພ຺ຠິໂຕ, ເຕ ຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ, ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈິ. ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’? ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’? ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’? ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ເຕຣສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ວິສ຺ສຏ຺ຐິ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ອຕ຺ຕກາມຎ຺ຈ;

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ກຸຏີ ເຈວ, ວິຫາໂຣ ຈ ອມູລກໍ.

ກິຎ຺ຈິເລສຎ຺ຈ ເຠໂທ ຈ, ຕສ຺ເສວ ອນຸວຕ຺ຕກາ;

ທຸພ຺ພຈໍ ກຸລທູສຎ຺ຈ, ສງ຺ຆາທິເສສາ ເຕຣສາຕິ.

ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.