໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ

໕໗໐. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາກິຍທາສກາ ອວຣຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສາກິຍານິໂຍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ສາກິຍທາສກາ – ‘‘ສາກິຍານິໂຍ ກິຣ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຠຕ຺ຕໍ ກຕ຺ຕຸກາມາ’’ຕິ. ເຕ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສຸ. ສາກິຍານິໂຍ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ອາຣຎ຺ຎກໍ ເສນາສນໍ ອຄມໍສຸ. ສາກິຍທາສກາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາກິຍານິໂຍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິໍສຸ ຈ ທູເສສຸຎ຺ຈ. ສາກິຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຕ ໂຈເຣ ສຠຓ຺ເຑ [ສຫ ຠຓ຺ເຑນ (ກ.)] ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຠທນ຺ຕາ ອາຣາເມ ໂຈເຣ ປຏິວສນ຺ເຕ ນາໂຣເຈສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ! ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ສາກິຍານໍ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕານໍ ວິປາເຈນ຺ຕານໍ. ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມິ ທສ ອຕ຺ຖວເສ ປຏິຈ຺ຈ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍ…ເປ… ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານິ ສາສງ຺ກສມ຺ມຕານິ ສປ຺ປຏິຠຍານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ [ເສນາສເນສຸ ວິຫຣນ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

ເອວຎ຺ຈິທໍ ຠຄວຕາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໕໗໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາທາຍ ອາຣຎ຺ຎກໍ ເສນາສນໍ ອຄມໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ – ‘‘ຠຄວຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ, ນາສກ຺ຂິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ປວິສິຕຸໍ (ກ.)], ຉິນ຺ນຠຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕສ຺ມິໍ ນິທາເນ ເອຕສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ຘມ຺ມິໍ ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິລາເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຣຎ຺ຎເກສຸ ເສນາສເນສຸ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທິຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອວຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍາຖ –

໕໗໒. ‘‘ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານິ ສາສງ຺ກສມ຺ມຕານິ ສປ຺ປຏິຠຍານິ, ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາເທຍ຺ຍ ວາ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວາ, ປຏິເທເສຕພ຺ພໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ຄາຣຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມໍ ອາປຊ຺ຊິໍ ອສປ຺ປາຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ, ຕໍ ປຏິເທເສມີ’’’ຕິ.

໕໗໓. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ອາຣຎ຺ຎການິ ເສນາສນານີຕິ ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາມ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມໍ.

ສາສງ຺ກໍ ນາມ ອາຣາເມ ອາຣາມູປຈາເຣ ໂຈຣານໍ ນິວິຏ຺ໂຐກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ຠຸຕ຺ໂຕກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ຐິໂຕກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ນິສິນ຺ໂນກາໂສ ທິສ຺ສຕິ, ນິປນ຺ໂນກາໂສ ທິສ຺ສຕິ.

ສປ຺ປຏິຠຍໍ ນາມ ອາຣາເມ ອາຣາມູປຈາເຣ ໂຈເຣຫິ ມນຸສ຺ສາ ຫຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ວິລຸຕ຺ຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອາໂກຏິຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

ໂຍ ປນາຕິ ໂຍ ຍາທິໂສ…ເປ… ຠິກ຺ຂູຕິ…ເປ… ອຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ.

ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສູຕິ ເອວຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ.

ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ, ເອຕໍ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ອາຣາມໍ ອາຣາມູປຈາຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິສໍວິທິຕໍ, ເອຕໍ [ເອຕມ຺ປິ (ສີ.)] ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ.

ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອາຣາມໍ ອາຣາມູປຈາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ສເຈ ສາສງ຺ກໍ ໂຫຕິ, ສາສງ຺ກນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ; ສເຈ ສປ຺ປຏິຠຍໍ ໂຫຕິ, ສປ຺ປຏິຠຍນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ; ສເຈ – ‘‘ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຫຣິຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຠຓຕິ, ໂຈຣາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ມນຸສ຺ສາ ອິຘູປຈຣນ຺ຕິ ອປສກ຺ກຖາ’’ຕິ. ຍາຄຸຍາ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສາ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຠຕ຺ເຕນ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຂາທນີເຍນ ປຏິສໍວິທິເຕ ຕສ຺ສ ປຣິວາໂຣ ອາຫຣິຍ຺ຍຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ກຸເລນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ຄາເມນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ. ປູເຄນ ປຏິສໍວິທິເຕ ໂຍ ຕສ຺ມິໍ ປູເຄ ມນຸສ຺ໂສ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອາຫຣຕິ, ເອຕໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ນາມ.

ຂາທນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມ.

ໂຠຊນີຍໍ ນາມ ປຎ຺ຈ ໂຠຊນານິ – ໂອທໂນ, ກຸມ຺ມາໂສ, ສຕ຺ຕຸ, ມຈ຺ໂຉ, ມໍສໍ.

ອຊ຺ຌາຣາໂມ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕອາຣາໂມ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຈາໂຣ.

ອຄິລາໂນ ນາມ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ຄນ຺ຕຸໍ (ກ.)].

ຄິລາໂນ ນາມ ນ ສກ຺ໂກຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ [ຄນ຺ຕຸໍ (ກ.)].

ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ອຄິລາໂນ ‘‘ຂາທິສ຺ສາມິ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

໕໗໔. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ເວມຕິໂກ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ. ອປ຺ປຏິສໍວິທິເຕ ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອຊ຺ຌາຣາເມ ສຫຕ຺ຖາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຄິລາໂນ ຂາທຕິ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ວາ, ອາປຕ຺ຕິ ປາຏິເທສນີຍສ຺ສ.

ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ອາຫາຣຕ຺ຖາຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອຊ຺ໂຌຫາເຣ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ເວມຕິໂກ, ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສ. ປຏິສໍວິທິເຕ ປຏິສໍວິທິຕສຎ຺ຎີ, ອນາປຕ຺ຕິ.

໕໗໕. ອນາປຕ຺ຕິ ປຏິສໍວິທິເຕ, ຄິລານສ຺ສ, ປຏິສໍວິທິເຕ ວາ ຄິລານສ຺ສ ວາ ເສສກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ພຫາຣາເມ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕອາຣາເມ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຊາຕກໍ ມູລໍ ວາ ຕຈໍ ວາ ປຕ຺ຕໍ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ຜລໍ ວາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຍາມກາລິກໍ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ ຍາວຊີວິກໍ ສຕິ ປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສ຺ສ, ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສາຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖປາຏິເທສນີຍສິກ຺ຂາປທໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຏິເທສນີຍາ ຘມ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ທຸຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ຕຕິຍມ຺ປິ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ ປຣິສຸທ຺ຘາ’’? ປຣິສຸທ຺ເຘຕ຺ຖາຍສ຺ມນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຸຓ຺ຫີ, ເອວເມຕໍ ຘາຣຍາມີຕິ.

ປາຏິເທສນີຍກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.